Spytko III z Melsztyna - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy Spytka z Melsztyna (1398-1439). Zapoznaj się również z: inne osoby określane tym samym mianem.

Spytko III (ur. 1398, zm. 6 maja 1439) – syn Spytka II i jego żony Elżbiety Węgierskiej, kasztelan biecki.

W 1436 roku ufundował on gotycki kościół kościół parafialny w Jasieniu

Od 1437 r. związany był z husytami, był przeciwnikiem biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego, który pozbawił go wpływów na rzecz rodów Oleśnickich i Odrowążów. Popierał wyprawy Zygmunta Korybutowicza w celu objęcia tronu Czech.

Zbigniew Oleśnicki herbu Dębno (ur. 5 grudnia 1389 w Siennie – zm. 1 kwietnia 1455 w Sandomierzu) – biskup krakowski w latach 1423-1455, od 1449 pierwszy kardynał narodowości polskiej, doradca Władysława II Jagiełły i Władysława III Warneńczyka.

Władysław III Warneńczyk (ur. 31 października 1424 w Krakowie, zm. 10 listopada 1444 pod Warną) – król Polski i najwyższy książę litewski od roku 1434, król Węgier jako Ulászló I od 1440, starszy syn Władysława Jagiełły i Zofii Holszańskiej. Na tronie Litwy Władysław nie zasiadł, księciem litewskim obwołano jego młodszego brata, Kazimierza Jagiellończyka.

Gdy biskup Oleśnicki zawiązał w Nowym Mieście Korczynie antyhusycką konfederację, Spytek najechał miasto i 3 maja 1439 r. zawiązał konfederację polskich husytów. Opuszczony przez większość sojuszników poniósł śmierć w bitwie pod Grotnikami nad Nidą dnia 6 maja tegoż roku. Miał syna Spytka.

Konfederacja Spytka z Melsztyna 1439 – konfederacja zawiązana 3 maja 1439 w Nowym Mieście Korczynie przez proczeską opozycję szlachecką pod wodzą Spytka z Melsztyna; jeden z przejawów kryzysu wewnętrznego po śmierci Władysława II Jagiełły (1434), wywołanego rywalizacją między obozem oligarchicznym biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego, faktycznie rządzącym w okresie małoletniości (1434-38) króla Władysława III (Warneńczyka), a stronnictwem dworskim królowej Zofii Holszańskiej.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Śmierć Spytka

Jan Długosz tak opisuje śmierć Spytka:

Król Władysław III Warneńczyk wkrótce po tym skasował „wyrok” takiego „sądu”, przywracając szlachectwo i majątek wdowie i rodzinie Spytka. Kierunek polityczny konfederacji Melsztyńskiego odniósł jednak sukces po jego śmierci przez uznanie króla Kazimierza Jagiellończyka, uzyskanie stanowisk przez jego stronników, a wreszcie starania o tron czeski dla Jagiellona, zakończone koronacją na króla Czech Władysława syna Kazimierza Jagiellończyka. Do unii personalnej między polską, a Czechami jednak nie doszło.

Bitwa pod Grotnikami miała miejsce 4 maja 1439 w pobliżu miejscowości Grotniki koło Nowego Korczyna w świętokrzyskiem, nad Nidą, podczas konfederacji Spytka z Melsztyna. Wtedy to konfederaci husyccy pod wodzą Spytka z Melsztyna ponieśli klęskę z rąk armii królewskiej dowodzonej przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Bitwa ta doprowadziła do upadku ruchu husyckiego w Polsce.

Zygmunt Korybutowicz (ur. ok. 1395(?) – zm. wrzesień 1435) – książę litewski, syn Korybuta Olgierdowicza, bratanek Władysława Jagiełły, pretendent do korony czeskiej.

Źródła

Jerzy Lesław Wyrozumski Historia Polski, do roku 1505, PWN 1982.

Paweł Jasienica Polska Jagiellonów, PIW 1988.

Marek Derwich(red.) Monarchia Jagiellonów, Wydawnictwo Dolnośląskie 2003.