Sport samochodowy - Polski Serwis Naukowy

Sport samochodowy (także automobilizm) – dyscyplina sportu motorowego rozgrywana przy użyciu samochodów. Najważniejszym organem zarządzającym sportem samochodowym jest Międzynarodowa Federacja Samochodowa (FIA).

Formy sportu samochodowego

Sport samochodowy dzieli się na dwie podstawowe formy rywalizacji: wyścigi samochodowe i rajdy samochodowe.

Wyścigi samochodowe

Samochody wyścigowe Formuły 1 podczas Grand Prix Japonii w 2009 roku

Osobny artykuł: Wyścigi samochodowe.

Wyścigi samochodowe obejmują zawody rozgrywane wyłącznie na zamkniętych torach, placach i drogach. W wyścigach rywalizują wyłącznie kierowcy, a wykorzystywane samochody nie muszą spełniać warunków dopuszczenia do ruchu drogowego. Ze względu na miejsce i sposób rywalizacji, wyścigi samochodowe dzieli się na trzy kategorie.

Odcinek Specjalny (OS, oes, ang. SS - special stage) – fragment trasy rajdu samochodowego poprowadzony najczęściej po zamkniętych dla ruchu drogach publicznych, na którym załoga nie podlegając przepisom ruchu drogowego walczy o uzyskanie jak najszybszego czasu przejazdu. Czas uzyskany na trasie odcinka specjalnego jest jedynym (obok nałożonych kar czasowych) czasem wliczanym do klasyfikacji załóg rywalizujących w rajdzie. Czas na odcinku specjalnym liczony jest z dokładnością do 0,1 sekundy.

Samochód – pojazd mechaniczny z własnym napędem (silnik) i źródłem energii, którym jest paliwo (gaz, ropa, benzyna, wodór), jak również bateria. Dwu lub trzyśladowy, na trzech (np. cyklonetka), lub więcej kołach (najczęściej czterech), przeznaczony do przewozu osób, ładunków itp.

Wyścigi torowe

Wyścigi torowe odbywają się na zamkniętych torach pomiędzy co najmniej dwoma samochodami, które rywalizują jednocześnie na tej samej trasie. O klasyfikacji decyduje kolejność przekroczenia linii mety lub pokonanie w wyznaczonym czasie jak największej liczby okrążeń toru.

Rajdy samochodowe – forma sportu samochodowego, w której rywalizacja odbywa się na drogach publicznych, całkowicie lub częściowo otwartych dla ruchu drogowego. Trasa rajdu składa się z zamkniętych dla ruchu odcinków specjalnych oraz otwartych dla ruchu odcinków drogowych, łączących kolejne odcinki specjalne. Celem zawodów jest jak najszybsze pokonanie odcinków specjalnych oraz przejechanie całej trasy rajdu w czasie określonym przez organizatora. Podstawą kwalifikacji jest suma czasów uzyskanych na odcinkach specjalnych, powiększona o kary czasowe nałożone przez sędziów.

Sport motorowy – dziedzina sportu, obejmująca współzawodnictwo na pojazdach lądowych napędzanych silnikami, najczęściej spalinowymi, odrzutowymi, turbinowymi lub rakietowymi. Zadania polskiego związku sportowego w dziedzinie sportu motorowego realizuje Polski Związek Motorowy.

Wyścigi równoległe

Osobny artykuł: Drag racing.

Wyścigi równoległe (ang. drag racing) odbywają się na dwóch równoległych prostych odcinkach dróg, zlokalizowanych najczęściej na placach, lotniskach lub torach wyścigowych, o długości 1/4 mili (402,336 m) lub rzadziej 1/8 mili (201,168 m). W rywalizacji bierze udział jednocześnie dwóch zawodników, a o zwycięstwie decyduje kolejność przekroczenia linii mety lub czas przejazdu.

Pilot rajdowy - członek załogi startującej w rajdzie samochodowym - drugi zawodnik w samochodzie, zajmujący w nim pozycję pasażera. Podstawowym zadaniem pilota jest dyktowanie kierowcy, opisu trasy odcinka specjalnego (w tym m. in. kierunku i trudności zakrętów oraz możliwych przeszkód) z przygotowanych na rekonesansie notatek. Poza podstawowymi informacjami pilot dyktuje które zakręty ciąć, gdzie wypuścić itp. Pilot to też zazwyczaj psycholog, który potrafi umiejętnie motywować drugiego zawodnika i stale kontrolować "tempo" z jakim podróżuje auto rajdowe.

