Siergiej Stiepaszyn - Polski Serwis Naukowy

Siergiej Stiepaszyn

Siergiej Wadimowicz Stiepaszyn (ros. Сергей Вадимович Степашин, ur. 2 marca 1952 w Lüshun, Chiny) – rosyjski prawnik i polityk; wieloletni funkcjonariusz radzieckiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz rosyjskiej Federalnej Służby Bezpieczeństwa, generał pułkownik; doktor habilitowany nauk prawnych, profesor; w latach 1990-1993 deputowany Rady Najwyższej Rosyjskiej FSRR i Federacji Rosyjskiej; pełnił funkcje dyrektora Federalnej Służby Bezpieczeństwa (1994-1995), ministra sprawiedliwości (1997-1998) oraz ministra spraw wewnętrznych Federacji Rosyjskiej (1998-1999); od maja do sierpnia 1999 stał na czele rosyjskiego rządu. Od 2000 piastuje urząd prezesa Izby Obrachunkowej Federacji Rosyjskiej.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR - (ros. Министерство внутренних дел, Ministierstwo Wnutriennych Dieł MWD) - radziecki organ policji politycznej i służby bezpieczeństwa funkcjonujący w latach 1946 - 1960.

Kontrwywiad - działalność mająca na celu neutralizowanie działalności obcych służb wywiadowczych, jak też przeciwdziałanie szpiegostwu w ogólności. Często ujmuje się tu również działania mające na celu ochronę i obronę przed dywersją i sabotażem. Kontrwywiadem przeważnie zajmują się służby cywilne, policyjne i wojskowe, potocznie określane również mianem kontrwywiad. W Polsce kontrwywiadem cywilnym zajmuje się Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a wojskowym Służba Kontrwywiadu Wojskowego.

Biografia

Dzieciństwo

Urodził się w rodzinie oficera radzieckiej marynarki stacjonującego w bazie wojennej w chińskim Lüshun (d. Port Arthur). W Chinach przebywał do trzeciego roku życia.

Wykształcenie

W 1973 ukończył Wyższą Szkołę Polityczną MSW, a w 1981 Akademię Wojskowo-Polityczną. W 1986, po ukończeniu studium doktoranckiego w Akademii Wojskowo-Politycznej, uzyskał stopień doktora nauk historycznych. W 1994 uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk prawnych.

2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

Stopnie naukowe są uregulowane w ustawie z 14 marca 2003 o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595). Ustawa przewiduje następujące stopnie naukowe:

Służba w organach MSW ZSRR

W latach 1973-1990 służył w wojskach wewnętrznych MSW, m. in. uczestniczył w działaniach oddziałów specjalnych w Afganistanie, Górskim Karabachu, Abchazji i Kotlinie Fergańskiej. W latach 1980-1990 był wykładowcą w Wyższej Szkole Politycznej MSW. Od 1987 pełnił funkcję zastępcy kierownika Katedry Historii KPZR w Wyższej Szkole Politycznej MSW.

Władimir Władimirowicz Putin – rosyjski polityk, prawnik, działacz państwowy; funkcjonariusz KGB w latach 1975-1990, pracownik administracji Sankt Petersburga w latach 1990-1996, urzędnik administracji prezydenta Rosji Borysa Jelcyna w latach 1996-1998, szef FSB w latach 1998-1999, premier Rosji od 8 sierpnia 1999 do 7 maja 2000, pełniący obowiązki prezydenta Rosji po rezygnacji Jelcyna 31 grudnia 1999; 26 marca 2000 wybrany na prezydenta Rosji, 14 marca 2004 ponownie wybrany na to stanowisko. Urząd prezydenta pełnił do 7 maja 2008. Od 8 maja 2008 ponownie jest premierem Rosji.

Górski Karabach (oficjalna nazwa w języku ormiańskim Lerrnajin Gharabagh - Լեռնային Ղարաբաղ czasem używana jest nazwa Arcach - Արցախ , azer. Dağlıq Qarabağ - górski czarny ogród) to ormiańska enklawa będąca przedmiotem sporu pomiędzy Armenią a Azerbejdżanem. Obecnie obszar kontrolowany jest przez miejscowych Ormian wspieranych przez Republikę Armenii.

