Solo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy terminu muzycznego. Zapoznaj się również z: Solo (rzeka w Indonezji); Han Solo (postać fikcyjna); Han solo (gatunek trylobita).

Solo (z wł. solo, 'sam'):

określenie oznaczające, że dany utwór muzyczny lub fragment utworu grany jest lub śpiewany przez jednego wykonawcę. Utwór napisany w całości na jeden instrument nosi miano utworu solowego, a jego wykonawca to solista.
(przeważnie w muzyce rozrywkowej) fragment utworu muzycznego grany lub śpiewany przez jednego wykonawcę, z ewentualnym pomocniczym akompaniamentem, często improwizowany.

Muzyka poważna

W muzyce poważnej określenie solo w zasadzie nie występuje samodzielnie, pojawia się natomiast w nazwach utworów napisanych na jednego wykonawcę, zwykle razem z nazwą instrumentu, np. ...na fortepian solo, ...na skrzypce solo.

Gitara prowadząca lub gitara solowa (ang. lead guitar lub solo guitar) jest to rola gitary w zespołach muzycznych, najczęściej rockowych, która ma zapewnić utrzymanie melodii.

Sonata - instrumentalna forma muzyczna. Pierwotnie każdy utwór instrumentalny w przeciwieństwie do wokalnego - kantaty. Z czasem wykształciła się w specyficzną formę.

Utwory solowe najczęściej komponuje się na instrumenty wielogłosowe, takie jak fortepian, organy czy harfa, podczas gdy instrumenty jednogłosowe (np. flet, skrzypce) zazwyczaj akompaniowane są przez fortepian lub inne instrumenty - i dla nich jednak istnieje wiele utworów solowych, choćby partity na skrzypce lub suity wiolonczelowe Jana Sebastiana Bacha. Często spotykanymi utworami solowymi muzyki poważnej są sonata fortepianowa, miniatura, ballada instrumentalna i in.

Repryza - powtórzenie (z pewnymi modyfikacjami lub bez nich) ekspozycji w formie sonatowej. Zwykle jest zakończona codą. Kompozytor nawiązuje w tej części do ekspozycji powracając z niewielkimi zmianami do tych samych odcinków melodycznych.

Rozróżnienie na muzykę poważną (klasyczną) i muzykę rozrywkową jest stosunkowo świeże i w dodatku zupełnie sztuczne. Właściwie każdy gatunek muzyczny może zawierać w sobie każdą z tych kategorii. Muzykę rozrywkową charakteryzuje ludyczność, spontaniczność i swoboda interpretacji. W zasadzie można ją podzielić na kilka nurtów:

W klasycznej formie koncertu na instrument solowy pod koniec pierwszej części (między repryzą a kodą) występuje tzw. kadencja wirtuozowska, czyli improwizowany przez solistę fragment o charakterze popisowym, w którym wykorzystuje on występujące w danej części tematy. Jako taka jest poprzednikiem solówek w muzyce rozrywkowej.

Fortepian – klawiszowy, młoteczkowy, strunowy instrument muzyczny. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (niektóre modele C2) do c5 (88 dźwięków/klawiszy).

Han solo – gatunek trylobita, jedyny przedstawiciel rodzaju Han z rzędu Agnostida. Jego skamieniałości znaleziono w ordowickiej Formacji Zitai w północnej części prowincji Hunan w południowych Chinach. Gatunek opisał Samuel Turvey. Skamieniałości obejmują cephalon i dwa pygidia. Zaliczono go do rodziny Diplagnostidae, podrodziny Pseudagnostinae; uznano, że najbliżej spokrewnionym rodzajem był Pseudorhaptagnostus.

Jazz

W wielu utworach jazzowych fragmenty zespołowe przeplatają się z solowymi, w których jeden z wykonawców gra albo zupełnie sam, albo z łagodnym akompaniamentem pozostałych. W przeważającej większości solo jest improwizacją.

Muzyka popularna

W muzyce popularnej solo (także: solówka) oznacza fragment utworu zawierający improwizację graną lub śpiewaną przez jednego wykonawcę, z możliwym akompaniamentem. W praktyce solo bywa komponowane wcześniej, choć oczekiwanie improwizacji jest silne, zwłaszcza w niektórych gatunkach. Solo stanowi istotną część konstrukcji utworu, zwykle wiąże się z popisem technicznym wokalisty lub instrumentalisty. Stosuje on zazwyczaj tzw. zagrywki (gotowe frazy i techniki charakterystyczne dla danego solisty, stosowane przez niego w wielu solówkach).

Harfa − instrument strunowy szarpany (chordofon) w kształcie stylizowanego trójkąta, jeden z najstarszych instrumentów muzycznych, wywodzący sie z łuku muzycznego. W starożytności spotykana była również w kształcie łuku. Harfa była znana już w Azji Mniejszej około 5000 lat temu. Znana była również w kulturze w starożytnej Mezopotamii (tzw. harfa z Ur). Mówi się, że biblijny król Dawid śpiewał psalmy akompaniując sobie na harfie kinnor, która w rzeczywistości jednak nazywana jest harfą błędnie, będąc odmianą liry. Instrumenty przypominające harfę znaleźć można w wielu kulturach. Harfę przypomina np. chiński instrument strunowy o nazwie konghou.

Koncert (łac. concerto – spieram się, walczę, współzawodniczę) - forma muzyczna, której istotą jest kontrastowanie partii zespołu (orkiestry) i partii solowej, zespołu i grupy solistów (concerto grosso), bądź samych partii solowych (np. koncerty wokalne).

Zobacz też

gitara prowadząca

Linki zewnętrzne

Lista stu najlepszych solówek wszech czasów wg magazynu Guitar World (ang.)