Samochód ciężarowy - pojazd mechaniczny, silnikowy, przeznaczony do przewozu towarów, ciągnięcia naczepy, przyczep (nie będący ciągnikiem rolniczym) lub do przewozu ludzi (a nie będący autobusem), o masie dopuszczalnej całkowitej powyżej 3500 kg.

Wyścigi górskie

Wyścigi górskie odbywają się na zamkniętych dla ruchu, najczęściej krętych i stromych, górskich drogach publicznych. Linia startu znajduje się na niższej wysokości n.p.m. niż linia mety. Do wyścigu samochody startują indywidualnie, a podstawą klasyfikacji jest porównanie czasów przejazdów, mierzonych z dokładnością do 1/100 s.

Drag racing w Polsce pod nazwą wyścigi równoległe, odmiana wyścigów samochodowych, w których dwa pojazdy (najczęściej samochody lub motocykle) w jak najkrótszym czasie przy starcie od zera pokonać mają prosty odcinek drogi lub toru. Drag racing wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych i wciąż jest tam bardzo popularny. Wyścig najczęściej odbywa się na odcinku ¼ mili (402,336 m / 1320 ft.), chociaż jest również rozgrywany na odcinku 1/8 mili (201 m / 660 ft.).

Rajd Argentyny (oficjalnie Rallye Argentina) - rajd samochodowy organizowany w Argentynie w prowincji Córdoba. Bazą rajdu jest Villa Carloz Paz. Trasa ma około 1450 km podzielonych na 20 odcinków specjalnych i łączące je odcinki dojazdowe. Cechą szczególną tej imprezy są szutrowe odcinki położone dość wysoko nad poziomem morza u podnóża And z dużą ilością przejazdów przez wodę.

Rajdy samochodowe

Samochód rajdowy WRC podczas Rajdu Argentyny w 2008 roku

Osobny artykuł: Rajdy samochodowe.

Rajdy samochodowe odbywają się na drogach publicznych, całkowicie lub częściowo otwartych dla ruchu drogowego. Trasa rajdu składa się z zamkniętych dla ruchu odcinków specjalnych, które należy przejechać w najkrótszym czasie oraz otwartych dla ruchu odcinków drogowych, które należy przejechać dokładnie w czasie wyznaczonym przez organizatora. W rajdach rywalizują dwuosobowe załogi, składające się z kierowcy i pilota, a wykorzystywane samochody muszą być dopuszczone do ruchu drogowego. Do rywalizacji załogi startują indywidualnie, w krótkich (najczęściej jednominutowych) odstępach czasu. O klasyfikacji decydujące suma czasów uzyskana na odcinkach specjalnych oraz kar czasowych nałożonych przez sędziów.

Wyścig samochodowy – jest to określony, z góry ustalonymi przepisami wyścig, w którym biorą udział zawodnicy, ścigający się samochodami wyścigowymi określonego w przepisach typu, po torze wyścigowym.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Rajdy terenowe

Osobny artykuł: Rajdy terenowe.

Szczególną formą rajdów samochodowych są rajdy terenowe, na których odcinki specjalne przebiegają przez ciężkie bezdroża – m.in. pustynie, stepy, poligony i leśne dukty. W rajdach terenowych startują załogi, które składają się maksymalnie z 3 osób lub (w przypadku samochodów ciężarowych) 2-4 osób.

Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.

Przypisy

Dz. U. z 2001 r. Nr 8, poz. 67
FIA: About FIA (ang.). [dostęp 2010-02-12].
Jan Litwin: Współczesny sport samochodowy. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1976, s. 11.
FIA: Międzynarodowy Kodeks Sportowy 2010 (pol.). PZM, 2010-01-15. [dostęp 2010-02-12].
Jan Litwin: Współczesny sport samochodowy. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1976, s. 12.
Dodatkowo, nie więcej niż 10% długości trasy rajdu może odbywać się na zamkniętym torze.