Sobór - świątynia - Polski Serwis Naukowy

Sobór − w prawosławiu świątynia o szczególnym znaczeniu, wyróżniająca się rozmiarami i znaczeniem dla kultu w danym mieście lub regionie.

Sobór metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny w Warszawie – cerkiew prawosławna przy Alei "Solidarności" w Warszawie, wzniesiona w II poł. XIX wieku, na potrzeby rosnącej społeczności rosyjskiej osiedlającej się w rejonie dzisiejszej Pragi Północ, a także w celu utrwalenia obecności architektury rosyjskiej w zabudowie Warszawy poprzez wzniesienie kolejnego obiektu w stylu bizantyńsko-rosyjskim w ważnym punkcie miasta. Po akcji rewindykacji cerkwi prawosławnych w II RP stała się jedną z dwóch wolno stojących prawosławnych świątyń w Warszawie, które nie zostały zniszczone lub zaadaptowane na inne cele. Status soboru metropolitalnego posiada od 1921. Jest główną cerkwią Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Nabożeństwa odprawia w nim metropolita warszawski i całej Polski Sawa, zwierzchnik Kościoła. Sobór jest jednocześnie katedrą diecezji warszawsko-bielskiej oraz siedzibą 2 warszawskich parafii: św. Marii Magdaleny (w dekanacie Warszawa) i - tymczasowo - św. Mikołaja (wojskowej).

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Pierwotnie słowo to odnosiło się do zgromadzenia, w czasie którego odwoływano się do bożego autorytetu, który miał uświęcić działania zebranych. Z czasem zaczęło oznaczać obiekt sakralny. Tytuł soboru katedralnego przysługuje głównej świątyni w eparchii, miejscu służby liturgicznej biskupa. Honorowy tytuł soboru może zostać nadany również dowolnej innej świątyni, wyróżniającej się rozmiarami i historycznym znaczeniem dla kultu w danym ośrodku. W jednym mieście może funkcjonować kilka soborów, natomiast eparchia posiada tylko jeden sobór katedralny. Tytuł soboru z reguły otrzymują również główne cerkwie na terenie monasterów (mogą one być także soborami katedralnymi) .

Cerkiew Prawosławna Katedralny Kościół św. Cyryla i Metodego w Pradze (do 1935 roku Kościół rzymskokatolicki pw. św. Karola Boromeusza) - katedra prawosławna znajdująca się na rogu ulic Resslova i Na Zderaze na praskim Nowym Mieście.

Eparchia (gr. prowincja) – we wschodnim chrześcijaństwie terytorium podległe metropolicie, a od V wieku biskupowi, czyli odpowiednik zachodniej diecezji.

Niektóre sobory patriarchalne i metropolitalne w Kościołach prawosławnych

Sobór Chrystusa Zbawiciela w Moskwie – katedra patriarchów moskiewskich i całej Rusi

Sobór św. Aleksandra Newskiego w Sofii – katedra patriarchów Bułgarii

Sobór św. Sawy w Belgradzie – katedra patriarchów Serbii

Sobór św. Marii Magdaleny w Warszawie – katedra metropolitów warszawskich i całej Polski

Sobór św. św. Cyryla i Metodego w Pradze – katedra metropolitów ziem czeskich i słowackich

Sobór św. Mikołaja w Waszyngtonie – katedra metropolitów całej Ameryki i Kanady

Uwagi

W Kościołach prawosławnych tradycji greckiej główna świątynia monasterska nosi nazwę katholikonu.

Przypisy

Billington J. H.: Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 7. ISBN 978-83-233-2319-8.
Sobor [w:] W. Woskobojnikow, Encikłopediczeskij prawosławnyj słowar, Eksmo, Moskwa 2005
Sobor [w:] N. Budur, Prawosławnyj słowar, Ołma-Press, Moskwa 2003
„Kalendarz Prawosławny”. 2003, s. 197. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna. ISSN 1425-2171