Ssaki morskie - Polski Serwis Naukowy

Foka wąsata (Erignathus barbatus)

Uchatka karłowata (Arctocephalus pusillus)

Niedźwiedź polarny jest zaliczany do gatunków najbardziej narażonych na wyginięcie w wyniku globalnego ocieplenia klimatu.

Ssaki morskie – ssaki, które większość swojego życia spędzają w słonych wodach mórz lub oceanów. Grupa ta obejmuje ponad sto gatunków ssaków wywodzących się od przodków prowadzących lądowy tryb życia. Są wtórnie przystosowane do życia w wodzie. Charakteryzują się dużymi rozmiarami ciała, opływowym kształtem, termoizolacyjnymi właściwościami skóry i – u większości gatunków – przekształceniem kończyn w płetwy. U waleni kończyny tylne zanikły a ogon przekształcił się w poziomo ustawioną płetwę ogonową. U niektórych wytworzyła się płetwa grzbietowa. Większość ssaków morskich utraciła typowe dla ssaków lądowych owłosienie, z wyjątkiem włosów czuciowych.

Walenie (Cetacea) – rząd ssaków (w kladystyce to klad w obrębie parzystokopytnych). Występują one głównie w oceanach. Wyjątkiem są delfiny słodkowodne, zamieszkujące rzeki oraz nieliczne gatunki żyjące na styku tych dwóch środowisk (estuaria). Rząd waleni skupia około 80 gatunków dużych zwierząt, takich jak delfin, morświn, kaszalot, płetwal błękitny. Ich podobieństwo do ryb ma charakter konwergencji.

Okres godowy – u zwierząt jest to okres, w którym zwierzęta te łączą się w pary i przystępują do rozrodu. Jest on różny u różnych gatunków. Występowanie okresów godowych można uzasadnić ewolucyjnym przystosowaniem do występujących w naturze pór roku i mniejszych szans przeżycia młodych zimą niż latem.

Niektóre z tych zwierząt całkowicie związały się ze środowiskiem wodnym, inne wychodzą na ląd lub wpływają do estuariów i wód słodkich, zwykle na czas okresu godowego i rozrodu lub w poszukiwaniu pokarmu.

Do ssaków morskich zaliczane są walenie, syreny, ssaki płetwonogie (foki, uchatki i morsy), dwa gatunki łasicowatych (wydra morska i wydra patagońska) oraz niedźwiedź polarny. Najliczniejszą w gatunki grupę stanowią walenie.

Większość ssaków morskich stanowiła dla człowieka cel polowań. Pozyskiwano z nich tłuszcz, spermacet, skóry i mięso. Kły morsów cenione są podobnie do ciosów słoni. W wyniku działalności człowieka populacje ssaków morskich zostały drastycznie ograniczone. Obecnie większość gatunków jest objęta ochroną.

Butlonos, delfin butlonosy (Tursiops truncatus) – gatunek walenia z rodziny delfinowatych (Delphinidae) należy do najczęściej występujących i najszerzej rozprzestrzenionych gatunków delfinów.

Niedźwiedź polarny, niedźwiedź biały (Ursus maritimus) – gatunek dużego ssaka drapieżnego z rodziny niedźwiedziowatych, zamieszkującego Arktykę. Jest drapieżnikiem szczytowym w zasięgu swojego występowania. Grube futro i warstwa tłuszczu chronią go przed zimnem. Półprzezroczysta sierść ma zazwyczaj kolor biały lub kremowy, przez co umożliwia zwierzęciu dobry kamuflaż. Skóra jest w rzeczywistości czarna. Niedźwiedź polarny ma krótki ogon i małe uszy, co pomaga mu redukować utratę ciepła. Stosunkowo mała głowa i długie, zwężające się ku tyłowi ciało nadają mu opływowy kształt przydatny do pływania. Jest ssakiem niemal morskim potrzebującym do przetrwania jedynie kawałka pływającego lodu i żywności znajdowanej w wodzie. Przystosował się do życia na lądzie, morzu i lodzie.

Do morskich ssaków polskiej strefy Morza Bałtyckiego zaliczane są:

białucha (Delphinapterus leucas)

butlonos (Tursiops truncatus)

delfin białonosy (Lagenorhynchus albirostris)

delfin zwyczajny (Delphinus delphin)

długopłetwiec (Megaptera novaeangliae)

finwal (Balaenoptera physalus)

foka obrączkowana (Pusa hispida)

foka pospolita (Phoca vitulina)

foka szara (Halichoerus grypus)

morświn (Phocoena phocoena)

sejwal (Balaenoptera borealis)

wal butelkonosy północny (Hyperoodon ampulatus)

wal dwuzębny (Mesoplodon bidens)

wieloryb biskajski (Eubalaena glacialis)

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Ssaki morskie

ssaki Polski

antropocen

Bibliografia

Jan Błachuta, Leszek Karnas, Henryk Szypuła: Ssaki morskie. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2005. ISBN 83-7384-196-2.

Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.

Wal butelkonosy północny, wal butelkonosy, wal butlonosy, dogling (Hyperoodon ampullatus) - gatunek walenia z rodziny wali dziobogłowych, występujący głównie w strefie arktycznej i umiarkowanej Oceanu Atlantyckiego i Spokojnego.

Białucha, wal biały (Delphinapterus leucas) – gatunek walenia z rodziny narwalowatych. Staronordycka nazwa białuchy oznacza "wieloryb trup", z racji jej podobieństwa do topielca. Białucha ma (podobnie jak białe myszy i ludzie albinosi) cechę dziedziczną, przejawiającą się niezdolnością do wytwarzania ciemnego barwnika, melaniny. Białucha ma bardzo wydatny melon (warstwa podskórnego tłuszczu na czole), który pełni ważną rolę w echolokacji. Przypuszcza się, że białuchy mają jeszcze lepsze zdolności echolokacyjne niż delfinowate.