Skaleń potasowy - Polski Serwis Naukowy

Skalenie potasowe - minerały z gromady krzemianów zaliczane do grupy skaleni alkalicznych. Te zaś z plagioklazami tworzą grupę skaleni.

mikroklin

Własności

Kryształy są najczęściej tabliczkowe, wydłużone według jednej osi. Mogą być wrosłe i narosłe; mogą osiągać wielkość wielu metrów. Postać kryształu zależy od warunków wzrostu.

Kryształy wrosłe są grubotabliczkowe, czasami słupkowe.

Kryształy narosłe w druzach są bogate w ściany.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Skalenie cechuje bogactwo zbliźniaczeń.

Dwa osobniki bliźniacze przerastają się wzajemnie w zbliźniaczeniu karlsbardzkim.

Dwa osobniki zrastają się według zorientowanej płaszczyzny (bliźniak baweński, bliżniak manebachski).

Zbliźniaczone skalenie występują też w zbitych, ziarnistych, kostkowych i blaszkowych agregatach.

Łupliwość: doskonała w dwóch kierunkach prawie prostopadłych do siebie.

Od łupliwości wywodzi się nazwa ortoklazu (gr. orthos = prostokątny; klaein = szczelina).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Barwa – wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka (i zwierząt), gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła, a pisząc dokładniej, z widzialnej części fal świetlnych. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej, jednak niebagatelny udział w odbiorze danej barwy ma również obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, oraz jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku.

Gęstość: 2,53 - 2,56

Barwa: bezbarwny, biały, czerwonawo-, żółtawobiały, bladożółty, intensywnie czerwony, szary, zielony.

Sanidyn - jeśli skaleń potasowy krystalizuje w temperaturach wysokich (>500 stopni C) glin i krzem zajmują pozycje w sieci krystalicznej w sposób nieuporządkowany. Powstaje wtedy skaleń potasowy o symetrii jednoskośnej.

Mikroklin to minerał z grupy krzemianów. Jest to jedną z trzech (oprócz sanidynu i ortoklazu) odmian polimorficznych skalenia potasowego. Jest minerałem bardzo pospolitym; stanowi ważny składnik pegmatytów i skał metamorficznych.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Mikroklin - w niższych temperaturach, krzem i glin zajmują ściśle określone pozycje w strukturze skalenia. Powstaje wtedy skaleń o uporządkowanej strukturze i symetrii trójskośnej.

Ortoklaz - stoi między tymi dwoma skaleniami. Jego struktura pokazuje zaczątki uporządkowania.

Skaleń wykrystalizowany w wysokiej temperaturze, przy bardzo wolnym ochładzaniu, może zmienić stan uporządkowania swojej struktury, ale nie zmienia swojej zewnętrznej postaci.

Gmina Tysfjord (norw. Tysfjord kommune) jest jedną z norweskich gmin leżących w regionie Nordland. Siedzibą gminy jest miasto Kjøpsvik (lule Gásluokta).

Skalenie – najpospolitsze minerały w skorupie ziemskiej. Skalenie są glinokrzemianami przestrzennymi potasu, sodu, wapnia, rzadziej baru. Zawierają izomorficzne domieszki litu, rubidu, cezu, strontu i żelaza.

Niewielkie ilości miedzi zabarwiają skaleń na kolor zielony: amazonit. Iryzujący niebieskawo skaleń, zwany kamieniem księżycowym jest odmianą ortoklazu.

Potas w strukturze skalenia może być podstawiany sodem. Skaleniem potasowym krystalizującym w warunkach hydrotermalnych jest adular.

Powstawanie i występowanie

Skalenie są najczęściej występującą grupą minerałów w skałach magmowych, pegmatytach ( w postaci nawet ogromnych kryształów), w skałach osadowych i skałach metamorficznych.

Amazonit (synonim: kamień amazoński) – minerał z gromady krzemianów. Minerał, jest zieloną lub niebieskozieloną odmianą skalenia zwanego mikroklinem; kamień półszlachetny. Należy do grupy minerałów rzadkich.

Kaolin, glinka porcelanowa – skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, a także m.in. kwarc i mikę. Nazwa skały pochodzi od chińskiej góry Gaoling, skąd rzekomo pierwszy raz wydobyto kaolin.

Miejsca występowania:

sanidyn - Niemcy (Eifel, Drachenfels), Włochy (Wyspy Pantellleria, Elba),

mikroklin - Polska (Dolny Śląsk, Tatry - w żyłach pegmatytowych), Norwegia (Iveland, Tysfjord, Finlandia.

amazonit - USA (Kolorado)

ortoklaz - Włochy ( Baveno, Elba), Polska (Wojanowo k. Jeleniej Góry), Czechy- Karlowe Vary, Szkocja - Glipatrick.

Ze skaleni potasowych w procesie wietrzenia powstaje kaolin.

Zbliźniaczenia – zjawisko powstawania regularnych, tzw. prawidłowych zrostów krystalicznych. Celowe wywoływanie tego zjawiska nazywa się bliźniakowaniem.

Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.

Zastosowanie

Złoża eksploatowane dla przemysłu ceramicznego. Przezroczyste i pięknie zabarwione używane są jako kamienie ozdobne.

Bibliografia

Leksykon Przyrodniczy - Minerały i kamienie szlachetne –„Horyzont” - 2002 r.

Atlas mineralogii –G.G.Gormaz , J.J.Casanovas – „Wiedza i życie”1992 r.

O.Medenbach, C.Sussieck –Fornefeld -Minerały – „Świat Książki” - 1996 r.

R.Hochleitner - Minerały i kryształy – „Muza S.A.” - 1994 r.

W.Heflik, L.Natkaniec – Nowak – Minerały Polski – Wyd. „Antykwa” - 1998 r.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Skalenie potasowe

skalenie

myrmekit

przerosty pismowe