Działalność polityczna

W marcu 1990 został wybrany deputowany ludowym RFSRR w okręgu krasnosielskim w Leningradzie. Na I Zjeździe Deputowanych Ludowych w czerwcu 1990 został wybrany do Rady Najwyższej RFSRR. W grudniu 1990 na II Zjeździe Deputowanych Ludowych wspólnie z generałem Dmitrijem Wołkogonowem i Siergiejem Szachrajem organizował frakcję "Lewicowe Centrum". W lutym 1991 stał na czele komisji Rady Najwyższej ds. obrony i bezpieczeństwa.

Anatolij Aleksandrowicz Sobczak (ros. Анатолий Александрович Собчак, ur. 10 sierpnia 1937 w Czycie, zm. 20 lutego 2000 w Swietłogorsku) - rosyjski prawnik i polityk.

Duma Państwowa Federacji Rosyjskiej (ros. Государственная Дума Российской Федерации, Государственная Дума) to nazwa izby niższej parlamentu Federacji Rosyjskiej (Zgromadzenia Federalnego). Składa się z 450 deputowanych wybieranych w demokratycznych wyborach na 4-letnią kadencję.

Do 19 sierpnia 1991 był członkiem KPZR. W sierpniu 1991 wystąpił przeciwko puczowi Janajewa zorganizowanemu przez Państwowy Komitet Stanu Wyjątkowego. Po upadku puczu stanął na czele specjalnej komisji (tzw. "komisji Stiepaszyna") ds. zbadania działalności KGB i Państwowego Komitetu Stanu Wyjątkowego. Wyniki pracy komisji pozostały utajnione.

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Order Zasług dla Ojczyzny Federacji Rosyjskiej (ros. Орден «За заслуги перед Отечеством») ustanowiony został 2 marca 1994 przez prezydenta Borysa Jelcyna i był do wznowienia Orderu św. Andrzeja w 1998 najwyższym odznaczeniem federacji.

W grudniu 1991 został mianowany wiceministrem bezpieczeństwa i kierownikiem delegatury ministerstwa bezpieczeństwa w Sankt Petersburgu. W okresie pracy w Sankt Petersburgu współpracował z administracją mera tego miasta, Anatolija Sobczaka, w tym z późniejszym prezydentem Rosji, Władimirem Putinem.

Dinamo Moskwa (ros. Футбольный клуб «Динамо» Москва, Futbolnyj Kłub "Dinamo" Moskwa) – rosyjski klub sportowy z siedzibą w Moskwie, znany głównie z sekcji piłki nożnej i hokeja na lodzie (artykuł opisuje klub piłkarski), w sezonie 2006 drużyna piłkarzy występuje w Premier Lidze. W czasach Związku Radzieckiego klub podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

Lüshun, Lüshunkou (旅顺口), dawniej Port Arthur i Ryojun - miasto portowe w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, na półwyspie Liaotung nad Morzem Żółtym. Od 1960 jest dzielnicą w zespole miejskim Dalian.

We wrześniu 1992 odszedł z pracy w ministerstwie bezpieczeństwie i powrócił do działalności parlamentarnej. Jesienią 1993 w trakcie konfliktu między Radą Najwyższą a prezydentem Borysem Jelcynem stanął po stronie Jelcyna. 24 września 1993 został mianowany pierwszym wiceministrem bezpieczeństwa, a w grudniu 1993, po reorganizacji ministerstwa, został powołany na stanowisko pierwszego wicedyrektora Federalnej Służby Kontrwywiadu.

KGB ZSRR (ros. Комите́т Госуда́рственной Безопа́сности при Совете министров СССР (КГБ СССР), Komitiet Gosudarstwiennoj Biezopasnosti pri Sowietie ministrow SSSR, Komitet Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR) – radziecka struktura administracyjna łącząca funkcje instytucji czuwającej nad bezpieczeństwem państwa, dokonującej politycznej inwigilacji obywateli, zwalczającej rzeczywistą i potencjalną opozycję oraz niezależny obieg informacji, kontrolująca większą część służb specjalnych (z wyjątkiem wojskowych) ZSRR.

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.

3 marca 1994 został mianowany dyrektorem FSK (od 3 kwietnia 1995 – Federalna Służba Bezpieczeństwa). Pełniąc tę funkcję w latach 1994-1995 kierował działaniami kontrwywiadowczymi w ramach rosyjskiej akcji zbrojnej w Czeczenii. W czerwcu 1995 kierował sztabem kryzysowym w trakcie szturmu grupy czeczeńskich partyzantów pod wodzą Szamila Basajewa na Budionnowsk. Próba odbicia porwanych przez komando Basajewa zakładników zakończyła się śmiercią kilkudziesięciu z nich. W wyniku nieudanej akcji w Budionnowsku, Stiepaszyn wraz z szefami pozostałych rosyjskich resortów siłowych stracił stanowisko.

