Skrajnia kolejowa - Polski Serwis Naukowy

Skrajnia kolejowa – zarys, poza który nie mogą wystawać żadne elementy taboru (skrajnia taboru) i budowli (skrajnia budowli), aby umożliwić swobodny ruch pojazdów szynowych. Skrajnie (skrajnia taboru mieści się w skrajni budowli) określają przestrzeń przeznaczoną tylko do poruszania się taboru kolejowego, wewnątrz której nie mogą się znajdować żadne elementy - także należące do sieci trakcyjnej prócz przewodu jezdnego i jego wieszaków.

Metro to potoczne określenie (wywodzące się od ang. Metropolitan Railway) szybkiej kolei miejskiej, z niezależnym całkowicie lub częściowo, podziemnym korytarzem. Charakteryzuje się wysokimi peronami, wagonami jeżdżącymi pojedynczo lub w układach wielowagonowych, rozwijającymi wysoką prędkość i osiągającymi duże przyspieszenia, na torach oddzielonych od innego typu ruchu specjalną sygnalizacją. W 15 starych krajach UE istnieje obecnie przeszło 30 systemów metra, ostatnie inwestycje to systemy w: Tuluzie (1993), Neapolu (1995), Warszawie (1995), Bilbao (1997), Atenach (1998), Katanii (1999), Kopenhadze (październik 2002), Porto (grudzień 2002) i Turynie (2005).

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.

Systemy wydzielone np. metro, tramwaj, WKD, koleje wąskotorowe mogą mieć własne skrajnie, natomiast w systemie kolei ogólnej konieczne jest zachowanie wspólnego, znormalizowanego zarysu. Ponieważ skrajnia rosyjska jest związana ze zwiększoną szerokością toru, wagony takie mogą przejeżdżać przez inne kraje po wyznaczonych trasach, gdzie spełnione są także jej warunki.

Tabor kolejowy – wszelkie pojazdy szynowe, np. lokomotywa, wagon, drezyna. Tabor dzieli się na pojazdy trakcyjne, czyli lokomotywy, zespoły trakcyjne i wagony silnikowe, oraz tabor nie posiadający własnego napędu.

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Kształty skrajni są regulowane przez przepisy europejskie i państwowe. Odwzorowaniem kształtu skrajni jest kształt osobowych wagonów piętrowych, gdzie konieczne jest zakrzywianie ścian górnego poziomu.

Istnieją cztery odmiany skrajni dla kolei normalnotorowej:

skrajnia A – dla linii nie podlegających elektryfikacji,

skrajnia B – dla linii zelektryfikowanych z siecią górną dla budowli istniejących,

skrajnia C – dla linii zelektryfikowanych z siecią górną dla nowych budowli ciężkich,

skrajnia D – dla linii zelektryfikowanych z siecią górną dla nowych budowli lekkich.

Bibliografia

PN-K-02056:1970 – Tabor kolejowy normalnotorowy – Skrajnie statyczne

UIC-505-1 – Skrajnie kolejowe – Skrajnie pojazdów

Linki zewnętrzne

Historia i porównania o standardach skrajni kolejowej: Skrajnia kolejowa czyli czym PLK zatrzyma piętrusa - inforail.pl

Skrajnia budowli i taboru - kolej.pl