Sroka złodziejka (wł. La gazza ladra) – opera semiseria Gioacchina Rossiniego – melodramma w dwóch aktach, do której libretto napisał Giovanni Gherardini, jej premiera miała miejsce w Mediolanie 31 maja 1817 roku.

Historia powstania utworu

Libretto

Autorem tekstu Sroki jest Giovanni Gherardini, później sławny filolog i leksykograf, który stawiał wówczas pierwsze kroki w literaturze. Temat do libretta zaczerpnął z dramatu Jean-Marie-Théodore Badouin d'Aubigny'ego i Louis-Charlesa Caigneza La pie voleuse, ou la Servante de Palaiseau (Sroka złodziejka, albo służąca z Palaiseau), wystawionego z powodzeniem w Paryżu w 1815 roku.. Dramat został oparty na rzeczywistym zdarzeniu, które miało miejsce w XVIII wieku w miasteczku Palaiseau pod Paryżem. Uboga dziewczyna została tam skazana na śmierć za kradzież kilku srebrnych przedmiotów z serwisu stołowego w rodzinie, w której służyła. Po wykonaniu wyroku okazało się, że przedmioty zabrała i ukryła w gnieździe zadomowiona sroka. Jako zadośćuczynienie zarząd gminy uchwalił specjalny fundusz na odprawienie raz do roku Mszy za spokój duszy niewinnej ofiary, która otrzymała miano "sroczej mszy" (la messe de pie).

Sroka (Pica pica)

Gherardini dał utworowi szczęśliwe zakończenie, wplótł również w akcję sztuki pewne epizody komiczne, które chociaż nie odgrywają w przebiegu akcji większej roli, sprawiają, że opera należy do gatunku określanego w owych czasach jako semiseria.

Muzyka

Tekst Sroki był pierwotnie przeznaczony dla Ferdynanda Paëra, który rok wcześniej podjął się napisania muzyki. Potem jednak, z niewyjaśnionych powodów, wycofał się i zwrócił libretto. W tej sytuacji dyrekcja mediolańskiej La Scali zwróciła się do Rossiniego i podpisała z nim kontrakt na napisanie opery. Z Rzymu, gdzie jego ostatnia opera Kopciuszek zaczynała odnosić coraz większe sukcesy, przez Bolonię, gdzie odwiedził rodziców, Rossini udał się do Mediolanu. W początkach marca 1817 roku zasiadł do pracy nad partyturą. Mediolan był podówczas intelektualną i artystyczną stolicą Italii. Publiczność mediolańska wyrobiona i wymagająca, za dyrekcji Petera von Wintera miała możliwość zapoznania się nie tylko z utworami włoskimi, ale i z nowościami kompozytorów niemieckich, austriackich i czeskich. Neapolitańskie i rzymskie sukcesy Rossiniego nie imponowały mediolańczykom, szczególnie, że wciąż żywa była pamięć jego niepowodzeń w La Scali: Aureliana w Palmirze i Turka we Włoszech. Rossini nie mógł więc sobie pozwolić na improwizację.

Libretto zresztą spodobało się Rossiniemu. W liście do matki z 19 marca 1817 roku pisał: Tekst jest wierszowany przez poetę świeżej daty, co przysparza mi niejednego kłopotu... Sam temat jest bardzo piękny i spodziewam się, że - jeśli Bóg pozwoli - wyjdzie z tego coś naprawdę dobrego. Praca nad partyturą zajęła Rossiniemu blisko trzy miesiące.

Osoby i pierwsza obsada

tytułowa Sroka, żołnierze, służba, trybunał, lud.

Dyrygent – Alessandro Rolla

czytaj dalej: [2], [3]