Skażenie środowiska - Polski Serwis Naukowy

Skażenie środowiska – suma zanieczyszczeń środowiska lub jego elementu substancjami toksycznymi albo promieniotwórczymi. Skażenia mogą stanowić zagrożenie dla wszystkich organizmów żywych, w tym także i dla człowieka. Skażenie środowiska również może powodować szkody materialne.

Gleba - biologicznie czynna powierzchniowa warstwa litosfery, powstała ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych (głównie organizmów żywych, klimatu i wody) i podlegająca stałym przemianom. Gleba składa się z trzech faz:

Fluor (F, łac. fluorum) – pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy fluorowców w układzie okresowym. Fluor w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki F2. Jest żółtozielonym silnie trującym gazem o ostrym zapachu podobnym do chloru.

Skażenie chemiczne

Jest to szkodliwe zanieczyszczenie powietrza, terenu, obiektów i organizmów żywych przez trucizny i substancje szkodliwe, a w czasie wojny także przez bojowe środki trujące. Trwałość skażenia chemicznego jest zależna od trwałości substancji toksycznych i warunków meteorologicznych. Niektóre substancje np. dioksyna, mogą się utrzymywać w terenie przez wiele lat, inne zaś szybko ulegają rozkładowi lub bardzo dużemu rozcieńczeniu.

Antybiotyki (z greki anti – przeciw, bios – życie) – naturalne, wtórne produkty metabolizmu drobnoustrojów, które działając wybiórczo w niskich stężeniach wpływają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych drobnoustrojów hamując ich wzrost i podziały. Antybiotyki są przedmiotem badań auksanografii, stosuje się je jako leki w leczeniu wszelkiego rodzaju zakażeń bakteryjnych. Bywają także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.

Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są tylko dwa: 63 i 65.

Skażenie promieniotwórcze

Jest to zanieczyszczenie powietrza, wody, gleby, ciała ludzkiego, przedmiotów itp. substancjami promieniotwórczymi. Może wystąpić w wyniku wybuchu jądrowego, awarii reaktorów jądrowych, podczas pracy w laboratorium radiochemicznym. Jest bardzo groźne dla zdrowia i życia ludzi i zwierząt. Skażenie promieniotwórcze usuwa się metodami mechanicznymi i chemicznymi.

Węglowodory aromatyczne, areny – cykliczne węglowodory, w których istnieje układ naprzemiennie położonych sprzężonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla. Cząsteczki związków aromatycznych są płaskie (o ile ich struktura przestrzenna nie wymusza odchyłek, jak np. dla fullerenu C60), a wszystkie atomy pierścienia aromatycznego muszą mieć hybrydyzację sp2.

Metale ciężkie – nieprecyzyjne pojęcie określające różnie definiowany zbiór metali i półmetali charakteryzujących się dużą gęstością, często także właściwościami toksycznymi. W rozmaitych publikacjach spotkać można znacząco różniące się wartości graniczne gęstości powyżej których dany pierwiastek uznawany jest za metal ciężki: 3,5, 4, 4,5, 5, 6 i 7 g/cm³. Istnieje również szereg definicji opartych o liczbę atomową [np. metale i półmetale o liczbie atomowej większej od 11 (sód) lub 20 (wapń) lub liczbę masową. Istnieją również definicje oparte o wybrane własności chemiczne, np. liczbę akceptorową (kwasowość Lewisa) oraz definicje zbudowane na podstawie zakresu zastosowań, obejmujące np. przydatność do wyrobu amunicji strzeleckiej lub osłon zatrzymujących promieniowanie jonizujące.

Skażenie gleb

Jest to zmiana składu gleb na skutek osadzania na jej powierzchni związków emitowanych przez zakłady przemysłowe i wmywania zanieczyszczeń atmosferycznych i powierzchniowych w głąb profilu glebowego przez infiltrujące wody opadowe. Skażenie gleb powoduje zahamowanie obiegu składników mineralnych i organicznych oraz zmianę właściwości biochemicznych gleb.

Toksyczność – cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek żywych, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże. Związki chemiczne mogą wywierać działanie toksyczne po wchłonięciu ich drogą doustną, oddechową lub po absorpcji przez skórę.

Trucizna – substancja organiczna lub nieorganiczna, która po dostaniu się do organizmu powoduje niekorzystne zaburzenia w jego funkcjonowaniu, inne niekorzystne zmiany w organizmie lub śmierć. Może to być ciało stałe, ciecz lub gaz. Trucizny mogą działać gwałtownie lub gromadzić się w organizmie, powodując zatrucia przewlekłe.

Głównymi pierwiastkami powodującymi skażenie gleb są:

inne

Skażenie wód

Jest to wprowadzenie do wód substancji toksycznych lub promieniotwórczych

Skażenie żywności

Jest to niezamierzone lub celowe wprowadzenie do żywności substancji chemicznych lub promieniotwórczych, a także mikroorganizmów chorobotwórczych.

Czynnikami chemicznego skażenia żywności są:

Skażenie promieniotwórcze – znaczny wzrost aktywności promieniotwórczej przedmiotów, organizmów żywych, budynków i wielkich obszarów, powyżej naturalnego poziomu aktywności promieniotwórczej.

Zanieczyszczenie środowiska — stan środowiska wynikający z wprowadzania do powietrza, wody lub gruntu, substancji stałych, ciekłych lub gazowych lub energii w takich ilościach i takim składzie, że może to ujemnie wpływać na zdrowie człowieka, przyrodę ożywioną, klimat, glebę, wodę lub powodować inne niekorzystne zmiany np. korozję metali.

środki ochrony roślin

substancje stosowane do produkcji opakowań

metale ciężkie

azotany

azotyny

N-nitrozoaminy

wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne

antybiotyki i pozostałości leków stosowanych do leczenia zwierząt hodowlanych

Źródłem skażenia żywności może być gleba, powietrze atmosferyczne, woda oraz proces technologicznych przygotowania pożywiania.

Mangan (Mn, łac. manganium) to pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Ma 15 izotopów z przedziału mas 49-62 i izomery jądrowe 51m, 52m, 54m. Trwały jest tylko izotop 55, który stanowi niemal 100% składu izotopowego manganu występującego w naturze. Posiada 5 różnych stopni utleniania (od I do VII), z czego trwałe są tylko 3 (II, IV, VII).

Woda, tlenek wodoru (nazwa systematyczna IUPAC: oksydan) – związek chemiczny o wzorze H2O, występujący w warunkach standardowych w stanie ciekłym. W stanie gazowym wodę określa się mianem pary wodnej, a w stałym stanie skupienia – lodem. Słowo woda jako nazwa związku chemicznego może się odnosić do każdego stanu skupienia.