Sobór św.św. Borysa i Gleba w Dyneburgu

Sobór św.św. Borysa i Gleba w Dyneburgu (Даугавпилсский православный кафедральный собор святых благоверных князей Бориса и Глеба) – sobór prawosławny w Dyneburgu wzniesiony w 1905 w stylu neoruskim.

Ikonostas (gr. eikón oznaczające obraz oraz stásis czyli pozycja, umiejscowienie) – ozdobna, pokryta ikonami ściana we wnętrzu cerkwi, która znajduje się między miejscem ołtarzowym (swiatłyszcze, sanktuarium, prezbiterium) a nawą (naos), przeznaczoną dla wiernych.

Mozaika – dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z drobnych, o różnej kolorystyce (dwu lub wielobarwne) i kształcie kamyczków, kawałków szkła, ceramiki. Elementy są przyklejone do podłoża np. przez ułożenie na niezwiązanej zaprawie, żywicy pochodzenia roślinnego (mastyks z drzewa Pistacia lentiscus). Stosowana jest do zdobienia posadzek, ścian, kopuł, sklepień, apsyd w budownictwie sakralnym i świeckim, mebli (zwłaszcza blatów stołów, sepetów, biurek).

Historia

W 1866 Konstantin Kaufman, gubernator Północno-Zachodniego Kraju zarządził budowę cerkwi dla stacjonujących w Dyneburgu wojsk rosyjskich. Wzniesiono wówczas niewielką świątynię nazwaną "żelazną", pod wezwaniem św. cesarza Konstantyna i jego żony Heleny.

W 1903 hierarchowie eparchii połockiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, ówcześnie mającej w swojej jurysdykcji obszar Łatgalii, postanowili wybudować okazalszą cerkiew i wybrali jej patronów – św. św. Borysa i Gleba. W 1904 "żelazna cerkiew" została przeniesiona do miasteczka Jersika (ówczesny Cargrad), zaś nowy budynek został ukończony i poświęcony w rok później. W budowie finansowo pomogły siły zbrojne.

Łatgalia (łot. Latgale, niem. Lettgallen, od nazwy plemienia Łatgalów) – jedna z czterech krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leży we wschodniej części kraju. Dawne Inflanty Polskie.

Wiktor Michajłowicz Wasniecow (Виктор Михайлович Васнецов; ur. 15 maja 1848 we wsi Łopiał, zm. 23 czerwca 1926 w Moskwie) – malarz rosyjski, twórca obrazów o tematyce mitologicznej i historycznej.

W czasie I wojny światowej obiekt był czynny, jednak dopiero w 1922 uzyskał status parafialnego i został wyremontowany (wymieniono część uszkodzonych ikon i fresków). Kolejny remont został przeprowadzony w latach 1926-1927, kiedy zmieniono właściwie całą dekorację wnętrza. Od 1925 w cerkwi równolegle działała parafia rosyjsko- i łotewskojęzyczna. W 1938 wzniesiono nowy dom proboszcza parafii, a cerkiew uzyskała status katedralnej.

Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna. Inne nazwy to al fresco i buon fresco.

Rosyjska Cerkiew Prawosławna – kanoniczny Kościół prawosławny, obejmujący swoją jurysdykcją większość parafii prawosławnych na terenie Rosji, Białorusi, Litwy i Ukrainy oraz innych państw byłego Związku Radzieckiego, jak również część parafii złożonych z emigrantów rosyjskich w innych krajach. Od 1 lutego 2009 roku zwierzchnikiem Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej jest patriarcha Cyryl I.

W czasie II wojny światowej cerkiew nie poniosła strat, jednak już po zakończeniu działań wojennych dwukrotnie padła ofiarą pożaru. Straciła również miano katedry, odzyskane dopiero w 1989. W latach 2004-2008 sobór był remontowany, odzyskując częściowo pierwotny wygląd.

Architektura

Budynek ma 40 metrów długości i 20 metrów szerokości. Sobór jest trójnawowy, z wyraźnie wyższą nawą środkową. Całość wsparta jest na 14 filarach i przykryta dziesięcioma złoconymi kopułami różnej wielkości, zwieńczonymi krzyżami. W dzwonnicy cerkiewnej znajdują się cztery dzwony. Cerkiew jest bogato zdobiona zewnętrznie, malowana na biało, żółto i niebiesko. Wokół półkolistych okien wykonano obramowania z motywami geometrycznymi. Nad wejściem do przedsionka znajduje się mozaika z wizerunkiem Chrystusa.

Prawosławie – doktryna ortodoksyjnego (gr. orthodoxos – prawdziwie, prawidłowo wierzący) Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła katolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w chrześcijaństwie z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej lub – co uznaje się za historycznie bardziej uzasadnione – schizmy wielkiej).

We wnętrzu zachował się dębowy trzyrzędowy ikonostas oraz ołtarze: główny z ikoną św.św. książąt Borysa i Gleba oraz boczne - św. Aleksieja metropolity Moskwy i Zaśnięcia Bogurodzicy. Część ikon w soborze, napisanych przez Wiktora Wasniecowa, stanowi kopie podobnych wizerunków w soborze św. Włodzimierza w Kijowie.

Bibliografia

Artykuł w serwisie sobory.ru (ros.)