Skrytek polny - Polski Serwis Naukowy

Skrytek polny (Aphanes arvensis L.) – gatunek rośliny należący do rodziny różowatych. Według nowszych ujęć taksonomicznych jest to synonim gatunku Alchemilla arvensis (L.) Scop. Fl. carniol. ed. 2, 1:115. 1771. Występuje w Europie, w Azji Zachodniej i na Kaukazie. We florze Polski jest archeofitem. Dość pospolicie występuje na zachodzie, północy i południu kraju, rzadziej w Polsce centralnej i wschodniej.

Samopylność , samozapylenie (autogamia) – jest to zapylenie słupka pyłkiem pochodzącym z pręcików z tego samego kwiatu, lub innych kwiatów, ale na tej samej roślinie. Dla większości roślin jest to zjawisko niekorzystne gdyż nie następuje wymiana materiału genetycznego przy powstawaniu osobników potomnych. Większość roślin wykształciła więc różne mechanizmy zapobiegające samozapyleniu: przedprątność, przedsłupność, dwupienność, różnosłupkowość, samopłonność.

Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) - organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.

Morfologia

Łodyga Cienka, leżąca lub wzniesiona, szarozielona, rozgałęziona. Wysokość 5-15 cm, rzadko do 30 cm. Liście Jasnozielone, do 5 mm długości i 6 mm szerokości, 3-5 dłoniastodzielne z klinowatą nasadą przechodzącą stopniowo w krótki ogonek (1-3 mm długości). Mają ząbkowane i orzęsione brzegi i są szarozielone. Przylistki palczastowcinane o trójkątnie podługowatych odcinkach. Kwiaty Wyrastają pęczkami w kątach liści. Są drobne (średnica 1,5-2 mm, długość do 1,2 mm) i zielone. Kielich i kieliszek 4-działkowy (działki kielicha 3-4 razy dłuższe od kieliszka). Kwiaty mają jeden słupek i tylko jeden pręcik, co jest rzadkością wśród roślin kwiatowych. Korony brak Owoc Drobny orzech o gruszkowatym kształcie, do 1,8 mm długości, ukryty w kielichu. Siewka Liścienie okrągłe, zielone, wyrastające na cienkich ogonkach o tej samej długości. Podliścieniowa łodyżka jest naga, krótka i początkowo jasnofioletowa. Wyrastające skrętolegle liście tworzą rozetę. Pierwszy liść jest 3-dzielny o równowąskich łatkach.

Biologia i ekologia

Roślina jednoroczna. Siedlisko: pola uprawne, na których jest chwastem, ale mało uciążliwym, nie stwarzającym większego problemu. Występuje głównie w zbożach ozimych. Poza tym rzadko na przydrożach i nieużytkach. Preferuje gleby piaszczyste, bardzo kwaśne i ubogie. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla SAll. Aphanenion arvensis i Ass. Aphano-Matricarietum. Roślina samopylna, kwitnie od maja do września.

Rośliny nasienne (Spermatophyta Britton & Brown, Anthophyta) - grupa (klad) roślin o różnej randze systematycznej w zależności od systemu klasyfikacji. W nomenklaturze filogenetycznej jest wyróżniana jako klad siostrzany dla grupy Monilophyta, obejmującej niemal wszystkie rośliny zarodnikowe określane dawniej mianem paprotników, z wyjątkiem wcześniej oddzielonej linii rozwojowej widłaków. W hierarchicznych systemach klasyfikacji wyróżniana na poziomie nadgromady należącej do podkrólestwa roślin naczyniowych, królestwa roślin.

Chwast – każda roślina niepożądana z punktu widzenia osoby, posługującej się tym terminem. Chwasty rosną zazwyczaj dziko na polu uprawnym, łące, pastwisku itp. Chwasty często produkują nasiona zdolne do długotrwałego przebywania w stanie spoczynku. Pozostają one w tym stanie, póki nie zostaną wystawione na działanie światła lub na przykład nie nastąpi uszkodzenie ich łupiny. Dzięki temu chwasty mogą kiełkować, np. w świeżo zaoranej ziemi.

Zmienność

Tworzy mieszańce ze skrytkiem drobnoowockowym.

Przypisy

Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.

Bibliografia

Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
J. Mowszowicz: Krajowe chwasty polne i ogrodowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986.
Środki ochrony roślin. Skrytek polny. [dostęp 8 grudnia 2007 r.].