Skaryszew-Kamion - Polski Serwis Naukowy

"Potęga Rzeczypospolitej u zenitu. Złota wolność. Elekcja"., Jan Matejko (wolna elekcja we wsi Kamion w 1573)

Skaryszew-Kamion, Skaryszew, Skarszew - jurydyka założona w końcu XVI wieku jako Skarszew na gruntach wsi Kamion. Wraz z pozostałymi jurydykami zlikwidowana w końcu XVIII wieku.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Praga – jedna ze starszych dzielnic Warszawy, której obszar włączony został formalnie do miasta u schyłku XVIII w. Dopiero w 1945 nastąpił podział na Pragę Południe i Pragę Północ.

Obecnie większość terenu jurydyki Skaryszew znajduje się w południowej części dzielnicy Praga Północ w Warszawie, zaś niewielka część Skaryszewa i Kamion w północnej części dzielnicy Praga Południe.

Historia

Wieś Kamion znajdowała się przy przeprawie przez Wisłę na Solec i istniała już w XIII wieku. Przeprawa znajdowała się w rejonie Jeziora Kamionkowskiego - które jest obecnie fragmentem starorzecza Wisły, a w tym okresie płynęła tędy rzeka. W kwietniu - maju 1573 odbyła się tu pierwsza wolna elekcja Henryka Walezego, a w 1571 kanonik Stanisław Skaryszewski założył osadę, która w 1641 otrzymała prawa miejskie. Tu 5 października 1733 stronnicy sascy ogłosili królem Polski Augusta III. W 1780 Kamion kupił Stanisław August Poniatowski odstępując w 1781 go swemu bratankowi Stanisławowi, zakładającemu tu jurydykę Kamion w 1790 liczącą 59 posesji (jej centralna ulica to dzisiejsza Zamoyskiego).

Henryk (I) III Walezy (fr. Henri de Valois urodzony jako Edward Aleksander) (ur. 19 września 1551 w Fontainebleau, zm. 2 sierpnia 1589 w Saint-Cloud) – ostatni z francuskiej dynastii Walezjuszów, jednej z gałęzi Kapetyngów, książę Orleanu, a w latach 1573-1574 pierwszy elekcyjny król Polski jako Henryk I zwany Walezym, od 1574 r. król Francji jako Henryk III.

Jurydyki Warszawy to zespół jurydyk otaczających Warszawę do czasu ich likwidacji przez uchwaloną 18 kwietnia 1791 ustawę zwaną Prawem o miastach, a powstających od 1559 wokół królewskiej Warszawy składającej się z dwóch odrębnych miast: Starej i Nowej Warszawy.

Kościół św. Stanisława na Skaryszewie, fragment panoramy baryczkowskiej

Skaryszew uczestniczył w wiślanym handlu zbożem - nad brzegiem Wisły wznosiło się tu dziesięć spichlerzy.

Istniejący od XIII wieku drewniany kościół parafialny otoczony cmentarzem w Kamionie został spalony w czasie potopu szwedzkiego. Figura Matki Boskiej Kamionkowskiej przeszła do kościoła św. Stanisława w Skaryszewie wraz z parafią. Kościół w Skaryszewie wzniesiony w 1641 został także zniszczony w czasie potopu, lecz w przeciwieństwie do kamionkowskiego został odbudowany w 1681. W latach 1773-1794 proboszczem był tu Jan Chryzostom Bohomolec (ur. 1724, zm. 1795, exjezuita, matematyk i profesor filozofii), młodszy brat Franciszka Bohomolca. Oprócz kościoła istniał tu cmentarz, szkoła, dzwonnica, plebania i szpital - rozbierane od 27 maja 1811 ponieważ znalazły się na zewnątrz fortyfikacji przedmostowego szańca wojsk napoleońskich. Ulica Wrzesińska dochodząca do Okrzei nosiła nazwę ulicy Kościelnej na pamiątkę rozebranej świątyni, a nazwę Skaryszewa upamiętnia dziś ulica Skaryszewska.

Jezioro Kamionkowskie (nazwa urzędowa), Jeziorko Kamionkowskie (potocznie) - dawna wydłużona łacha wiślana pomiędzy zabudowaniami Kamionka i Parkiem Skaryszewskim.

Potop szwedzki – szwedzki najazd na Polskę w 1655 w czasie II wojny północnej (1655–1660). Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ta, prowadzona była nie tylko przez Szwecję, w czasie wojny zmieniały się zarówno sojusze, jak i siły obu stron. Była ona kontynuacją wcześniejszych wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą, miała także swoje korzenie w sporze o tron Szwecji zapoczątkowanym jeszcze przez króla Zygmunta III Wazę. Potop szwedzki pokazał słabość Rzeczypospolitej, gdyż szwedzkie sukcesy możliwe były m.in. dzięki współpracy samych Polaków, którymi kierowały różne motywy. Choć ostatecznie najeźdźcy zostali wyparci z kraju, to koszt zawartych układów był wysoki, a zniszczenia materialne i kulturowe są widoczne do dziś[potrzebne źródło].

W 1794 w miejscu zniszczonej jurydyki Kamion powstał Kamionek.

Przypisy

Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 362
Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 373

Zobacz też

Jurydyki Warszawy

Linki zewnętrzne

Kamionek na stronie dzielnicy Praga Południe