Sirmium - Polski Serwis Naukowy

Pozostałości pałacu cesarskiego Sirmium

Sirmium – starożytne miasto greckie, rzymskie i bizantyjskie nad rzeką Sawą, ważna twierdza broniąca północnej granicy Cesarstwa Rzymskiego, obecnie Sremska Mitrovica na terenie Serbii.

Rzymscy cesarze pochodzący z miasta lub okolic

Dziesięciu cesarzy urodziło w się w mieście lub bliskiej okolicy:

Trajan Decjusz (249-251)

Herenniusz Decjusz (V-VI 251)

Hostylian (251)

Klaudiusz II Gocki (268-270)

Kwintyllus (270)

Lucjusz Domicjusz Aurelian (270-275)

Probus (276-282)

Maksymian (285-310)

Konstancjusz II (337-361)

Gracjan (367-383)

Ostatni cesarz zjednoczonego Rzymu Teodozjusz I Wielki (378-395), urodzony w rzymskiej prowincji Hispania, w Sirmium został obwołany cesarzem.

Klaudiusz II Gocki (214-270, Marcus Aurelius Valerius Claudius Gothicus) - cesarz rzymski od 268 do 270 roku, z pochodzenia był Iliryjczykiem. Wsławił się tym, że był jednym z najlepszych wodzów cesarza Galienusa, po śmierci którego został obwołany cesarzem przez wojsko. Za dzielność w wojnie z Gotami otrzymał przydomek Gocki. Zmarł w czasie epidemii dżumy; wychwalany przez źródła antyczne jako wzór cesarza pracującego z senatem. Na jego legendzie (jako krewny) legitymował swą władzę Konstantyn Wielki.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

W czasie pełnienia przez miasto funkcji stołecznej prowincji lub jednej ze stolic cesarstwa wielu innych cesarzy bądź to wykorzystywało miasto jako rezydencję, bądź ogłaszano tu ich władcami. W latach 170-180 cesarz-filozof Marek Aureliusz napisał tu większą część swoich Rozmyślań.

Gepidowie – grupa plemion germańskich, blisko spokrewniona z Gotami. Ich pierwotne siedziby znajdowały się na Półwyspie Skandynawskim. Około przełomu er w ślad za Gotami przemieścili się ze Skandynawii na południowe wybrzeże Bałtyku. Przez dłuższy czas zamieszkiwali, jak podaje Jordanes, w krainie Specis, niedaleko ujścia Wisły, prawdopodobnie zlokalizowanej na Wysoczyźnie Elbląskiej.

Nikomedia (gr. Νικομήδεια) – starożytne miasto hellenistyczne założone w Azji Mniejszej przez Nikomedesa I Bityńskiego w 264 p.n.e. jako stolica Bitynii. Miasto położone jest nad Zatoką Ascytyjską będącą częścią Propontydy. Współczesny Izmit. W czasach rzymskich była to stolica prowincji Bitynia, przez pewien okres swoją rezydencję mieli tu także cesarze rzymscy. W okresie Cesarstwa Bizantyńskiego miasto zostało stolicą temu Optimaton.

Historia miasta

Prefektura Ilirii (318–79) ze stolicą w Sirmium

Miasto znajdujące sie na ziemi Ilirów zostało podbite przez Rzymian w I w. p.n.e. W I w. n.e. uzyskało status kolonii obywateli Rzymu i stało się ważną strategicznie twierdzą w prowincji Panonia, której była stolicą. W 103 r. Panonia została podzielona na dwie prowincje: górną i dolną, a Sirmium stało się stolicą Dolnej Panonii. W 296 r. w wyniku reformy administracyjnej Dioklecjana Sirmium stało się stolicą prowincji Panonia Secunda. W 293 r. Sirmium stało się jedną z czterech stolic Cesarstwa (obok Trewiru, Mediolanu i Nikomedii). W 318 r. Sirmium staje się stolicą prefektury Ilirii (do r. 379), a następnie, po podziale Ilirii na dwie części, wchodzi w skład prefektury Italii. Od IV w. miasto staje się ważnym centrum chrześcijaństwa – siedzibą episkopatu. W mieście znajdował się pałac cesarski, arena do wyścigów konnych, mennica, amfiteatr, teatr, łaźnie publiczne, świątynie, pałace, luksusowe wille i warsztaty rzemieślnicze.

Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji.

Lucjusz Domicjusz Aurelian, Lucius Domitius Aurelianus (ur. 9 września 214 w Mezji lub Sirmium, zm. 275 w okolicach Byzantion, obecnie Stambuł) - cesarz rzymski w latach 270-275. Był jednym z wybitniejszych władców drugiej połowy III wieku. Po długich latach wewnętrznych zamieszek, niepokojów i nieustannych rebelii, twardą ręką zaczął wyprowadzać cesarstwo z kryzysu.

W końcu IV w. Sirmium zostało przejściowo opanowane przez germańskich Gotów, ale powraca później do Cesarstwa Bizantyjskiego. W 441 r. zostało podbite przez Hunów, po czym przez ponad wiek pozostawało w rękach różnych ludów barbarzyńskich, takich jak Ostrogoci i Gepidzi, będąc nawet przez krótki czas stolicą państwa Gepidów. Od 567 r., kiedy Gepidzi zostali pokonani przez koalicję Longobardów i Awarów, Sirmium powraca do Cesarstwa Bizantyjskiego.

Herenniusz Decjusz, Quintus Herennius Etruscus Messius Decius, (? - 251) starszy syn cesarza Decjusza, brat Hostyliana. W 250 r. otrzymał wraz z bratem tytuł cezara, a niedługo potem, przed 9 czerwca tego roku, tytuł augusta. Zginął wraz z ojcem w bitwie z Gotami pod Abrittus w Mezji (obecnie Razgrad w Bułgarii).

Decjusz Trajan, Gaius Messius Quintus Decius, (201-251), cesarz rzymski od 249 do 251 roku. Urodził się w Budalii, niedaleko Sirmium w Pannonii. Był pierwszym z szeregu tzw. cesarzy iliryjskich, pochodzących z terenów dawnej Ilirii. Mąż Herennii Etruscylli, ojciec Herenniusza Decjusza i Hostyliana oraz nieznanej z imienia córki - żony Woluzjana.

Awarowie, po usadowieniu się w latach 567-568 na terenie Niziny Węgierskiej nieustannie atakują Sirmium, które broniło im wejścia na teren Cesarstwa. Ostatecznie w 582 r. Awarowie zdobyli Sirmium, kończąc jego antyczną historię. Upadek Sirmium umożliwił Awarom, a wraz z nimi i Słowianom, posuwanie się na południe wzdłuż wybrzeża Adriatyku i w konsekwencji zajęcie całej Dalmacji w ciągu pierwszej połowy VII w.

Panonia (łac. Pannonia) – w starożytności prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem; dzisiejsze tereny zachodnich Węgier, wschodniej Austrii, Chorwacji, Słowenii oraz Serbii i Czarnogóry.

Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

Pozostałości archeologiczne miasta antycznego znajdują się pod zabudową dzisiejszej Śremskiej Mitrowicy.

Zapoznaj się również z:

Osobistości związane z miastem (j. ang.)

Tyberiusz II Konstantyn