Skálholt - Polski Serwis Naukowy

Katedra w Skálholcie

Skálholt (s.-nord. Skálaholt) – miejscowość w południowej Islandii nad rzeką Hvítá, siedziba pierwszego biskupstwa na Islandii od połowy XI wieku do końca XVIII wieku.

Obecnie Skálholt jest niewielką wsią, znajduje się tutaj zaledwie kilka domów. Nad osadą dominuje dużych rozmiarów kościół (zwany Núverandi Dómkirkja, czyli „współczesną katedrą”) zbudowany w latach 1956–1963. Jest to dziesiąta świątynia zbudowana na tym miejscu. Pierwsza powstała już prawdopodobnie w 1000.

Ísleifur Gissurarson (ur. 1006, zm. 5 lipca 1080) - islandzki duchowny katolicki, pierwszy biskup Islandii po przyjęciu przez ten kraj chrześcijaństwa w 1000 r., założyciel diecezji w Skálholcie.

Jón Arason (ur. 1484, zm. 7 listopada 1550 w Skálholcie) – islandzki duchowny katolicki, biskup Hólaru, poeta, uznawany za bohatera narodowego. Wyświecony około 1504. Został biskupem diecezji hólarskiej około 1524. Przeciwstawił się narzuconemu w 1536 przez Duńczyków luteranizmowi i wszczął antyduńskie powstanie. Pokonany został przez Daðiego Guðmundssona w bitwie pod Sauðafell 2 października 1550 roku i ścięty wraz z 2 synami w Skálholcie. W ciągu roku 14 mężczyzn związanych z jego egzekucją zostało skrytobójczo zamordowanych.

Wnętrze katedry w Skálholcie

Biskupstwo w Skálholcie zostało utworzone w 1056, czyli ponad pół wieku po przyjęciu chrześcijaństwa przez Islandczyków. Pierwszym biskupem był Ísleifur Gissurarson, uznany przez Kościół katolicki za świętego. Do 1540 rezydowali tutaj biskupi katoliccy, a po reformacji do 1796 – biskupi protestanccy. W Skálholcie w 1550 został stracony ostatni katolicki biskup Islandii, biskup Hólaru Jón Arason.

Język islandzki (isl. íslenska) - język z grupy języków nordyckich, którym posługują się mieszkańcy Islandii. Posługuje się nim około 270 tys. osób., głównie Islandczycy w kraju i na emigracji. Zapisywany alfabetem łacińskim.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Skálholt było jednym z dwóch siedzib biskupa na Islandii (drugie znajdowało się w Hólarze od 1106), aż do końca XVIII wieku, kiedy oba zostały rozwiązane, a biskup Islandii zaczął rezydować w stolicy kraju Reykjavíku. Przez wieki Skálholt był również znaczącym ośrodkiem politycznym (porównywalnym z Þingvellir) i kulturalnym (w XI wieku powstała tutaj pierwsza w Islandii szkoła) kraju. Adam z Bremy, opisując Skálholt (Scaldholz) w 1075, przedstawił je jako największe miasto Islandii.

Hólar (obecnie Hólar í Hjaltadal), mała miejscowość (około 100 mieszkańców) w północnej Islandii, w pobliżu fiordu Skagafjörður, 379 km od Reykjaviku. Osadę w 1106 roku założył biskup Jón Ögmundarson. Do 1550 roku siedziba biskupa katolickiego (ostatnim katolickim biskupem Hólaru był Jón Arason), później w mieście rezydowali biskupi luterańscy. Najbardziej znanym luterańskim biskupem Hólaru był Guðbrandur Þorláksson. Biskupstwo zlikwidowano w 1801 r. wraz z biskupstwem w Skálholcie. W 1929 Kościół katolicki przywrócił biskupstwo jako stolicę tytularną.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Skálholt

Zobacz też

lista biskupów Skálholtu

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Skálholtu (isl.)

O Skálholcie na islandia.org.pl