Spodouste - Polski Serwis Naukowy

Spodouste (Elasmobranchii) – podgromada ryb chrzęstnoszkieletowych obejmująca około 950 gatunków.

Cechy charakterystyczne

cechy wymienione dla ryb chrzęstnoszkieletowych

otwór gębowy i nozdrza umiejscowione w spodniej części głowy

od 5–7 par szczelin skrzelowych

brak wieczka skrzelowego

szczeliny skrzelowe otwierają się każda z osobna

pierwsza szczelina skrzelowa może tworzyć tryskawkę lub zarasta

u większości gatunków występują ostre zęby ułożone w szeregi

u większości gatunków skórę pokrywają drobne łuski plakoidalne, które budową zbliżone są do budowy zębów. Nie nachodzą one na siebie, jak u ryb kostnoszkieletowych. Ich zewnętrzna warstwa jest homologiczna do szkliwa zębów

utrzymywanie w tkankach wysokiego stężenia mocznika, który także jest wydalanym metabolitem białek

samiec posiada zmodyfikowaną płetwę brzuszną (pterygopodium), w celu wprowadzania plemników do dróg rodnych samicy

przeważnie jajorodne

Spodouste dzielą się na dwie zasadnicze grupy różniące się kształtem ciała. Do pierwszej grupy zaliczane są rekiny – ryby o kształcie wrzecionowatym, typowym dla znakomitych pływaków. Drugą grupę tworzą płaszczki – ryby o ciele silnie spłaszczonym grzbietobrzusznie. Są to ryby pływające stosunkowo wolno, prowadzące przydenny tryb życia.

Tryskawka (łac. spiraculum) – mały zewnętrzny otwór skrzelowy u ryb jesiotrowatych i niektórych spodoustych powstały z pierwszej szpary skrzelowej, zlokalizowany tuż za okiem, między łukiem żuchwowym i gnykowym. Występują w niej zredukowane skrzela (nibyskrzela), obecne u postaci młodocianych, u dorosłych niekiedy ulegające redukcji. Tryskawka jest elementem układu oddechowego łączącym komorę skrzelową ze środowiskiem zewnętrznym. Jest narządem homologicznym z jamą ucha środkowego i przewodem Eustachiusza kręgowców lądowych.

Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne (Chondrichthyes) – gromada kręgowców wodnych – tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) – obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie ponad 1000 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 mln lat temu.

Systematyka

Potamotrygon motoro

Infragromada: Euselachii syn. Pleurotremata syn. Selachimorpha – bokoszpare

Hexanchoidea

Hexanchiformes – sześcioszparokształtne

Heterodontoidea

Heterodontiformes – rogatkokształtne

Squaloidea

Squaliformes – koleniokształtne

Pristiophoriformes – piłonosokształtne

Squatiniformes – raszplokształtne

Galeoidea

Orectolobiformes – dywanokształtne

Lamniformes – lamnokształtne

Carcharhiniformes – żarłaczokształtne

Batoidea

Pristiformes – piłokształtne

Rhinobatiformes – rochokształtne

Torpediniformes – drętwokształtne

Rajiformes – rajokształtne

Myliobatiformes – orleniokształtne

L. Compagno wyróżnił jeszcze rząd Rhiniformes

Rodziny ryb – wykaz obejmuje rodziny ryb kostnoszkieletowych (Osteichthyes) i chrzęstnoszkieletowych (Chondrichthyes), śluzic (Myxini) i minogów (Petromyzontiformes).

Płaszczki – ogólna nazwa chrzęstnoszkieletowych ryb morskich (z wyjątkiem słodkowodnej rodziny Potamotrygonidae) o płaskim, dyskowatym kształcie ciała. Do płaszczek zaliczane są drętwy, ogończe, raje, manty i orlenie.

Żarłacz tygrysi (Galeocerdo cuvier)

We wcześniejszych klasyfikacjach podgromada była dzielona na:

wymarłe prażarłacze (Protoselachii)

płaszczkokształtne (Rajiformes)

rekinokształtne (Galeiformes)

Przypisy

Mould, B., 1999. Classification of the recent elasmobranchii; third edition (1999). (en)
Compagno, Leonard J. V. / Hamlett, William C., ed. 1999. Checklist of Living Elasmobranchs. Sharks, Skates, and Rays: The Biology of Elasmobranch Fishes. 471-498.

Zobacz też