Státní bezpečnost - Polski Serwis Naukowy

Státní bezpečnost, w skrócie StB (czes. Státní bezpečnost w skrócie StB, słow. Štátna bezpečnosť w skrócie ŠtB, pol. Bezpieczeństwo państwa), aparat bezpieczeństwa Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej , istniejący w latach 1945-1990. Státní bezpečnost była częścią składową Ministerstva vnitra.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Historia

Státní bezpečnost powstała 30 czerwca 1945 roku, pod kierownictwem Komunistycznej Partii Czechosłowacji (KSČ). Realizowała politykę represji wobec przeciwników politycznych, min. podczas przejmowania władzy przez komunistów w 1948 roku nadzorowała działalność opozycji i posługiwała się przeciwko niej fałszywymi dowodami.

Komunistyczna Partia Czechosłowacji (cz., sł. Komunistická strana Československa, KSČ) - istniejąca w latach 1921-1992 czechosłowacka partia polityczna, sprawująca władzę w Czechosłowacji w latach 1948-1989. Ustawa o bezprawności reżimu komunistycznego i oporze przeciw niemu, uchwalona w Republice Czeskiej w 1993 r. potępiła partię i uznała za organizację zbrodniczą.

Bezpečnostní informační služba, w skrócie BIS (pol. Informacyjna Służba Bezpieczeństwa), czeska agencja rządowa odpowiadająca za kontrwywiad oraz bezpieczeństwo wewnętrzne kraju. Jej kwatera główna mieści się w Pradze. Jest odpowiednikiem polskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW). Jej obecnym szefem jest Jiří Lang.

Jeszcze zanim Czechosłowacja stała się państwem komunistycznym, StB posługiwała się brutalnymi metodami wymuszania zeznań: torturami lub stosowaniem środków odurzających, szantażem w tym porwaniami. Tuż po dojściu do władzy komunistów tego typu praktyki stały się powszechne i szeroko stosowane.

SOUD, Połączony System Przetwarzania Danych o Przeciwniku (ros. Система Объединенного Учета Данных о Πротивнике (СОУД), znany także pod nazwą PSED (Połączony System Ewidencji Danych o Przeciwniku) – zintegrowany system gromadzenia, przetwarzania i wymiany danych wywiadowczych służb specjalnych państw bloku komunistycznego utworzony w 1977.

Slovenská informačná služba, SIS (pol. Słowacka Służba Informacyjna) – główna słowacka rządowa agencja wywiadowcza. Jej kwatera główna mieści się w Bratysławie. Odpowiada ochronę porządku konstytucyjnego Słowacji, gromadzenie i analizowanie informacji wywiadowczych (wywiad) oraz ochronę przed obcymi służbami wywiadowczymi (kontrwywiad). Jej obecnym szefem jest Jozef Magala .

Poza tym StB prowadziła działalność śledczą, kontrwywiadowczą oraz wywiad zagraniczny.

Státní bezpečnost została rozwiązana 31 stycznia 1990 roku. W jej miejsce powołano Federalną Informacyjną Służbę Bezpieczeństwa Republiki Federalnej Czech i Słowacji, w skrócie FBIS. W 1993 roku rozwiązano ją a w jej miejsce Czechach utworzyły Bezpečnostní informační služba, w skrócie BIS - Informacyjną Służbę Bezpieczeństwa (agencja ds. kontrwywiadu, bezpieczeństwa wewnętrznego oraz zwalczania i zapobiegania terroryzmowi) natomiast na Słowacji powstała Slovenská informačná služba, w skrócie SIS - Słowacka Służba Informacyjna (agencja ds. wywiadu i kontrwywiadu).

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Struktura organizacji

Státní bezpečnost wraz z VB (czes.Veřejná bezpečnost, słow. Verejná bezpečnosť - Bezpieczeństwem publicznym) czyli służbą mundurową wykonującą standardowe zadania policji (odpowiednik polskiej Milicji Obywatelskiej), było częścią SNB/ZNB (czes. Sbor národní bezpečnosti, słow. Zbor národnej bezpečnosti - Korpusu Bezpieczeństwa Narodowego). SNB podobnie jak StB i VB miała swoje regionalne i okręgowe delegatury. Podlegały one Ministerstwom Spraw Wewnętrznych Socjalistycznych Republik Czech i Słowacji, ale ich kierownictwo operacyjne podlegało bezpośrednio Federalnemu Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

Słowacka Republika Socjalistyczna (SRS, sł. Slovenská socialistická republika, SSR) to oficjalna nazwa części Czechosłowacji, która obecnie znajduje się na terytorium Słowacji. Nazwy tej używano od 1 stycznia 1969 do marca 1990.

Alfred Frenzel (ur. 18 września 1899 w Josefův Důl, zm. 23 lipca 1968 w Libercu) – niemiecki polityk będący czechosłowackim szpiegiem o pseudonimie operacyjnym Anna.

Zobacz też

SOUD

Alfred Frenzel

Bezpečnostní informační služba

Slovenská informačná služba

Instytut Badania Reżimów Totalitarnych‎

Linki zewnętrzne

Struktura StB na stronie Czeskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - po czesku

Czechosłowacka bezpieka szpiegowała Polaków - onet.pl

Lustracja lustracji - wp.pl (artykuł poświęcony lustracji w Czechach i Słowacji oraz innych krajów byłego bloku wschodniego)