|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Brytyjsko-amerykańskiemu zespołowi naukowców udało się ujawnić za pomocą silnego mikroskopu strukturę chemiczną starożytnych skamielin. Odkryli, że nawet skamieliny datujące się na erę paleozoiczną, która trwała od około 542 do 251 milionó... Międzynarodowy zespół naukowców wydobywa na światło dzienne mechanizmy wywołujące duże, niszczycielskie trzęsienia ziemi, takie jak Tohoku, które nawiedziło Japonię w marcu bieżącego roku. Naukowcy, pracujący pod kierunkiem Uniwersytetu we Florencji, Włochy, ze... Pył wulkaniczny składa się z minerałów, które występują na powierzchni Ziemi, dlatego z punktu widzenia środowiska jest w małym stężeniu w zasadzie obojętny - wyjaśnił w rozmowie z PAP rzecznik Państwowego Instytutu Geologicznego Mirosław Rutkowski. Wcześniej I... Grenlandia zaczyna się ponownie zazieleniać - jak wskazują wyniki nowych badań międzynarodowych. Rok 2010 był gorący i wywołał na południu Grenlandii przyspieszenie utraty lodu o 100 mld ton. Wyniki badań ujawniają również, że duże połacie podłoża skalnego wyspy w... Mobilny Robot Marsjański "Magma" - skonstruowany przez polskich studentów - weźmie udział w międzynarodowych zawodach łazików marsjańskich University Rover Challenge. Odbędą się one między 3 a 5 czerwca w bazie marsjańskiej na pustyni Utah w USA,...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Skały magmoweCzy wiesz że...? Noryt – magmowa skała głębinowa, należąca do grupy skał zasadowych, odmiana gabra. W składzie mineralnym przeważają kryształy plagioklazów oraz piroksenów rombowych (hipersten), poza tym występują niewielkie ilości oliwinu i hornblendy. Barwa ciemnozielona lub czarna. Zalega w prekambryjskich skałach podłoża północno-wschodniej Polski. Pegmatyty – rodzaj skał magmowych charakteryzujących się szczególną mega- lub gigantokrystaliczną teksturą, wzbogaconych w pierwiastki niekompatybilne oraz minerały zawierające składniki lotne jak fluor, bor, fosfor i inne. Najczęstszym typem są pegmatyty granitoidowe, ale występują również pegmatyty gabrowe, sjenitowe, skał wysoko alkalicznych (pegmatyty agpaitowe i miaskitowe). Nazwa pochodzi od gr. pegma – silne łącze, stwardniałość, dla odwzorowania zwięzłości granitu pismowego. Skała opisana po raz pierwszy w 1813 roku przez R.J Haüyego. Ciasto skalne to szklista masa skrytokrystaliczna (ma strukturę skrystaliczną, co oznacza, że ziarenka minerałów są w niej niedostrzegalne gołym okiem); gdy tkwią w niej wykształcone duże kryształy (prakryształy), to skałę tego rodzaju nazywamy porfirem. 
 - Q kwarc (Quartz) - A skalenie alkaliczne (Alkali feldspar) - P plagioklaz (Plagioclase) - F skaleniowce (Feldspathoid) Skały magmowe – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał osadowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstałych wskutek krystalizacji lub zakrzepnięcia magmy w głębi skorupy ziemskiej lub lawy na powierzchni Ziemi. Geolodzy opisali ponad 700 odmian skał magmowych. Monzonit – obojętna skała magmowa typu głębinowego o strukturze drobnokrystalicznej lub średniokrystalicznej i barwie szarej lub ciemnoszarej. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF monzonit zajmuje pole 8.
Magma (gr. μάγμα „gęsta maść”) – gorąca, stopiona masa krzemianów i glinokrzemianów z domieszkami tlenków i siarczków, z dużą ilością wody i gazów, znajdująca się w głębi skorupy ziemskiej. Podział skał magmowychPodział genetycznySkały magmowe dzieli się w zależności od głębokości zastygania oraz stosunku do skał otaczających: lub Skały ultramaficzne – skały magmowe odznaczające się bardzo ciemną lub niemal czarną barwą spowodowaną zawartością minerałów ciemnych w granicach 90 do 100%. Reprezentowane są przez skały głębinowe (perydotyty i piroksenity) → ultramafity, oraz znacznie rzadziej wylewne → ultramafityty. Skały ultramaficzne reprezentowane są przez skały ultrazasadowe. Dodatek plagioklazów do tych skał powoduje wydzielenie grupy gabroidów.