Jabłoko (ros. Яблоко - jabłko) - rosyjska partia polityczna założona w 1993 roku przez Grigorija Jawlinskiego, Jurija Bołdyriewa i Władimira Łukina.

Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Dawlat-e Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Daulat-e Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Dawlat, trb. Dy Afghanestan Eslami Daulat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.

W listopadzie 1995 został mianowany kierownikiem departamentu administracyjnego Aparatu Rządu Federacji Rosyjskiej. 2 lipca 1997 został powołany na stanowisko ministra sprawiedliwości oraz wszedł w skład Rady Bezpieczeństwa. 28 kwietnia 1998 mianowany został ministrem spraw wewnętrznych, zaś od kwietnia 1999 był jednocześnie pierwszym wicepremierem. 12 maja 1999 prezydent Borys Jelcyn powierzył mu funkcję szefa rządu. Jednak już 9 sierpnia 1999 został zdymisjonowany, a jego miejsce zajął Władimir Putin. Przyczyny i okoliczności dymisji Stiepaszyna pozostają niejasne. Wiele wskazuje na to, że już wcześniej dla Stiepaszyna zaplanowano rolę "tymczasowego" premiera. Wśród nieoficjalnych powodów dymisji wymienia się brak zdecydowanych działań na rzecz zaplecza politycznego Jelcyna, jak i niezdecydowanie w działaniach przeciwko Czeczenom. Został wobec tego zastąpiony przez Putina, dla którego szykowano rolę następcy odchodzącego prezydenta Jelcyna.

Dmitrij Antonowicz Wołkogonow (Дмитрий Антонович Волкогонов) (ur. 22 marca 1928 w Czyta, zm. 6 grudnia 1995 w Moskwie) — generał-pułkownik, profesor, filozof i historyk. Członek Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego od 1951 do 1991; zastępca szefa Głównego Zarządu Politycznego armii radzieckiej i radzieckiej morskiej floty - wstąpił do Armii Czerwonej w roku 1945, a w roku 1961 do Akademii Wojskowej im. Lenina w Moskwie.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

W grudniu 1999 został wybrany do Dumy Państwowej jako kandydat partii Jabłoko. W Dumie wszedł w skład frakcji Jabłoko oraz komisji ds. bezpieczeństwa. Stanął także na czele komisji Dumy ds. walki z korupcją. 19 kwietnia 2000 został wybrany na prezesa Izby Obrachunkowej Federacji Rosyjskiej. Tym samym utracił mandat deputowanego. Jako prezes Izby Obrachunkowej w latach 2002-2005 pełnił funkcję przewodniczącego Europejskiej Organizacji Wyższych Instytucji Audytorskich (EUROSAI).

Prawo, a ściślej prawo w ujęciu przedmiotowym, to system norm prawnych, czyli ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych dyrektyw postępowania, które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem państwa lub innego uporządkowanego organizmu społecznego, ustanowione lub uznane przez właściwe organy władzy odpowiednio publicznej lub społecznej i przez te organy stosowane, w tym z użyciem przymusu.

Giennadij Iwanowicz Janajew, ros: Геннадий Иванович Янаев (ur. 26 sierpnia 1937, zm. 24 września 2010) – radziecki polityk Członek Komitetu Centralnego i Biura Politycznego KC KPZR. W latach 1990-1991 był wiceprezydentem ZSRR przy Michaile Gorbaczowie. W czasie puczu w sierpniu 1991 roku stanął po stronie buntowników; puczyści ogłosili przejęcie przez niego obowiązków Prezydenta ZSRR.

Autor wielu prac na temat bezpieczeństwa państwowego. Wielokrotnie nagradzany i odznaczany, m.in. Orderem Zasług dla Ojczyzny II klasy i Orderem Męstwa. Stoi na czele Związku Prawników Rosji, a także jest działaczem klubu piłkarskiego Dinamo Moskwa.

Przypisy

Peter Baker, Susan Glassner, Cień Kremla. Rosja Putina, Warszawa 2005 (ISBN 83-89656-18-3), s. 61-64
Boris Reitschuster, Władimir Putin. Dokąd prowadzi Rosję?, Warszawa 2005 (ISBN 83-7391-835-3), s. 59-60

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Siergiej Stiepaszyn

Siergiej Stiepaszyn – sylwetka na stronie www.viperson.ru (ros.)