Skawina - Polski Serwis Naukowy

Skawina – miasto w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Skawina. Miasto jest położone nad rzeką Skawinką kilkanaście kilometrów na południowy zachód od centrum Krakowa. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 23 761 mieszkańców.

Galicyjska Kolej Transwersalna (niem. Galizische Transversalbahn) - państwowa linia kolejowa, otwarta w 1884 w Galicji (Austro-Węgry). Linia przebiegająca równoleżnikowo z zachodu na wschód przez górskie obszary Karpat, równolegle do oddanej w roku 1851 drogi 82.
Brydż sportowy, zwany inaczej brydżem porównawczym, jest odmianą gry w brydża wykorzystującą elementy współzawodnictwa. Podstawową różnicą jest to, że wynikiem rozdania w brydżu jest rezultat uzyskany przy pojedynczym stoliku natomiast w brydżu sportowym wynik rozdania wynika z porównania rezultatu przy stoliku z innymi rezultatami uzyskanymi takimi samymi kartami przy innych stolikach (na co najmniej jednym, a czasami wieloma). Pojedynczy rezultat (zarówno w brydżu jak i w brydżu sportowym) zawsze jest zależny od otrzymanych kart. Porównanie wyniku z innymi wynikami powoduje, że rezultat w brydżu sportowym jest mniej zależny od szczęścia a bardziej od zdolności pary do uzyskania dowolnymi kartami najlepszego wyniku.

Położenie

Wschodnia część Skawiny obejmuje dawną wieś Korabniki. Była to niegdyś wieś służebna dworu krakowskiego. Pozostałością tamtych czasów jest renesansowy, piętrowy dwór-pałac zbudowany w latach 1540-1580 przez Pawła Korytkę.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 20,50 km².

Toponimia

Zanim Skawina otrzymała swoją nazwę, istniała już nazwa przepływającej tędy rzeki. Pierwotnie – w latach 1253–1258 – mówiono o niej „Skauina", po lokacji miasta utrwaliła się nazwa Skawinka. W języku staropolskim słowo „skać" oznaczało „kręcić się", „toczyć się", „skartia" zaś - „kręcenie się", „toczenie się". Podobne znaczenie miało prasłowiańskie słowo „szkoti". Natomiast germańskie „skaulon" oznaczało „poruszać się naprzód" lub „pędzić". Nazwa w pełni odpowiada charakterowi rzeki, która wije się licznymi meandrami i ma niezwykle wartki nurt wzdłuż całego biegu.

Gmina Skawina - gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krakowskim.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Kalendarium

5000 p.n.e. – Na tę datę szacuje się pierwsze ślady osadnictwa odkryte w okolicach Skawiny.

1229 – Pierwsza wzmianka o Babicach i Pisarach.

1364 – Decyzją Króla Kazimierza Wielkiego na terenie miejscowości: Pisary, Babice Nowe i Babice Stare zostaje założone miasto Skawina (akt erekcyjny z dnia 22 maja). W listopadzie tego samego roku wydano akt prawny dotyczący budowy w Skawinie kościoła parafialnego (z przylegającą do niego pierwszą w mieście szkołą) – parcelę pod jego budowę podarował król.

1471 – Opat tyniecki Maciej Skawinka zakłada w Skawinie szpital (przytułek dla chorych i ubogich), który funkcjonował (z przerwami) do końca XIX w.

1493 – Najstarszy widok Skawiny (w dziele Hartmanna Schedla Liber cronicarum (Kronika świata) wydanym w Norymberdze w widoku Krakowa znajduje się fragment, który wg prof. J. Mitkowskiego przedstawia Skawinę).

1500–1600 – Powstają pierwsze cechy skawińskie.

1651–52 – Wielka zaraza w Skawinie (w ciągu dwóch lat liczba mieszkańców zmniejszyła się o ponad połowę).

1655 – Spalenie Skawiny przez Szwedów (podczas oblężenia Krakowa), zniszczenie m.in. zamku kazimierzowskiego.

1683 – Miasto Skawina punktem zbornym husarii polskiej, udającej się pod Wiedeń. Przegląd wojsk na rynku skawińskim przez króla Jana III Sobieskiego.

1772 – Skawina znalazła się w granicach zaboru austriackiego.

1802 – Powstanie cmentarza parafialnego w Skawinie.

1815 – Wielki pożar miasta (zniszczeniu uległ kazimierzowski kościół parafialny – odbudowano go dopiero w 1826 r.)

1816 – Kasata klasztoru tynieckiego – Skawina wchodzi w skład dóbr cesarskich.