Obsydian (izofir) – kwaśna skała wylewna, złożona niemal wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego, zawiera do 1% wody. Naturalne szkło powstaje w wyniku natychmiastowego stygnięcia magmy. Skład chemiczny związany jest z typem lawy i obejmuje bardzo wiele form, od obsydianu ryolitowego po fonolitowy. Obsydian znajduje się w wylewach lawy datowanych od ok. 60 mln lat aż do współczesności [potrzebne źródło]. Z czasem ulega rekrystalizacji, przyjmując wygląd zwyczajnej, drobnoziarnistej skały. Skały magmowe mają zwykle strukturę krystaliczną, niektóre mają strukturę porfirowatą lub porfirową, afanitową lub szklistą. Wielkość kryształów w skale zależy od szybkości krzepnięcia magmy: wolno krzepnące skały plutoniczne mają strukturę jawnokrystaliczną z kryształami o rozmiarach powyżej 5 mm, natomiast szybko krzepnące skały wulkaniczne wykazują strukturę skrytokrystaliczną (poniżej 1 mm), szklistą lub porfirową, gdy w skrytokrystalicznym lub szklistym "cieście skalnym" występują pojedyncze, wcześniej wykrystalizowane prakryształy. Lawa – ciekły produkt działalności wulkanicznej, składający się głównie ze stopionych tlenków krzemu, żelaza, sodu, potasu, wapnia i innych metali. Ma podobny skład jak magma, z której stopienia powstaje, ale jest zubożona o składniki lotne.
Granodioryt to kwaśna skała magmowa typu głębinowego o strukturze drobnokrystalicznej lub średniokrystalicznej i barwie szarej. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF granodioryt zajmuje pole 4. Podział ze względu na składSkały magmowe wyróżnia się również w zależności od ich składu chemicznego i mineralnego. Podstawowym jest podział ze względu na zawartość krzemionki. Wyróżniamy skały magmowe: Podział na klasy skałSkały powstałe z krystalizacji głównej magmy dzielimy na klasy: Lamprofiry - należą do skał magmowych, a dokładniej do głębinowych hipabysalnych i subwulkanicznych. Są przeważnie obojętne lub zasadowe, najrzadziej ultrazasadowe. Klasyfikuje się do skał żyłowych gdyż występują w postaci dajek i silli. Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów lampros - lśniący połączonego z terminem porfir.
Perydotyty – ultrazasadowe (melanokratyczne) skały głębinowe. Zawierają mniej niż 45% krzemionki, składają się głównie z mineralnego oliwinu (40–100%), w mniejszym stopniu z piroksenów (0–60%) i innych minerałów. Przykłady skał magmowych Bazalt, z widocznym ciosem termicznym - przykład skały wylewnej zasadowej Sjenit (syenit) – obojętna skała magmowa o pochodzeniu głębinowym. Sjenit zaliczany jest do skał jawnokrystalicznych. Najczęściej barwy ciemnoszarej lub czarnej. W przeciwieństwie do granitu, nie zawiera wcale, albo bardzo mało kwarcu. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF sjenit zajmuje pole 7.
Intruzja (z łac. intrusus = wepchnięty) – ciało skalne powstałe z zastygłej w głębi skorupy ziemskiej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze utwory skalne. Magma unosi się w płytsze rejony skorupy ziemskiej w postaci diapiru, wciskając się pomiędzy skały otoczenia. Diapiry docierające w bezpośrednie sąsiedztwo powierzchni ziemi dają początek zjawiskom wulkanicznym, jednak większość takich ciał skalnych, na skutek powolnego schładzania, zastyga pomiędzy 5. a 30. kilometrem pod powierzchnią, tworząc ciała skalne określane jako plutony. Ich forma, wielkość i stosunek do skał otoczenia pozwala wyróżnić następujące typy intruzji:  Porfir - przykład skały wylewnej bądź żyłowej kwaśnej bądź zasadowej  Aplogranit - przykład kwaśnej skały żyłowej  Pegmatyt - przykład kwaśnej skały żyłowej lub magmowej Aplogranit (alaskit) – kwaśna żyłowa skała plutoniczna, będąca drobnoziarnistą odmianą granitu, wyróżniająca się jasnym zabarwieniem. Nazwa nawiązuje do aplitu na skutek podobieństwa. Zawiera głównie skalenie alkaliczne oraz kwarc. Aplogranity ze Szklarskiej Poręby Huty zawierają bardzo dużo mineralizacji polimetalicznej i kruszcowej.
