Smrek Trójkrajny - Polski Serwis Naukowy

Smrek Trójkrajny (zwany również Smrek) – szczyt o wysokości wg różnych źródeł 1109 lub 1117 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce w Górach Złotych w Sudetach Wschodnich, leżący na granicznym grzbiecie, oddzielającym Polskę od Czech.

Wzniesienie, położone na granicy polsko-czeskiej, między Przełęczą u Trzech Granic po południowo-wschodniej stronie i wzniesieniem Postawna, po północno-zachodniej stronie w Sudetach Wschodnich, w południowo-zachodniej części Gór Złotych, na terenie Śnieżnickiego Parku Krajobrazowego. Wznosi się około 4,0 km, na południowy wschód od małej wioski Bielice .

Postawna – szczyt w Sudetach Wschodnich, zaliczany według różnych podziałów do Gór Złotych lub Bialskich, jeden z najwyższych w tym rejonie i z tego powodu niekiedy traktowany jako najwyższy szczyt Gór Bialskich, co nie jest ścisłe; wys. według różnych źródeł 1117 lub 1124 m n.p.m. Wierzchołek położony w Polsce, w powiecie kłodzkim, przy granicy z Czechami (odległość od granicy wynosi około 200 m w prostej linii), na wododziale zlewni Bałtyku i Morza Czarnego. Nie prowadzi na niego żaden szlak turystyczny. Północny stok Postawnej jest obszarem źródliskowym rzeki Biała Lądecka.

Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon.

Graniczne wzniesienie o spłaszczonym słabo zarysowanym wierzchołku, jest ledwo zauważalne w terenie. Stanowi boczną północno-zachodnią spłaszczoną kulminacją rozległej wierzchowiny masywu Smreka, położonego po czeskiej stronie. Wznosi się na płaskiej prawie grani granicznej, na krawędzi "worka bialskiego" w grzbiecie odchodzącym na północny-zachod od Smreka. Północno-zachodnie zbocze wzniesienia łagodnie opada w kierunku Pasiecznej. W kierunku zachodnim zbocze dość stromo opada do doliny Białej Lądeckiej. W kierunku południowo-wschodnim zbocze prawie poziomo schodzi do Przełęczy u Trzech Granic, która oddziela Smreka od Bruska. Wzniesienie zaliczane jest do najwyższych szczytów Gór Złotych. Wzniesienie położone na kontynentalnym dziale wodnym, w całości zbudowane ze skał metamorficznych, łupków łyszczykowych i gnejsów gierałtowskich, porośnięte w większości naturalnym lasem regla dolnego a w partiach szczytowych regla górnego. Wzniesienie stanowi teren dziki i niecywilizowany, z rzadkimi gatunkami flory i fauny. Wzniesienie pod koniec XX wieku dotknęły zniszczenia wywołane katastrofą ekologiczną w Sudetach.

Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza, które przez wiele następnych stuleci jako jedyne było źródłem wiedzy geograficznej. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Ciekawostki

Na zachodnim stoku pod szczytem położone jest źródełko dające początek Białemu Spławowi, który jest najważniejszym ciekiem tworzącym Białą Lądecką.

Zbocza wzniesienia porasta fragment naturalnego lasu, w pobliżu jego górnej granicy występuje skarłowaciały starodrzew.

Szczyt należy do jednych z najbardziej płaskich szczytów w Sudetach.

Smrek jest szczytem zaliczanym albo do Gór Złotych, albo do Gór Bialskich w zależności od tego, gdzie przebiega granica między Górami Złotymi a Bialskimi, co jest od dawna kwestią sporną, zgodnie z punktem widzenia preferowanym przez Czechów, oraz niektóre polskie opracowania oba te pasma górskie stanowią całość, nazwaną w jęz. czeskim Rychlebské hory.

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski J. Kondrackiego znajduje się w Gór Złotych (332.61).

Turystyka

Szczyt nie jest oznakowany i na szczyt nie prowadzi żaden znakowany polski szlak turystyczny, do szczytu dochodzi się od zielonego szlaku wzdłuż granicy państwa, wąskim pasem pozbawionym drzew od strony Kowadła przez Pasieczną lub od strony Rudawca przez Iwinkę i Przełęcz u Trzech Granic.

Brusek (zwany również Brunek) (czes. Brousek) – szczyt o wysokości wg różnych źródeł 1116 lub 1124 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce w Górach Bialskich w Sudetach Wschodnich.

Masyw Śnieżnika (332.62, krótko po 1945 Góry Śnieżne, czes. Králický Sněžník, niem. Glatzer Schneegebirge) – najwyższe pasmo górskie w polskiej części Sudetów Wschodnich, położone po obu stronach polsko-czeskiej granicy, na południowy wschód od Kłodzka.

W odległości kilku metrów od wierzchołka przebiega czeski szlak turystyczny.

zielony – czeski szlak turystyczny prowadzący z czeskiej miejscowości Branná, przechodzi płaszczyzną szczytową wzniesienia po południowo-wschodniej stronie od szczytu.

Szczyt położony jest na płaskim zalesionym terenie i nie stanowi punktu widokowego. Ze zboczy Smreka rozciąga się panorama na Góry Bialskie, Wysoki Jesionik, Góry Złote, Masyw Śnieżnika i dolinę Białej Lądeckiej.

Bibliografia

Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 17 Góry Złote, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 1993, ISBN 83-85773-01-0