Sonety krymskie - Polski Serwis Naukowy

Sonety krymskie – cykl 18 sonetów stanowiących opis podróży Adama Mickiewicza na Krym, opublikowany w 1826 r. razem z cyklem wierszy miłosnych (tzw. sonety odeskie) jako Sonety.

Cykl ten jest również wyrazem zainteresowań Mickiewicza Wschodem. Zainteresowania te były bardzo popularne wśród studentów Uniwersytetu Wileńskiego, wielu studiowało orientalistykę w Petersburgu. Poeta, przymusowo przebywający w Rosji, opuścił Odessę i wybrał się w podróż, która okazała się wyprawą do innego świata, pierwszym wtajemniczeniem twórcy w Orient.

Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.
Przegląd Orientalistyczny – kwartalnik wydawany przez Polskie Towarzystwo Orientalistyczne w Warszawie od 1948 roku. Zawiera: artykuły, recenzje, dzieła literackie, kronikę. Czasopismo wydawane w języku polskim. Założone zostało w 1922 roku we Lwowie przez profesorów Uniwersytetu Jana Kazimierza. Przegląd Orientalistyczny ukazuje się od 1949 roku w Warszawie: w dwóch podwójnych zeszytach rocznie. Do 2004 roku wyszło 210 zeszytów. Publikowane są w nim prace najwybitniejszych polskich orientalistów.

Sonety krymskie są opisem orientalnej przyrody i kultury Wschodu oraz ukazują rozpacz poety - pielgrzyma, wygnańca stęsknionego za ojczyzną, z której wygnała go przemoc wroga. Podmiot liryczny wypowiada się zazwyczaj w pierwszej osobie liczby pojedynczej, innym razem przeżycia podróżnika przedstawia bezstronny narrator. Spotyka on mieszkańca Krymu - księcia arabskiego Mirzę, który uosabia muzułmańską religię, kulturę, a także mowę tatarską i turecką.

Stepy Akermańskie – wiersz autorstwa Adama Mickiewicza, jeden z osiemnastu Sonetów krymskich. Podmiot liryczny w wierszu opisuje podróż przez step, porównując ją do morskiej podróży. Akcja wiersza dzieje się w okolicy miasta Akerman, czyli obecny Białogród nad Dniestrem. Wiersz ten podobnie jak każdy sonet składa się z czterech strof. Tekst pierwszej strofy wygląda następująco:
Adam Mickiewicz na Judahu skale – obraz Walentego Wańkowicza namalowany na płótnie w latach 1827 – 1828. Inspiracją do powstania dzieła były Sonety krymskie, a ściślej sonet XVIII Ajudah, zaczynający się słowami:

Podmiot liryczny

W Sonetach czytelnika uderza różnorodność postaci podmiotu lirycznego. Jest on:

wygnańcem – tajemniczym, tęskniącym za Litwą, nasłuchującym choćby najcichszego głosu z domu; ma poczucie osamotnienia i zagubienia w nieskończenie wielkich przestworzach, izolacji od innych ludzi, cierpi z powodu niespełnionej miłości, przepełniony jest goryczą i cierpieniem; pamięć jest dla niego nośnikiem nieszczęścia, przekleństwa

podróżnikiem – próbuje zagłuszyć ból zbieraniem nowych doświadczeń, stąd intensywność doznań, zachwyt i podziw dla wspaniałości natury (stepu, morza, gór); zajmuje postawę turysty zwiedzającego egzotyczne kraje; postrzega naturę jako żywioł, który pochłania dzieła ludzkie i niszczy ślady obcego sobie porządku-cywilizacji; pamięć jest tylko ocaleniem przed śmiercią kultury

pielgrzymem – dla którego cierpienie, przemijanie i śmierć są źródłem pytań o metafizyczny porządek świata; poszukuje odpowiedzi na nie w kontakcie z dziką przyrodą Krymu - postrzega ją jako znak nieskończoności; Mirza - człowiek Wschodu, żyjący w stałym kontakcie z naturą, jest jego przewodnikiem wskazującym drogę ku zrozumieniu istoty natury, a natura tłumaczy mowę Boga na język widzialny. Stąd podróż wśród stepów, gór, przepaści jest pielgrzymką do miejsc świętych, w których przez "szczeliny świata" można ujrzeć jego drugą, niewidzialną zazwyczaj stronę; eksponowanie ruchu w górę; radość i groza; niemożność wyrażenia swoich doświadczeń

poetą – poszukuje nowych środków wyrazu; poezja staje się dla niego sposobem opanowania chaosu przeżyć emocjonalnych, swoistą autoterapią i nośnikiem indywidualnej pamięci.

Język tatarski (nazwy własne Tatar tele, Tatarça) - język z grupy języków uralo-ałtajskich, należących do grupy języków tureckich. Jest używany przez Tatarów. Głównym miejscem występowania języka tatarskiego jest Tatarstan i pozostałe regiony Rosji. Poza tym językiem tatarskim posługują się m.in. niektórzy mieszkańcy Ukrainy i innych krajów byłego ZSRR, Turcji, Chin, Finlandii i Polski. Obecna liczba ludzi mówiących tym językiem szacuje się na 8 milionów.
Cisza morska ‎ – wiersz autorstwa Adama Mickiewicza, jeden z osiemnastu Sonetów krymskich i pierwszy z tzw. sonetów morskich. Poeta opisując najpierw spokojne, ciche morze, a później sztorm, podkreśla cykliczność i dwoistość natury zarówno w przyrodzie jak i w życiu. W ostatniej strofie stwierdza także, iż zarówno żal, jak i nostalgia, są nie do przezwyciężenia przez człowieka.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)