Ten artykuł dotyczy Spycimira zwanego Spytkiem z Melsztyna. Zapoznaj się również z: inne osoby określane tym samym mianem.

Herb Lubowla, którym pierwotnie pieczętował się Spycimir z Tarnowa

Spycimir Leliwita, Spycimir z Melsztyna, Spicymir z Tarnowa, Spytko z Melsztyna) h. Leliwa zwany też Spicimir na Melsztynie de Lelewel et Fridemund – szlachcic polski, 1339 kasztelan krakowski. Wg Jana Długosza pochodził z Nadrenii, jednak nowsze badania wskazują na teren Górnych Łużyc.

W 1312 r. był łowczym krakowskim, od 1317 – kasztelanem sądeckim, od 1319 – wiślickim. Żonaty z nieznaną z imienia córką Pakosława z Mstyczowa herbu Lis, sędziego krakowskiego, a następnie ze Stanisławą z Bogoriów, siostrą arcybiskupa gnieźnieńskiego Jarosława i zapewne w znacznym stopniu poparciu rodu Bogoriów zawdzięczał swoją karierę polityczną.

Prawdopodobnie już w czasach króla Władysława Łokietka był jego zaufanym dyplomatą, a później jednym z wychowawców królewicza i późniejszego króla Kazimierza Wielkiego. Jako jego poseł reprezentował Królestwo Polskie w sprawach najwyższej wagi państwowej. Jego osoba jest symbolem polskiej dumy, poczucia wartości i braku kompleksów niższości ówczesnego społeczeństwa polskiego. On to miał w 1357 r. na dworze króla czeskiego Karola IV Luksemburskiego w Pradze wygłosić legendarną wręcz mowę polityczną. Przechowała się ona w relacji dwóch Niemców: kanclerza cesarskiego do Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego:

"Polacy gardzą powagą cesarską i nie chcą mieć cesarza swoim rozjemcą. Należą oni do tych barbarzyńskich narodów, które nie uznają majestatu cesarzów ani prawa rzymskiego. Poseł króla Kazimierza unieważnia wszystko, cokolwiek błogiej pamięci cesarz Fryderyk i inni wyświadczyli zakonowi waszemu. 'Czemże wasz cesarz?' – prawi ten nędznik. 'Nam – sąsiad, a królowi naszemu – rówien.' Gdyśmy przed nim wykładali prawo monarchiczne o pełności władzy cesarskiej, przypominając mu związki z cesarstwem i wyświadczone Polsce dobrodziejstwa przebłogiej pamięci cesarza Ottona, odparł zuchwale: 'Gdzież Rzym! W czyich jest rękach? Odpowiedz. Wasz cesarz niższym jest od papieża. Składa przed nim przysięgę. Nasz król ma od Boga swoją koronę i miecz swój, a własne prawa i obyczaj przodków przenosi nad wszelkie prawa cesarskie.' Przebóg! Cóż dla nich świętem!"

Wystarał się o nadanie praw miejskich dla Tarnowa, osiadł w Melsztynie gdzie wybudował zamek. Był właścicielem dóbr ziemskich w Bochni i Brzesku. Wg Jana Długosza zmarł około 1354, można jednak w opracowaniach spotkać także datę 1352.

Miał kilku synów m.in. Jana, kasztelana krakowskiego, który dał początek Melsztyńskim, i Rafała, podkomorzego sandomierskiego i kasztelana wiślickiego, od którego wywodzą się Tarnowscy. Jego praprawnuczka Elżbieta z Pilczy została 19 listopada 1417 roku, na Wawelu, koronowana na królową Polski.

Jest patronem ulicy na warszawskim osiedlu Grodzisk.

Zobacz też

Bibliografia

Przypisy