Skrzypek na dachu - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy musicalu. Zapoznaj się również z: film z 1971 roku.

Skrzypek na dachu (ang. Fiddler on the Roof) – musical z muzyką Jerry'ego Bocka, słowami Shaeldona Harnicka i librettem Josepha Steina. Historia jest luźno oparta na książce Dzieje Tewji Mleczarza autorstwa ukraińskiego pisarza żydowskiego Szolema Alejchema. Premiera odbyła się 22 września 1964 na Broadwayu.

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Skrzypek na dachu – amerykański film z 1971 roku. Film jest ekranizacją znanego musicalu o tym samym tytule, luźno opartego na książce „Dzieje Tewjego Mleczarza” Szolema Alejchema.

Opis fabuły

Akcja rozgrywa się w 1905 r. w Anatewce, małym miasteczku na terenie Imperium Rosyjskiego. Jest ono miejscem życia dwóch społeczności - żydowskiej i rosyjskiej, które starają się nie wchodzić sobie w drogę. Historyczne tło akcji nawiązuje do rodzącego się komunizmu, rewolucji 1905 roku, a w finale do masowej emigracji ludności żydowskiej.

Broadway (ang. szeroka droga) – ulica w Nowym Jorku, w dzielnicy Manhattan; jedna z najdłuższych ulic na świecie. Biegnie od Manhattanu aż do miasta Albany – 150 mil (241km) na północ od Nowego Jorku. W jej środkowej części mieszczą się liczne teatry (rozrywkowe i musicalowe) stanowiące centrum teatralne USA, przyciągające wielu turystów z całego świata. Jest to także jedna z głównych ulic dzielnicy Manhattanu i jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Nowego Jorku i Stanów Zjednoczonych.

Rewolucja rosyjska 1905 roku – ogólnokrajowy spontaniczny zryw skierowany zarówno przeciw rządowi, jak i przeciw przemocy państwa wobec obywateli. Wydarzenie to uważa się za początek zmian ustrojowych w Rosji, prowadzący do rewolucji 1917 roku.

Tewje Mleczarz chce wydać za mąż swoje córki. Te jednak nie zgadzają się z propozycjami swatki i szukają związków z miłości. Tewje musi wybrać, czy życie zgodnie z tradycją jest ważniejsze nad szczęście córek. Tymczasem do Anatewki dociera wiadomość o konieczności opuszczenia przez wszystkich Żydów miasteczka.

Szolem-Alejchem, jid. שלום־עליכם, właśc. Szolem Rabinowicz, ur. 2 marca 1859 (18 lutego starego stylu) w Perejasławiu, zm. 13 maja 1916 w Nowym Jorku, pisarz żydowski, drugi z klasyków literatury jidysz.

Musical – typ angloamerykańskiej sztuki muzycznej. Geneza musicalu sięga drugiej połowy XIX wieku, jednak dopiero w latach 20. XX wieku gatunek zyskał prawdziwą popularność, a przez następne dekady nadal jeszcze kształtowała się jego formuła. Wraz z nastaniem ery kina i telewizji zaczęły powstawać musicale filmowe.

Ekranizacja

Skrzypek na dachu został zekranizowany w 1971 roku oraz nagrodzony Oscarem.

Skrzypek na dachu w Polsce

W Polsce musical ten wystawiły: Teatr Muzyczny w Łodzi (gdzie odbyła się polska prapreremiera Skrzypka na dachu w 1983 r.), Teatr Rozrywki w Chorzowie (prem. 1993), Teatr Żydowski w Warszawie, Teatr Bagatela w Krakowie, Teatr Muzyczny w Poznaniu, Teatr Wielki w Poznaniu, Teatr Muzyczny – Operetka Wrocławską (do 2004 r.)a potem przez Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu (do 2007 r.),a obecnie musical wystawiany jest czasami przez Operę Wrocławską Teatr Muzyczny w Lublinie (reż. Zbigniew Czeski, prem. 1994), Teatr Muzyczny w Gdyni (reż. Jerzy Gruza, prem. 8 listopada 2008; grany był również w latach 1984-1999), Teatr im. Aleksandra Sewruka w Elblągu (prem. 12 listopada 2011).

Tewje - postać fikcyjna, którą stworzył Szolem Alejchem, będąca bohaterem wielu jego powieści, w tym Dziejów Tewjego Mleczarza (1894) napisanych w języku jidisz, będących inspiracją do napisania Skrzypka na dachu.

Teatr Żydowski im. Estery Racheli i Idy Kamińskich - teatr działający w Warszawie, wystawiający sztuki w dwóch językach: jidysz i polskim. Jest jedynym współcześnie działającym teatrem żydowskim w Polsce i jedynym na świecie stałym teatrem wystawiający sztuki w języku jidysz.

Znaczące różnice w fabule

W powieści Szołema Alejchema Golde i Motel umierają z przyczyn naturalnych, zaś w musicalu żyją.

W musicalu pominięto wstępne rozdziały o napotkaniu bogaczy przez Tewjego na drodze i oszukaniu go przez krewnego.

W musicalu przedstawiono losy tylko trzech córek, w powieści za mąż wychodzą również Szprince i Bełkie.

Zobacz też

Gdybym był bogaczem

Tewje