1831 – Epidemia cholery w Skawinie.

1873 – Kolejna epidemia cholery (w ciągu pięciu dni umarło 300 mieszkańców)

1878 – W Skawinie powstaje Ochotnicza Straż Pożarna (w Krzęcinie – 1906 r., w Radziszowie – 1907 r., w Jaśkowicach – 1908 r.).

1884-86 – Budowa linii kolejowej

1886 – Początki skawińskiego urzędu pocztowego (dotychczas korespondencja przesyłana była przez stację poczty konnej w Mogilanach)

1895 – Budowa Browaru Parowego w Skawinie (prowadził on działalność do 1915 r.)

1896 – Założenie gniazda Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Skawinie (1904–1906 budowa siedziby „Sokoła" na terenie ruin zamku kazimierzowskiego)

1900 – Budowa rafinerii nafty w Skawinie (zakład ten prowadził produkcję od 1922 r. do 1932 r.)

1909 – Powstanie skawińskiej Spółdzielni Rolniczo-Handlowej "ROLA"

1910 – Powstaje w Skawinie Fabryka Środków Kawowych Henryka Francka i Synów SA

1914 – Wymarsz drużyny (ponad 25 osób) skawińskich Sokołów do Legionów (21 sierpnia).

1918 – Oswobodzenie spod panowania austriackiego.

1922 – Powstaje Klub Sportowy „Skawinka".

1934-37 – Budowa powiatowego dziecięcego sanatorium w Radziszowie.

1939 – Początek budowy w Skawinie huty aluminium (otwartej w 1954 r.).

1942 – Wywiezienie skawińskich Żydów do obozu zagłady w Bełżcu (29 sierpnia).

1945 – Skawina wolna od okupacji niemieckiej. Zdobycie Skawiny przez Armię Czerwoną (23 stycznia).

1947 – Założenie w Skawinie Powszechnej Spółdzielni Spożywców

1951-62 – Powstanie nowych zakładów przemysłowych w Skawinie, m.in. elektrowni. Skawina staje się drugim co do wielkości miastem w województwie krakowskim

1980 – Oddanie do użytku Hali Widowiskowo-Sportowej w Skawinie

1981 – Zamknięcie skawińskiej Huty Aluminium

2000 – Honorowe Obywatelstwo Miasta Skawina dla księdza biskupa Kazimierza Nycza

2002 – Papież Jan Paweł II podczas kolejnej pielgrzymki po Ojczyźnie zatrzymuje się w Skawinie i błogosławi miasto, jak również parafie pw. Św. Szymona i Judy Tadeusza oraz Miłosierdzia Bożego w Skawinie

Pałacyk "Sokół" znajdujący się w skawińskim parku

Mostek w skawińskim parku

Trzygwiazdkowy hotel "Dworek Skawiński"

Przydrożna kapliczka

Obiekt sportowy zespołu piłkarskiego TKS Skawinka

Największe zakłady przemysłowe

Elektrownia Skawina

H+H - firma produkująca pustaki.

„GRANA" sp. z o.o. (dawniej Biogran GmbH)- producent rozpuszczalnej kawy zbożowej.

Lajkonik Snacks - fabryka produkująca między innymi paluszki Lajkonik

Huta aluminium - (około 50 zakładów)

Valeo - producent podzespołów samochodowych.

Bahlsen - producent słodyczy.

Vesuvius - materiały ogniotrwałe.

Frezwid - Jeden z najnowocześniejszych zakładów w europie produkujących frezy i piły.

Ferro S.A. - producent i hurtownik armatury łazienkowej

MIXELECTRONICS - magazyny

Centrum Kultury i Sportu w Skawinie (CKiS) – samorządowa instytucja kultury. Instytucja istnieje od 1992 roku. Główna siedziba CKiS mieści się przy ulicy Żwirki i Wigury 11, w ścisłym centrum miasta. CKiS jest specyficzną placówką kulturalną, ponieważ posiada aż 7 obiektów (6 jest w użytkowaniu), którymi administruje. Jest to jedna z kilku instytucji kulturalnych w województwie małopolskim, która posiada tak znaczną ilością obiektów.
Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej. Województwo zajmuje powierzchnię 15 108 km² i jest jednym z mniejszych regionów Polski (12 miejsce w kraju). Pod względem liczby mieszkańców (3 mln 287 tys. osób) województwo znajduje się na 4 miejscu w Polsce. Gęstość zaludnienia jest tu jedną z najwyższych w kraju (małopolskie – 217 osób/km², średnia krajowa – 122 osób/km²).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)