Sorgo - Polski Serwis Naukowy

Sorgo (Sorghum Moench) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych obejmujący w zależności od ujęcia systematycznego 21, 30, nawet do około 60 gatunków. Szczególnie dużo problemów taksonomicznych przysparza Sorghum bicolor, którego odmiany i podgatunki były powodem opisywania licznych, odrębnych gatunków. Rośliny tego rodzaju występują w strefie klimatów ciepłych i gorących Starego Świata (tylko jeden endemiczny gatunek rośnie w Meksyku), stanowiąc jedną z najważniejszych roślin zbożowych tych regionów świata. Poza Afryką różne gatunki i odmiany uprawiane są także w Indiach i Chinach. Gatunkiem typowym jest Sorghum bicolor (L.) Moench..

Wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), według starszego nazewnictwa trawy (Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.

Sorgo murzyńskie inaczej durra (Sorghum durra) – gatunek jednorocznej rośliny z rodziny wiechlinowatych. Obecnie uprawiana w Europie południowej, Afryce Niger, Egipt, Sudan, Erytrea, Arabia Saudyjska, w Indiach, Afganistanie, w Japonii także w obu Amerykach.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rzędu wiechlinowców (Poales). W obrębie rodziny należy do podrodziny Panicoideae, plemienia Andropogoneae. Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj sorgo (Sorghum Moench).

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Gatunki flory Polski

sorgo alepskie (Sorghum halepense (L.) Pers.) – efemerofit

Inne gatunki

Sorghum angustum S. T. Blake

Sorghum bicolor (L.) Moench – sorgo zwyczajne

Sorghum bicolor subsp. bicolor – z licznymi odmianami wyróżnianymi też jako odrębne gatunki (np. sorgo cukrowe S. saccharatum, sorgo murzyńskie S. durra)

Sorghum bicolor nothosubsp. drummondii (Steud.) de Wet ex Davidse (syn. Sorghum sudanense) – sorgo sudańskie (trawa sudańska)

Sorghum bicolor subsp. verticilliflorum (Steud.) de Wet ex Wiersema & J. Dahlb.

Sorghum brachypodum Lazarides

Sorghum bulbosum Lazarides

Sorghum ecarinatum Lazarides

Sorghum exstans Lazarides

Sorghum grande Lazarides

Sorghum interjectum Lazarides

Sorghum intrans F. Muell. ex Benth.

Sorghum laxiflorum F. M. Bailey

Sorghum leiocladum (Hack.) C. E. Hubb.

Sorghum macrospermum E. D. Garber

Sorghum matarankense E. D. Garber & Snyder

Sorghum nitidum (Vahl) Pers.

Sorghum plumosum (R. Br.) P. Beauv.

Sorghum propinquum (Kunth) Hitchc.

Sorghum purpureosericeum (Hochst. ex A. Rich.) Asch. & Schweinf.

Sorghum stipoideum (Ewart & Jean White) C. A. Gardner & C. E. Hubb.

Sorghum timorense (Kunth) Büse

Sorghum versicolor Andersson

Mieszańce

Sorghum ×almum Parodi (S. bicolor × S. halepense)

Zastosowanie

Niektóre gatunki są bardzo wartościowymi roślinami żywieniowymi, ponieważ zawierają do 13% białka oraz witaminy z grupy B.

Liście wykorzystuje się jako paszę dla bydła, a ziarno przerabia na kaszę i mąkę, z której robi się placki.

Z sorgo wykonuje się napój alkoholowy podobny do piwa albo wódki (rozmaite odmiany): gaoliang.

Sorgo dostarcza także materiału do wyrobu mioteł i szczotek (tzw. szczotek ryżowych), źdźbła służą jako opał, materiał budowlany i do stawiania płotów.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-01-14].
↑ Species Records of Sorghum (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-01-14].
↑ Sorghum (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-01-14].
↑ Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 493, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
Poaceae (grass family) (ang.). W: Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-14].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Sorghum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-09].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.