Stępka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy elementu konstrukcyjnego kadłuba statku wodnego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Stępka – główny wzdłużny element konstrukcyjny szkieletu statku wodnego. Stępka występuje w postaci belkowej i płaskiej. Na stępce opierają się wręgi, a na żaglowcach w nadstępkach także pionowe maszty.

Stal – stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,06%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla cementyt, występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.

Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.

Istnieją jednak jednostki pływające nie posiadające stępki. Do największych bezstępkowców należy dżonka.

Stępka belkowa

Kil jachtowy

Zwana zwykle kilem, jest dziedzictwem po statkach o konstrukcji drewnianej. Poza funkcją konstrukcyjną kil stanowi też balast, służący do obniżenia środka ciężkości kadłuba, a w konsekwencji stabilizacji jednostki.

Stosowany głównie w jednostkach morskich (wykonanych z innego materiału niż stal lub małych stalowych) - na śródlądziu częściej stosowany jest miecz.

Poszycie – zewnętrzna, szczelna powłoka kadłuba statku zapewniająca szczelność. Konstrukcyjnym zadaniem poszycia jest zwiększenie wytrzymałości wzdłużnej.

Jednostka pływająca – pojęcie szersze w stosunku do statku wodnego. Jest to każda konstrukcja zdolna do samodzielnego unoszenia się na powierzchni wody lub do czasowego przebywania pod jej powierzchnią, z napędem własnym ew. cudzym (holowana lub pchana), lub też zakotwiczona na stałe, o jednym lub wielu z niżej wymienionych przeznaczeń:

Rodzaje kilu:

falszkil

bulbkil

finkil

Stępka płaska

Stosowana w dużych statkach stalowych o podwójnym dnie lub statkach mniejszym o dnie pojedynczym.

Za odmianę stępki płaskiej uważa się stępkę tunelową, której konstrukcja składa się z dwóch równo oddalonych od płaszczyzny symetrii wzdłużników. Nazwa pochodzi od tunelu powstającego po zamontowaniu do wzdłużników poszycia dna zewnętrznego i wewnętrznego. W stępce tunelowej znajdują się rurociągi, przewody elektryczne i zawory.

Balast w żeglarstwie to masa przymocowana do dna kadłuba lub ułożona na jego dnie, która powoduje obniżenie środka ciężkości jednostki, a w rezultacie zwiększająca jej stateczność (przede wszystkim poprzeczną).

Nadstępka (kilson, stępka wewnętrzna) - element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości, mająca rozłożyć na większym obszarze obciążenia wynikające z nacisku kolumny masztu na dno kadłuba. W nadstępce znajduje się otwór, w który wchodzi pięta masztu (lub jej czop), lub też zamocowane jest do niej gniazdo masztu.

Ciekawostki

Powiedzenie stoczniowców: położyć stępkę – oznacza zakończenie pierwszego etapu budowy statku (przygotowanie pierwszej partii elementów) i rozpoczęcie montażu kadłuba, zwykle wiążące się z uruchomieniem transzy płatności po potwierdzeniu wykonania tego etapu.

Żaglowiec – statek wodny o napędzie żaglowym. Jednostka pływająca, której jedynym lub podstawowym czynnikiem napędowym jest jeden lub więcej żagli. Na danej jednostce przygotowanej do żeglugi zbiór wszystkich możliwych do zastosowania na niej rodzajów żagli stanowi jej aktualne ożaglowanie, przy czym nie wszystkie rodzaje tych żagli muszą być użyte jednocześnie. Podział żaglowców na rodzaje jest trudny i wielowątkowy, generalnie jednak żaglowce klasyfikuje się właśnie ze względu na ich żagle, a mówiąc dokładniej, na rodzaj osprzętu żaglowego, czyli takielunek, gdyż ten sam kadłub żaglowca może być rozmaicie otaklowany, co powoduje, że będzie on zaliczony do różnych klas.

Wzdłużniki - elementy konstrukcyjne szkieletu tradycyjnej jednostki pływającej. Są to belki biegnące wzdłuż jednostki na całej jej długości lub tylko w jej części, rozmieszczone symetrycznie od wewnątrz po obu stronach dna, obła i burt, lub równolegle do nich we wnętrzu kadłuba. Stanowią wiązania poprzecznych elementów jednostki. Mogą spełniać dodatkowo funkcję oparcia dla innych elementów. Większość z nich nadaje jednocześnie jednostce kształt. Wzdłużnik nie może jedynie biec wzdłuż dna jednostki, gdyż znajduje się tam stępka z towarzyszącymi jej elementami.

Powiedzenie żeglarskie: stopy wody pod kilem – używa się na pożegnanie żeglarzy wypływających w rejs.

Zobacz też

stewa

szkielet żaglowca