Sobiescy - Polski Serwis Naukowy

Sobiescy herbu Janina – polska rodzina szlachecka.

Według bałamutnych relacji mieli wywodzić się od Wizimira, rzekomego syna Leszka Czarnego bądź Wizimiry Teodory, córki tegoż księcia. W rzeczywistości Leszek Czarny zmarł bezpotomnie, a Wizimir(a) to tylko genealogiczny wymysł, mający wskazywać na rzekome dynastyczne pochodzenie króla Jana III Sobieskiego. Wykazała to już XIX-wieczna literatura historyczna (T. Korzon, O. Balzer).

Janina (Clipeus in Clipeum, Tarcza w Tarczy, Pole w Polu, Szczyt w Szczycie, Zgraja), polski herb szlachecki, rozpowszechniony głównie w ziemi krakowskiej, sandomierskiej, łęczyckiej i sieradzkiej.

Województwo lubelskie, średniowieczne województwo, część Małopolski. Województwo utworzył król Kazimierz IV Jagiellończyk w 1474 r. poprzez wyłączenie z województwa sandomierskiego. Pierwszym wojewodą został Dobiesław Kmita.

Do największego znaczenia doszła linia, wywodząca się od Marka Sobieskiego (ok. 1550-1605), wojewody lubelskiego. Jego synem był Jakub, kasztelan krakowski, a wnukiem Jan III Sobieski, król Polski w latach 1674-1696. Potomkowie Marka w linii męskiej wymarli na synach Jana III.

Innym protopastą rodu Sobieskich był Mikołaj Sobieski (ur. ok. 1420, zm. po 1480). Był on potomkiem rodu Janinów, od którego pochodzi też nazwa herbu rodowego Sobieskich. Posiadał włości na terenach województwa sandomierskiego w miejscowościach Radoryż, Sobieszyn, Lędo (Lendo) i Ułęż. Jeden z braci lub krewnych Mikołaja był protoplastą rodu Lędzkich. Z małżeństwa z nieznaną bliżej Jadwigą doczekał się czworga dzieci:

Leszek Czarny (ur. ok. 1241, zm. 30 września 1288) – książę sieradzki od 1261 roku, łęczycki od 1267 roku, książę inowrocławski w latach 1273-1278, krakowski i sandomierski od 1279 roku.

Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski i wielki książę litewski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.

Stanisława – dziedzica Radoryża, Sobieszyna, części Lęda i Ułęża,

Jadwigi – żony Michała Kłodnickiego,

Katarzyny – żony Jana Kłoczowskiego,

Piotra – dziedzica części Lęda.

Mikołaj Sobieski był prawdopodobnie założycielem Sobieszyna.

Źródła

Forst de Battaglia O., Ze studjów genealogicznych nad epoką Jana III Sobieskiego, [w:] Miesięcznik Heraldyczny. Organ Polskiego Towarzystwa Heraldycznego wydawany przez Oddział Warszawski, R. 12 1933, nr 9, Warszawa 1933, s. 136–137. (Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa)