|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać: Pył wulkaniczny składa się z minerałów, które występują na powierzchni Ziemi, dlatego z punktu widzenia środowiska jest w małym stężeniu w zasadzie obojętny - wyjaśnił w rozmowie z PAP rzecznik Państwowego Instytutu Geologicznego Mirosław Rutkowski. Wcześniej I... Grenlandia zaczyna się ponownie zazieleniać - jak wskazują wyniki nowych badań międzynarodowych. Rok 2010 był gorący i wywołał na południu Grenlandii przyspieszenie utraty lodu o 100 mld ton. Wyniki badań ujawniają również, że duże połacie podłoża skalnego wyspy w... Mobilny Robot Marsjański "Magma" - skonstruowany przez polskich studentów - weźmie udział w międzynarodowych zawodach łazików marsjańskich University Rover Challenge. Odbędą się one między 3 a 5 czerwca w bazie marsjańskiej na pustyni Utah w USA,... Naukowcom z ekspedycji 335 "Skorupa o super szybkim tempie spreadingu 4" (Superfast Spreading Rate Crust 4) przeprowadzonej w ramach "Zintegrowanego programu odwiertów oceanicznych" (IODP) udało się wydobyć komplet hartowanych skał bazaltowych - dają on... Nietypowe, gwałtowne opady deszczu w maju to częściowo efekt unoszącego się nad Europą pyłu, który wyrzuca islandzki wulkan Eyjafjoell - uważa meteorolog dr Katarzyna Grabowska z Zakładu Klimatologii Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
Skały subwulkaniczneCzy wiesz że...? Ciasto skalne to szklista masa skrytokrystaliczna (ma strukturę skrystaliczną, co oznacza, że ziarenka minerałów są w niej niedostrzegalne gołym okiem); gdy tkwią w niej wykształcone duże kryształy (prakryształy), to skałę tego rodzaju nazywamy porfirem. Magma (gr. μάγμα „gęsta maść”) – gorąca, stopiona masa krzemianów i glinokrzemianów z domieszkami tlenków i siarczków, z dużą ilością wody i gazów, znajdująca się w głębi skorupy ziemskiej. Skały subwulkaniczne należą do skał magmowych głębinowych powstałych poprzez zakrzepnięcie magmy, która nie zdołała się wydostać na powierzchnię Ziemi (zob. → skały wylewne) i zakrzepła na niewielkich głębokościach - do 1 km. Skały te tworzą intruzje o niewielkich rozmiarach, lecz występujące w różnych formach: lakkolity, pnie wulkaniczne, żyły kominowe, sille i dajki. Pień wulkaniczny - duże (o średnicy do kilku kilometrów) ciało skalne cylindrycznego kształtu powstałe przez zastygnięcie lawy w kominie wulkanicznym. Czasem termin ten traktuje się jako synonim dużego komina wulkanicznego.
Lamprofiry - należą do skał magmowych, a dokładniej do głębinowych hipabysalnych i subwulkanicznych. Są przeważnie obojętne lub zasadowe, najrzadziej ultrazasadowe. Klasyfikuje się do skał żyłowych gdyż występują w postaci dajek i silli. Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów lampros - lśniący połączonego z terminem porfir. Skały subwulkaniczne posiadają struktury afanitowe, porfirowe, rzadziej fenokrystaliczne, drobnoziarniste. Ciasto skalne skał subwulkanicznych ma zwykle strukturę holokrystaliczną, ale bardzo drobnokrystaliczną. Tekstury skał subwuklanicznych są najczęściej zbite i bezładne. Jako przykłady tych skał można podać diabazy, porfiry, lamprofiry, czasem karbonatyty, oraz inne skały żyłowe. Intruzja (z łac. intrusus = wepchnięty) – ciało skalne powstałe z zastygłej w głębi skorupy ziemskiej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze utwory skalne. Magma unosi się w płytsze rejony skorupy ziemskiej w postaci diapiru, wciskając się pomiędzy skały otoczenia. Diapiry docierające w bezpośrednie sąsiedztwo powierzchni ziemi dają początek zjawiskom wulkanicznym, jednak większość takich ciał skalnych, na skutek powolnego schładzania, zastyga pomiędzy 5. a 30. kilometrem pod powierzchnią, tworząc ciała skalne określane jako plutony. Ich forma, wielkość i stosunek do skał otoczenia pozwala wyróżnić następujące typy intruzji:
Żyła kominowa - intruzja magmowa o kształcie walca o niewielkiej średnicy. W sytuacji gdy żyła kominowa ma dużą średnicę klasyfikowana jest jako pień wulkaniczny. W przypadku odsłonięcia na powierzchni Ziemi może tworzyć nek wulkaniczny. Zobacz teżLiteratura uzupełniającaKarbonatyty – skały magmowe, najczęściej głębinowe (hipabysalne, lub subwulkaniczne), rzadziej wylewne i ultrazasadowe. Nazwa pochodzi od składu mineralnego, który jest w ponad 50% reprezentowany przez węglany. Są one bardzo często mieszaniną węglanów. Jeśli są zbudowane z kalcytu i dolomitu, to uzyskują nazwy w zależności od stosunku objętościowego obydwu składników. Występowanie krzemianów określa się przez dodanie do nazwy skały określonych przymiotników np. egirynowo-kalcytowy karbonatyt.
Diabaz – magmowa skała żyłowa o składzie mineralnym bazaltu ale o grubszym ziarnie (paleobazalt). Najczęściej nazywa się tak skały powstałe w erze paleozoicznej, zwłaszcza w dolnej jej części. Zawiera dużo wapnia. Składa się z plagioklazu i piroksenu, ma strukturę ofitową.
Czy wiesz że...? beta Tekstura jest to sposób przestrzennego rozmieszczenia składników w skale. Pojęcie to obejmuje uporządkowanie składników i stopień wypełnienia przez nie przestrzeni w skale.
Skała wylewna (skała wulkaniczna, wulkanity) – skała magmowa, która powstają wskutek zastygania magmy (lawy) wydostającej się na powierzchnię Ziemi (np. w postaci wulkanu) lub zgromadzonej bardzo płytko pod powierzchnią (do kilkuset metrów), gdzie ciśnienie i temperatura są niewielkie i bardzo zbliżone do atmosferycznych. Lawa zastyga wtedy bardzo szybko, dlatego też kryształy minerałów nie zdążają się wykształcić.
Skały magmowe – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał osadowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstałych wskutek krystalizacji lub zakrzepnięcia magmy w głębi skorupy ziemskiej lub lawy na powierzchni Ziemi. Geolodzy opisali ponad 700 odmian skał magmowych.
Dajka (żyła niezgodna) – ciało skalne powstałe przez intruzję magmy niezgodnie z układem starszych warstw skalnych i przecinające te warstwy. Może mieć grubość od kilku milimetrów do kilkuset metrów, a długość do kilkuset kilometrów.
Lakkolit (lakolit) - intruzja zgodna, jedna z form zjawisk plutonicznych związanych z intruzją (wdzieraniem się magmy w skorupę ziemską i nieprzedostaniem się jej na powierzchnię). Lakkolit ma kształt bochenka, soczewki lub grzyba. Tworzy się na głębokości od 0,5 do 3 kilometrów pod powierzchnią ziemi. W przeciwieństwie do batolitu występuje blisko powierzchni Ziemi powodując wybrzuszenie się warstw skalnych nad intruzją w kształcie kopuły. Lakkolity mogą być zbudowane ze skał magmowych głębinowych (np. granit) lub ze skał magmowych wylewnych (np. porfir). Największym lakkolitem na świecie są Chibiny. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |