Smerek - góra - Polski Serwis Naukowy

Bieszczadzka Kolejka Leśna przejeżdża przez Smerek u podnóża góry Smerek

Smerek (Wysoka; 1222 m n.p.m.) – szczyt w Bieszczadach Zachodnich.

Położenie i topografia

Smerek jest przedłużeniem na zachód grzbietu Połoniny Wetlińskiej. Granicą jest Przełęcz Mieczysława Orłowicza (1075 m n.p.m.), przez którą sąsiaduje on z Szarym Berdem. Na zachodzie grzbiet opiera się o doliny Wetliny i potoku Kindrat. Na północ odbiega z wierzchołka długi grzbiet, który między innymi poprzez Wysokie Berdo, Siwarnę, Połomę i Tołstą ciągnie się aż po Jezioro Solińskie, wcinając się pomiędzy doliny Sanu i Solinki. Zwornik usytuowany nieco na wschód wysyła ku północnemu wschodowi grzbiet Magurki opadający następnie do doliny Sanu, natomiast w kierunku południowym odchodzi ze szczytu ramię kulminujące w Stropie (1016 m n.p.m.). Północno-zachodnie stoki odwadnia Kindrat, dopływ Wetliny mający swoje źródło na zachód od wierzchołka Smereka, południowo-zachodnie zaś – Wetlina i jej spływające ze zboczy niewielkie dopływy. Na stoku północno-wschodnim są położone źródła potoków Hulski oraz Berdo.

Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo (Szarytki, Wincentynki - fr. Filles de la Charité - Córki Miłosierdzia Św. Wincentego à Paulo) – żeńskie katolickie zgromadzenie zakonne założone przez św. Wincentego à Paulo i św. Ludwikę de Marillac.

Wetlina (Wetlinka) – rzeka w Bieszczadach Zachodnich; prawy, największy dopływ Solinki. Wetlina ma źródła pod Przełęczą Wyżną (ok. 840 m n.p.m.) i w górnym odcinku (powyżej wsi Wetlina) płynie przez Bieszczadzki Park Narodowy, a dalej przez Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy. W dolnym biegu, aż do ujścia, objęta jest rezerwatem Sine Wiry. Odcinek od źródła do ujścia Górnej Solinki bywa nazywany Wetlinka; niektóre źródła nazwę tę rozszerzają nawet na całą rzekę.

Opis szczytu

Do wysokości 1050–1100 m n.p.m. stoki są porośnięte lasem; wyżej występuje połonina. Smerek ma dwa wierzchołki. Oddzielone są trawiastym obniżeniem, które przez miejscową ludność nazywane było dawniej Dołyną, zaś bardzo stromy północny stok Smereka – Ścianą. Północny, wyższy wierzchołek jest oddalony o kilkadziesiąt metrów od południowego i występuje w nim tzw. szczelina tensyjna. Na udostępnionym dla turystów wierzchołku południowym znajduje się żelazny krzyż w miejscu, gdzie piorun zabił turystę. Połoniny znajdujące się na północnych stokach Smereka jeszcze do lat 40. XX wieku stanowiły własność Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo w Rajskiem.

Bieszczady (522.12 i 522.13; słow. i czes. Bukovské vrchy, ukr. Верхови́нський Вододі́льний хребет, węg. Keleti Beszkidek, ros. Бещады, serb. Бјешчади) – zachodnia część Beskidów Wschodnich, między Przełęczą Łupkowską (640 m n.p.m.) a Przełęczą Wyszkowską (933 m n.p.m.). Najwyższy szczyt Bieszczadów to Pikuj (1405 m n.p.m., na Ukrainie) zaś na terytorium Polski – Tarnica (1346 m n.p.m.). Dzielą się na:

Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz.

Z rzadkich w Polsce gatunków roślin na Smereku rośnie turzyca skąpokwiatowa i groszek wschodniokarpacki.

Turystyka

Z połonin Smereka rozciągają się szerokie panoramy widokowe. Z najwyższego punktu góry roztacza się dookólna panorama Bieszczadów i Gór Sanocko-Turczańskich, jednak ze względu na przepisy Bieszczadzkiego Parku Narodowego, w którym Smerek się znajduje (zachodnia jego granica przebiega zachodnim stokiem), umożliwiające poruszanie się jedynie wyznaczonymi szlakami, można wejść tylko na niższy szczyt południowy, gdzie stoi metalowy krzyż. Widać stąd Połoninę Wetlińską, pasmo graniczne z Wielką Rawką i Riabą Skałą, Pasmo Łopiennika i Durnej, Wysoki Dział z Wołosanią a także miejscowości Wetlina oraz Smerek. Wiedzie tam oznakowany na czerwono Główny Szlak Beskidzki; z kolei północny stok trawersuje czarny szlak Jaworzec – Przełęcz Orłowicza.

Turzyca skąpokwiatowa (Carex pauciflora L.) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych. Występuje w rozproszeniu na półkuli północnej. W Polsce występuje tylko w północnej części kraju i jest bardzo rzadki.

Bieszczadzka Kolejka Leśna – kolej wąskotorowa w Bieszczadach. Powstała przed I wojną światową. Od kilku lat infrastruktura kolejki jest odbudowywana w celach turystycznych. W 2009 roku przywrócono ruch na odcinku z Woli Michowej do Smolnika. Pociągi zatrzymują się na stacjach Smolnik, Wola Michowa, Balnica, Majdan, Cisna, Dołżyca, Przysłup. Zamknięte pozostają odcinki Przysłup – Moczarne, Smolnik – Rzepedź oraz Smolnik – Nowy Łupków.

Piesze szlaki turystyczne

Główny Szlak Beskidzki na odcinku wieś Smerek – Smerek – Przełęcz Orłowicza – Połonina Wetlińska

z Przełęczy Orłowicza 0.30 h (↓ 0.20 h), ze schroniska "Chatka Puchatka" 2.05 h (↓ 2.10 h)

z miejscowości Smerek 2.40 h (↓ 2 h)

Przypisy

Wojciech Krukar: Mapa Bieszczadów wyd. Ruthenus. [dostęp 06.01.2008].
↑ Bieszczady : przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 1997. ISBN 83-85557-40-7.
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
Bieszczady Wysokie. Panoramy widokowe, schematy szlaków turystycznych. Piwniczna-Zdrój: Agencja Wydawnicza WiT. ISBN 83-895-80-00-4.

Bibliografia

Bieszczady i Góry Sanocko-Turczańskie. Mapa turystyczna. Skala 1:75 000. Wydanie trzecie. Warszawa: PPWK SA. ISBN 83-7329-436-8.
Bieszczady. Mapa turystyczna. Skala 1:75 000. Warszawa: Wyd. Demart, 2007. ISBN 978-83-7440-081-7.

Solinka – rzeka w Bieszczadach Zachodnich, największy po Osławie bieszczadzki dopływ Sanu. Ma 45 km długości i jest pod tym względem trzecia w Bieszczadach. Jej źródła znajdują się na południowych stokach Rosochy w masywie Hyrlatej, na wysokości ok. 1000 m n.p.m. Uchodzi do Jeziora Solińskiego we wsi Bukowiec (poziom wody ok. 410 m n.p.m.).

Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.