Księżycowa skała anortozytowa #60025 (skaleń plagioklazowy), zebrana przez lądownik misji Apollo 16 w okolicy krateru Kartezjusz. Ta próbka gruntu znajduje się aktualnie na wystawie w National Museum of Natural History w Waszyngtonie.

Skały księżycowe to ogólny termin określający skały tworzące ziemski Księżyc. W porównaniu do skał budujących naszą planetę, są one niezwykle stare; ich wiek szacuje się na 3,16 mld lat (dla bazaltów tworzących księżycowe morza) do nawet 4,5 mld lat (w przypadku skał budujących tzw. wyżyny). Badania oparte na technologii zwanej "datowaniem kraterowym" pozwoliły ustalić, że ostatnie erupcje wulkaniczne na Księżycu miały miejsce około 1,2 mld lat temu, nie dysponujemy jednak próbkami skał w tym wieku. Dla porównania, wiek najstarszych ziemskich skał oceniany jest na 3,8 mld lat, co stanowi wartość zdecydowanie różniącą się od wieku najwcześniejszych skał księżycowych. Obecnie skały księżycowe na Ziemi, w zależności od źródła pochodzenia, można podzielić na trzy grupy: 1) zebrane podczas misji amerykańskiego projektu Apollo, 2) pozyskane przez lądowniki radzieckiego programu Łuna i 3) wyrzucone w przestrzeń kosmiczną podczas uderzeń meteorytów i przyciągnięte przez grawitację Ziemi (meteoryty księżycowe). Sześć misji Apollo dostarczyło w sumie 2415 próbek o łącznej masie 382 kg, trzy statki Łuna przywiozły 326 g gruntu księżycowego, a masa około stu odnalezionych meteorytów księżycowych przekracza 32 kg (wiele z nich zostało odnalezionych dzięki trwającemu programowi ANSMET, czyli ANtarctic Search for METeorites).

Niemal wszystkie skały księżycowe wykazują niską zawartość pierwiastków reaktywnych (takich jak sód i potas), są również całkowicie pozbawione minerałów występujących w wodzie morskiej. Według niektórych źródeł, zawartość tlenu w skałach księżycowych jest podobna do stężenia tego pierwiastka w skałach ziemskich. Lądowniki misji Apollo używały do wydobywania skał rozmaitych przyrządów: młotów, grabi, łopatek i szczypiec. Większość tych próbek została przed zebraniem sfotografowana, co miało pomóc odtworzyć później warunki, w jakich zostały znalezione. Umieszczano je w specjalnych torbach w tzw. Specjalnych Środowiskowych Pojemnikach Próbkowych (ang. Special Environmental Sample Container), co miało zabezpieczyć je przed zanieczyszczeniem podczas transportu na Ziemię. Jakkolwiek, skorupa księżycowa jest – w przeciwieństwie do Ziemi – zbudowana przede wszystkim ze skał o dużej zawartości minerału anortytu, co jest główną przyczyną występowania w niej sporych ilości żelaza. Z kolei za sprawą ilmenitu niektóre obszary mórz księżycowych są niezwykle bogate w tytan. Nowym minerałem znalezionym na Księżycu jest armalkolit, nazwany od nazwisk pierwszych ludzi na Srebrnym Globie: Armstronga, Aldrina i Collinsa.

Przechowywanie i dostępność

Kamień Początku (Genesis Rock) zebrany podczas misji Apollo 15.

Głównym repozytorium dla próbek Apollo jest Lunar Sample Building w Centrum Kosmicznym Lyndona B. Johnsona w teksańskim Houston. Ze względów bezpieczeństwa powstał też drugi zbiór, przechowywany w bazie lotniczej Brooks w San Antonio. Większość tych skał przechowywana jest dla ochrony przed wilgocią w sztucznej azotowej atmosferze; ich przenoszenie wykonywane jest pośrednio za pomocą specjalnych narzędzi. Skały zebrane w okresie eksploracji Księżyca są obecnie uważane za bezcenne. W roku 1993 trzy niewielkie odłamki z Łuny 16 ważące łącznie 0,2 g zostały sprzedane za 442,5 tysiąca dolarów. W 2002 roku z kolekcji w Houston skradziony został sejf zawierający drobne próbki skał księżycowych i marsjańskich. Gdy w następnym roku zostały one odnalezione, NASA dla celów sądowniczych oceniła ich wartość na około miliona dolarów za 285 g. Księżycowe meteoryty, choć niezwykle drogie, są częstym obiektem wymiany wśród prywatnych kolekcjonerów. Kilkaset niewielkich próbek zostało oprawionych i zaprezentowanych delegacji rządu USA. Co najmniej jedna z nich została później skradziona, sprzedana i, następnie, odzyskana. Pozostałe zostały przeniesione do kilku muzeów, m.in. National Air and Space Museum, Centrum Kosmosu i Kosmosfery w Kansas, a także do Centrum Kosmicznego Kennedy'ego, gdzie można "dotknąć kawałka Księżyca" (faktycznie próbka ta jest wmurowana w filar jednego z pomieszczeń). Również wystawa w Tribune Tower w Chicago zawiera niewielki kawałek księżycowego gruntu. Mimo to, NASA twierdzi, że prawie 295 kg z pierwotnych 382 kg próbek wciąż znajduje się w nienaruszonym stanie w Centrum Kosmicznym Johnsona. NASA przygotowała pewną liczbę zestawów zawierających po sześć niewielkich próbek skał i gleby księżycowej; są one dostępne – w celach edukacyjnych – na wystawach w wielu krajach, na przykład Wielkiej Brytanii, gdzie są one przechowywane przez Particle Physics i Astronomy Research Council.