Spartakus - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy przywódcy powstania niewolników. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Spartakus (zm. 71 p.n.e.) – niewolnik, gladiator rzymski, z pochodzenia prawdopodobnie Trak. Przywódca największego i najgroźniejszego w historii Rzymu powstania niewolników.

Appian z Aleksandrii (ur. ok. 95 - zm. ok.165 r.; łac. Appianus Alexandrinus, gr. Ἀππιανὸς ὁ Ἀλεξανδρεύς Appianos ho Aleksandreus), historyk rzymski żyjący w II w. Z pochodzenia Grek, urodzony w egipskiej Aleksandrii.

Powstanie Spartakusa (73-71 p.n.e.) było największym powstaniem przeciwko Rzymowi w I w. p.n.e. W ciągu dwóch lat siły Spartakusa, składające się z tysięcy niewolników, gladiatorów i biednych wieśniaków, wznieciły powstanie na terenie niemalże całej Italii. Kres powstaniu położyły nieporozumienia w szeregach przywódców powstania oraz krwawa bitwa nad rzeką Silarus, w której zginął Spartakus.

Pochodzenie

Nie jest pewne, czy Spartakus był rzeczywiście Trakiem. Przypisywano mu tę narodowość, ponieważ jako gladiator był szkolony w trackim stylu walki. Prawdopodobnie był dezerterem z rzymskiej armii, potem rozbójnikiem. Ponownie schwytany przez Rzymian, został sprzedany do szkoły gladiatorów w Kapui. Spartakus, jako doskonały gladiator, przez pewien czas pełnił stanowisko nauczyciela szermierki w szkole gladiatorów w Kapui, uczył cennych "sztuk" tej walki. Od jego imienia pochodzi nazwa "spartakiada". Miał duże zdolności uczenia się walk.

Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię itd.), lub instytucji (państwo, świątynia itp.), którzy mogą nimi swobodnie rozporządzać.

Sequel (ang. kontynuacja, dalszy ciąg, następstwo; wym. po spolszczeniu sikłel) – kontynuacja jakiegoś dzieła, najczęściej filmu, książki lub gry komputerowej, przedstawiająca dalsze losy poznanych bohaterów lub kontynuująca wątek ukazany w poprzednim filmie.

Spartakus

Powstanie

Był organizatorem i przywódcą największego powstania niewolników w starożytnym Rzymie (73-71 p.n.e.), w którym wzięło udział około 100 tys. wojowników (niewolników i gladiatorów). W czasie buntu najpierw pokonał strażników, następnie zbiegł ku Wezuwiuszowi i tam powoli zaczął tworzyć armię złożoną z niewolników i zbiegłych gladiatorów. Pierwszy o jej sile miał przekonać się Klaudiusz Glaber, wysłany przez pretora Publiusza Wariniusa. Śmierć poniosło wówczas 3000 żołnierzy rzymskich. Powstanie zostało krwawo stłumione przez Marka Krassusa. Spartakus zginął w walce, jego ciało nie zostało odnalezione. 6 tys. pojmanych powstańców ukrzyżowano. Opis upadku Spartakusa znajdujemy u greckiego historyka, Appiana z Aleksandrii.

Prequel – poprzednik, nawiązanie do jakiegoś utworu (zwykle popularnego filmu), opowiadające o wydarzeniach wcześniejszych niż opisane w pierwowzorze. Prequel powstaje później niż oryginalne dzieło i często lepiej zapoznać się najpierw z nim, a potem z prequelem. Przykładem są np. nowe epizody Gwiezdnych wojen George’a Lucasa, w których we wcześniej nakręconych odcinkach widz jest zaskakiwany pochodzeniem rodzinnym bohaterów, a w nakręconych później prequelach to pochodzenie jest dla widza wyjaśniane i szerzej rozwijane.

Spartakiada (ros., od łac. imienia Spartacus, które nosił gladiator-powstaniec Spartakus) - forma masowych zawodów sportowych, której głównym celem było rozpowszechnianie sportu. Początkowo odbywały się w Związku Radzieckim, po II wojnie światowej organizowano je również w innych krajach bloku socjalistycznego. Utożsamiano je tam z robotniczymi zawodami sportowymi.

Filmy

Powstało kilka filmów przedstawiających losy Spartakusa. Najsłynniejszy z nich - Spartakus pochodzi z 1960 roku, a główną rolę zagrał w nim Kirk Douglas.

W 2010 roku powstał zbierający bardzo dobre recenzje, 13 odcinkowy serial Spartakus: Krew i piach, następnie w roku 2011 jego 6 odcinkowy prequel Spartakus: Bogowie areny, a w styczniu 2012 TV Starz rozpoczęła emisję 10 odcinkowego sequela Spartakus: Zemsta.

Przypisy

1) Podręczna encyklopedia PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 820. ISBN 83-01-13706-1.
2) Encyklopedia popularna PWN.. T. 9. Warszawa: Świat Książki, 1997, s. 22. ISBN 83-7129-471-9.
3) Reprint Wielkiej ilustrowanej encyklopedii powszechnej Wydawnictwa "Gutenberga".. Warszawa: "Gutenberg-Print", 1995, s. 152. ISBN 83-86381-13-2.