Skały są to duże skupiska minerałów jednorodnych lub różnorodnych. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się skały magmowe, osadowe i przeobrażone (metamorficzne)  Pegmatyt - przerosty pismowe  Czarnokit - kwaśna głębinowa skała magmowa  Granit - przykład skały kwaśnej głębinowej  Rapakivi - przykład skały kwaśnej głębinowej  Dioryt - przykład głębinowej skały obojętnej  Sjenit – przykład obojętnej skały głębinowej Skały głębinowe (skały plutoniczne) – skały magmowe, których stygnięcie i krystalizacja odbywały się pod powierzchnią Ziemi. Ponieważ proces ten zachodzi powoli, powstałe w jego wyniku kryształki są wykształcone i dobrze widoczne (struktura jawnokrystaliczna), często średnioziarnista (średniokrystaliczna) lub gruboziarnista (grubokrystaliczna).
Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych. Do minerałów zalicza się także:  Gabro - przykład głębinowej skały zasadowej  Gabro o budowie ofitowej  Hornblendyt - przykład skały głębinowej ultrazasadowej Formy skał magmowychMagma, przemieszczając się i zastygając w różnych warunkach temperatury, składu, ciśnienia i charakteru otoczenia, może tworzyć ciała skalne o różnej formie, w odniesieniu do otaczających skał. Ich rozróżnianie jest bardzo ważne dla uzyskania pełnego obrazu sytuacji geologicznej. Ryolit, liparyt, riolit (z gr.) – kwaśna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna, o składzie podobnym do granitu (jest to wylewny odpowiednik granitu – powstał z magmy o tym samym składzie chemicznym, tylko odmienne były warunki powstawania, które zapisały się w jego wyglądzie, strukturze i wytrzymałości).
Prakryształ - paleokryształ, kryształ (minerał) tkwiący w drobnoziarnistym, afanitowym lub szklistym "cieście skalnym", odmiana fenokryształu. Przypuszcza się że wykrystalizował on powoli w głębi Ziemi, w stopie magmowym, po czym na skutek wydostania się magmy na powierzchnię ziemi lub w jej pobliże i gwałtownego oziębienia, pozostała część magmy (lawy) zastygła dużo szybciej tworząc skałę o strukturze porfirowej. Zobacz teżLinki zewnętrzne
Czy wiesz że...? beta Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.
Hornblendyt – skała magmowa ultramaficzna (abysalna i hipabysalna) zbudowana wyłącznie z minerałów ciemnych. Nazwa pochodzi od składu mineralnego, została ona nadana w 1875 roku przez J.D. Dana.
Skały zasadowe (bazyty) – skały magmowe (zawierające od 40 do 53% SiO2); obejmują skały o niedomiarze krzemionki w stosunku do tlenków metali alkalicznych. Skały zasadowe względnie nasycone alkaliami nazywa się skałami alkalicznymi.
Szkliwo wulkaniczne (szkliwo lawowe) – zakrzepła, bezpostaciowa lawa zasobna w krzemionkę oraz związki alkaliczne, powstała w wyniku szybkiego stygnięcia, uniemożliwiającego krystalizację minerałów.
Karbonatyty – skały magmowe, najczęściej głębinowe (hipabysalne, lub subwulkaniczne), rzadziej wylewne i ultrazasadowe. Nazwa pochodzi od składu mineralnego, który jest w ponad 50% reprezentowany przez węglany. Są one bardzo często mieszaniną węglanów. Jeśli są zbudowane z kalcytu i dolomitu, to uzyskują nazwy w zależności od stosunku objętościowego obydwu składników. Występowanie krzemianów określa się przez dodanie do nazwy skały określonych przymiotników np. egirynowo-kalcytowy karbonatyt.
Struktura porfirowa jest to struktura skały charakteryzująca się występowaniem dwóch generacji składników mineralnych: część minerałów wydzieliła się wcześniej w postaci wyraźnych prakryształów (stygnąc wolno w głębi Ziemi), druga ich część wydzieliła się w fazie szybkiego stygnięcia magmy, wskutek zmiany warunków krystalizacji (przemieszczenia magmy w chłodniejszy rejon lub nawet wylania się lawy na powierzchnię) - tworząc tzw. ciasto skalne o niewykształconych kryształach.
Skały mezoabysalne należą do skał magmowych głebinowych krystalizujących na głębokościach ok. 3-4 km. Tworzą głównie intruzje niezgodne (niewielkie batolity, pnie, dajki ) tnące skorupę ziemską wzdłuż rozłamów, przeważnie w skałach osłony metamorficznej (zob. → skały metamorficzne). Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
Osobny artykuł: