Solniczka - Polski Serwis Naukowy

Współczesna solniczka i pieprzniczka

Grecka solniczka z V w. p.n.e.

Solniczka – małe naczynie do przechowywania soli kuchennej. Najczęściej naczynie jest szklane, kryształowe, plastikowe lub metalowe. Istnieją zasadniczo dwa sposoby dozowania soli. Pierwotnie solniczki były otwartymi naczyniami (ang. salt cellar), z których sól pobierana była palcami bądź łyżeczką. Takie solniczki produkowane są obecnie bardzo rzadko i mają charakter dekoracyjny. Współczesne solniczki posiadają nakrętkę (ang. salt shaker) z niewielkimi otworami, przez które dozuje się sól, potrząsając solniczką.

Szkło ołowiowe (kryształowe) — bezbarwna i przezroczysta odmiana szkła stosowana do wyrobu przedmiotów dekoracyjnych, zawierająca pewną ilość ołowiu wprowadzonego w postaci tlenków (glejty lub minii). Ołów występuje w gotowej masie szklanej pod postacią jonu modyfikującego Pb. Za szkło ołowiowe uważa się według norm takie szkło, które zawiera ponad 18% tlenku ołowiu. Jego zawartość może sięgać nawet 80%.

Tworzywa sztuczne – materiały składające się z polimerów syntetycznych (wytworzonych sztucznie przez człowieka i niewystępujących w naturze) lub zmodyfikowanych polimerów naturalnych oraz dodatków modyfikujących takich jak np. napełniacze proszkowe lub włókniste, stabilizatory termiczne, stabilizatory promieniowania UV, uniepalniacze, środki antystatyczne, środki spieniające, barwniki itp. Termin "tworzywa sztuczne" funkcjonuje obok niepoprawnych często stosowanych żargonowych określeń takich jak: plastik lub plastyk. Najbardziej poprawnym terminem obejmującym wszystkie materiały zawierające jako główny składnik polimer, bez rozróżniania, czy jest on pochodzenia sztucznego czy naturalnego, jest określenie "tworzywa polimerowe".

Solniczka Benvenuto Celliniego

Jedną z najsłynniejszych jest tzw. "Saliera", złota solniczka wykonana między 1540 a 1543 r. na zamówienie króla Franciszka I przez Benvenuto Celliniego; miała zostać przetopiona (na potrzeby wojenne), na stole królewskim zabrakło jednak soli, ocalała więc. Weszła następnie w posiadanie Habsburgów, jako prezent od Karola IX dla arcyksięcia Ferdynanda II z Tyrolu. Początkowo stanowiła część kolekcji zamku w Ambras, w XIX wieku przekazana została do Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu. W 2003 r. została stamtąd skradziona, odzyskano ją w styczniu 2006 r..

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Kość słoniowa – pierwotnie kością słoniową nazywano wyłącznie ciosy czyli siekacze słoni (w tym mamutów), obecnie termin ten[potrzebne źródło] odnosi się również do kłów morsa i hipopotama, zębów kaszalota, siekaczy narwala i dzikiej świni. Od wielu lat zgodnie z konwencją CITES handel oraz przewożenie przez granicę kości słoniowej pochodzącej od zwierząt zagrożonych wyginięciem (zwłaszcza słoni oraz nosorożców) jest zabroniony.

Saliera jest jedynym zachowanym wyrobem złotniczym, którego autorstwo z całą pewnością przypisuje się Celliniemu. Wykonano ją ze złota, kości słoniowej i emalii ceramicznej, jej wysokość wynosi 26 cm, szerokość u podstawy 33,5 cm.

Zobacz hasło solniczka w Wikisłowniku

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Solniczka