Solon - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy greckiego mędrca. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Solon

Solon (gr. Σόλων Sólōn; ok. 635 – ok. 560 p.n.e.) – ateński mąż stanu, poeta i prawodawca. W 594 p.n.e. wybrany został na pierwszego archonta. Odegrał ważną rolę w wojnie toczonej pomiędzy Atenami a Megarą o wyspę Salaminę, która miała dla Aten znaczenie strategiczne, ponieważ nieprzyjaciel mógł atakować z niej statki handlowe płynące z Faleronu, portu ateńskiego. Ateny początkowo przegrywały, ale zwyciężyły dzięki płomiennej elegii Solona Na Salaminę, która wzbudziła w żołnierzach chęć walki i doprowadziła do pokonania Megary. Prawdopodobnie ten sukces wpłynął zasadniczo na wybór na urząd archonta Solona w 594 roku p.n.e.

Archont (gr. ἄρχων archon- rządzący, dopełniacz ἄρχοντος archontos) – najwyższy urzędnik polis w starożytnych Atenach, który przewodniczył radzie areopagu i zajmował się najważniejszymi sprawami ateńskiej polis. Urzędnicy ci pojawili się w VIII w. p.n.e..

Rada Czterystu, bule ateńska - najwyższy organ władzy państwowej w starożytnych Atenach, pełniący funkcje sądownicze i administracyjne. Została utworzona po reformach Solona w 594 p.n.e., przejęła większość funkcji areopagu. W jej skład wchodziło po 100 przedstawicieli z wszystkich 4 fyli. Klejstenes zastąpił ją Radą Pięciuset.

Reformy Solona

Powołano Radę Czterystu

Wprowadzono sądy przysięgłych (heliaja)

Podzielono mieszkańców według wielkości zbiorów:

Pentakosiomedimnoi – powyżej 500 medymnów zboża (prawo ubiegania się o urząd archonta)

Hippeis – powyżej 300

Zeugitai – powyżej 200

Teci – poniżej 200.

Dzieląc obywateli na klasy majątkowe, Solon umniejszył znaczenie rodów arystokratycznych.

Pentakosiomedimnoi - (gr. Πεντακοσιομέδιμνοι), pięćsetmedymnowcy. Najwyższa klasa społeczna w Atenach, utworzona w ramach reform ateńskiego polityka Solona. Zaliczali się do niej ci spośród obywateli Aten, których dochód przekraczał pięćset medymnów zboża. Członkowie grupy uzyskiwali także prawo do ubiegania się o urząd archonta. Reforma spowodowała przejście Aten od ustroju arystokratycznego do oligarchicznego. Powodem tego był stan majątkowy obywateli nie zaliczających się do arystokracji oraz stan majątkowy samych arystokratów. Niewielka ich grupa przekroczyła limit pięciuset medymnów, przez co najlepsi, czyli arystokraci utracili wcześniejszą pozycję na rzecz bogatszych obywateli Aten.

Teci (od gr. θής thes – parobek, najemnik, liczba mnoga θέτης) – warstwa społeczna w starożytnej Grecji, obejmująca najuboższych członków społeczeństwa.

Archont czy tyran

Nie jest do końca pewne, czy Solon był archontem. Niektórzy historycy wątpią, czy Solon w czasie jednego roku mógł przeprowadzić tak daleko idące reformy, naruszające stan posiadania eupatrydów (arystokracja ateńska). Arystoteles powiada: Solon mógł "sobie pozyskać jeden z obozów i narzucić się na tyrana (...)".

Zeugitai (czasem zeugithai, zeugitaj) - (gr. ζευγῖται, od zeugos ζεῦγος - zaprzęg) warstwa społeczna w starożytnych Atenach, klasyfikowana poprzez uwzględnienie posiadanego majątku. Jej przedstawiciel posiadał od 200 do 300 medymnów (miar) zboża. Grecka nazwa oznacza, że przedstawiciel zeugitai był wystarczająco zamożny, aby posiąść zaprzęg wołów. Może też oznaczach "ci, któzy znajdują się pod wspólnym jarzmem". Rekrutowali się spośród nich hoplici. Powstała w ramach reform Solona.

Heliaja, eliaja (gr. Ἡλιαία, ἁλία, trl. hēliaía) - wielki trybunał (sąd ludowy) w starożytnych Atenach o charakterze sądu przysięgłych, jeden z najważniejszych organów władzy w Atenach w V i IV wieku p.n.e.

Podział społeczeństwa ateńskiego po reformach Solona

pediakoi (arystokracja ziemiańska) – dążyła ona do obalenia reform Solona

paralioi (drobni rzemieślnicy) – chcieli utrzymać reformy Solona

diakrioi (górale) – chcieli podziału ziemi, mieli skrajny program

Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Solona

Ajsymneta