Socjaldemokraci - Słowenia - Polski Serwis Naukowy

Socjaldemokraci (słoweń. Socialni demokrati, SD) – słoweńska centrolewicowa i socjaldemokratyczna partia polityczna, działająca od 1993, wywodząca się z kręgów postkomunistycznych. Do 2005 występowała pod nazwą Zjednoczona Lista Socjaldemokratów (słoweń. Združena lista socialnih demokratov, ZLSD).

Anton Rop (ur. 27 grudnia 1960 w Lublanie) – słoweński polityk słoweński, premier w latach 2002–2004, były przewodniczący partii liberalnej, parlamentarzysta.

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Środkowej, posiadające niewielki odcinek 46,6 km dostępu do Morza Adriatyckiego. Słowenia należy do NATO od 29 marca 2004, jest też członkiem UE od 1 maja 2004 roku.

Początki partii wiążą się z przemianami w partii komunistycznej, która w 1990 przyjęła nazwę Partia Demokratycznego Odnowienia (Stranka demokratične prenove), przegrywając w tym samym roku wybory parlamentarne z demokratami z koalicji DEMOS. Postkomuniści pozostali w opozycji do rządu premiera Lojze Peterle. W 1992 poparli nowy gabinet, na którego czele stanął liberał Janez Drnovšek, zmienili też nazwę na Odnowienie Socjaldemokratyczne (Socialdemokratska prenova). Przed wyborami parlamentarnymi powołali wraz z trzema małymi partiami (Związkiem Socjaldemokratycznym, Robotniczą Partią Słowenii i partią emerytów) koalicję "Zjednoczona Lista". Blok ten do 1996 pozostawał w partnerem rządzących liberałów. W 1993 partie koalicyjne utworzyły jednolitą Zjednoczoną Listę Socjaldemokratów, wkrótce jednak doszło do reaktywacji Demokratycznej Partii Emerytów Słowenii.

Alojz "Lojze" Peterle (ur. 5 lipca 1948 w Čužnja vas) – słoweński polityk i ekonomista. Jeden z inicjatorów uzyskania przez Słowenię niezależności i pierwszy premier tego kraju. Były przewodniczący partii chadeckiej i minister spraw zagranicznych, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego.

Język słoweński – język południowosłowiański, urzędowy w Słowenii. Posługuje się nim ok. 2 mln osób (z czego ok. 1,9 mln w Słowenii, ok. 90 tys. w przygranicznych rejonach Włoch, ok. 40 tys. w austriackiej części Karyntii, ok. 15 tys. w Chorwacji, ok. 3 tys. na Węgrzech; poza tym używany w ośrodkach emigracji słoweńskiej, takich jak Cleveland w USA i Buenos Aires w Argentynie).

Od 1996 do 2000 ZLSD pozostawała w opozycji, następne cztery lata współtworzyła kolejne rządy z Liberalną Demokracją. Mimo porażki w 2004 i ponownej utraty władzy, partia zaczęła uzyskiwać coraz większe poparcie. W związku z kryzysem w LDS (część liberałów, m.in. były premier Anton Rop, przeszła wówczas do socjaldemokratów) stała się wkrótce główną siłą opozycyjną. W 2007 popierany przez SD Danilo Türk został prezydentem Słowenii, zaś rok później ugrupowanie wygrało nieznacznie wybory parlamentarne, zaś jego lider, Borut Pahor, stanął na czele rządu. W 2011 doszło do upadku koalicji rządowej i przedterminowych wyborów krajowych, w których Socjaldemokraci stracili blisko 2/3 mandatów, a następnie znaleźli się w opozycji.

Janez Drnovšek (ur. 17 maja 1950 w Celje, Jugosławia, obecnie Słowenia, zm. 23 lutego 2008 w Zaplanie) – polityk słoweński, w latach 1992-2002 premier Słowenii, prezydent Słowenii od 22 grudnia 2002 do 23 grudnia 2007.

Parlament Europejski – instytucja Unii Europejskiej, będąca odpowiednikiem jednoizbowego parlamentu reprezentująca obywateli państw należących do UE, której członkowie są wybierani na 5-letnią kadencję. Oficjalną siedzibą Parlamentu jest Strasburg, ale też Bruksela, w której odbywa się większość obrad oraz mieszczą się biura poselskie, komisje parlamentarne i władze klubów. Sekretariat, biblioteka i część zaplecza technicznego ma zaś swoją siedzibę w Luksemburgu.

Wyniki wyborcze

Wybory do Zgromadzenia Narodowego:

1990: 17,3% głosów, 14 mandatów (jako Partia Demokratycznego Odnowienia)

1992: 13,6% głosów, 14 mandatów (jako Zjednoczona Lista)

1996: 9,0% głosów, 9 mandatów

2000: 12,1% głosów, 11 mandatów

2004: 10,2% głosów, 10 mandatów

2008: 30,5% głosów, 29 mandatów

2011: 10,5% głosów, 10 mandatów

W wyborach do Parlamentu Europejskiego SDS w 2004 i 2009 uzyskiwała odpowiednio 1 i 2 mandaty europosłów. SD należy do Partii Europejskich Socjalistów.

Przewodniczący

1990–1993: Ciril Ribičič

1993–1993: Peter Bekeš

1993–1997: Janez Kocijančič

od 1993: Borut Pahor

Zobacz też

Politycy Socjaldemokratów

Wyniki wyborcze

Przewodniczący

Zobacz też

Przypisy