Ssaki niższe - Polski Serwis Naukowy

Ssaki niższe (Metatheria) – infragromada ssaków żyworodnych, do której zaliczane są torbacze (Marsupialia) oraz spokrewnione z nimi taksony kopalne. Nazwa Metatheria została wprowadzona w 1880 przez T. H. Huxleya.

Systematyka

W tradycyjnej systematyce ssaków torbacze klasyfikowane były w randze rzędu obejmującego rodziny:

dydelfowate (Didelphidae)

zbójnikowate (Caenolestidae)

beztorbiki (Microbiotheriidae)

†wilki workowate (Thylacinidae)

mrówkożerowate (Myrmecobiidae)

niełazowate (Dasyuridae)

jamrajowate (Peramelidae)

Perorictidae

krety workowate (Notoryctidae)

koalowate (Phascolarctidae)

wombatowate (Vombatidae)

pałankowate (Phalangeridae)

kanguroszczurowate (Potoroidae)

kangurowate (Macropodidae)

drzewnicowate (Burramyidae)

Pseudocheiridae

lotopałankowate (Petauridae)

ostronogowate (Tarsipedidae)

akrobatki (Acrobatidae)

W 1987 Aplin i Archer zaproponowali podział ssaków niższych na torbacze amerykańskie i torbacze australijskie. Wśród nich wyłonili 7 rzędów:

Koalowate (Phascolarctidae) – rodzina torbaczy. Obejmuje kilkanaście gatunków wymarłych oraz jeden współcześnie żyjący, będący nieoficjalnie symbolem kontynentu, który zamieszkuje. Spore zwierzę nadrzewne, przypominające małego niedźwiedzia zamieszkujące wschodnią Australię. W początkach XX wieku polowano na koale dla ich futra. W samym roku 1924 wyeksportowano z Australii 2 mln skórek tego zwierzęcia. Dzięki ścisłej ochronie nie są już zagrożone wyginięciem, są jednak nagminnie trapione kryptokokozą, wywołującą zapalenie mózgu, stawów i płuc. Choroba jest poważna i stanowi dla tych zwierząt zagrożenie. Wywołuje ją grzyb z rodzaju Cryptococcus, którym koale zarażają się prawdopodobnie zjadając niewielkie ilości ziemi. Sądzi się, że praktyka ta w jakiś sposób ułatwia koalom trawienie liści eukaliptusa, który wraz z bukszpanem (Tristania) stanowi ich jedyne pożywienie. Innym czynnikiem mającym ograniczający wpływ na liczebność tych zwierząt jest przenoszona drogą płciową choroba bakteryjna wywoływana przez Chlamydia trachomatis.

Zbójnikowate (Caenolestidae) – rodzina małych, naziemnych torbaczy zaliczanych do skąpoguzkowców (Paucituberculata). Obejmuje zwierzęta przypominające ryjówki, zamieszkujące w zachodniej części Ameryki Południowej. W zapisie kopalnym znane od oligocenu.

Filogeneza

Możliwy kladogram Metatheria

o Metatheria [Marsupialia sensu lato]
|?- †Sinodelphys
|-- †Holoclemensia
|-- †Deltatheroida
`--o “Neometatheria”
   |?- †Aenigmadelphys
   |?- †Anchistodelphys
   |?- †Neometatheria genera et species indet.
   |?= †Boreometatheria
   `--o Notometatheria
      |?- †Ischyrodelphis
      |?- †Xenodelphis
      |?- †Pascualdelphys
      |?- †Peradectidae
      |-- †Sparassodonta
      `--o Marsupialia sensu lato
         |?- Paucituberculata (skąpoguzkowce)
         `--+-- †Hondadelphys
            `--+-- †Pucadelphys
               `--+-- †Andinodelphys
                  `--o Marsupialia sensu Rougier, Wible, & Novacek, 1998
                     |--+?- †Szalinia
                     |  `-- Didelphioidea [Didelphimorphia] (dydelfokształtne)
                     `-- Australidelphia

Przypisy

Systematyka ssaków niższych wg Wilsona i Reeder (1993). Przyjęto podział tradycyjny uwzględniający jeden rząd torbaczy.
Aplin, K., M. Archer. 1987. Recent advances in marsupial systematics with a new syncretic classification. Pp. xv-lxxii in M. Archer, ed. Possums and Opossums: Studies in Evolution, Vol. 1. Chipping Norton: Surrey Beatty and Sons PTY Limited.
Metatheria (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 2009-08-24].

Bibliografia

Metatheria (ang.). Palaeos. [dostęp 5 kwietnia 2008].