Stała dysocjacji - Polski Serwis Naukowy

Stała dysocjacji (obecnie często zwana stałą jonizacji) – stała równowagi reakcji dysocjacji czyli rozpadu związków chemicznych na poszczególne jony, pod wpływem rozpuszczalnika, lub pod wpływem np. działania silnego pola elektrycznego.

Przykładowo dla kwasu HA, ulegającemu reakcji dysocjacji w wodzie: HA + H2O ⇌ H3O + A stała równowagi K ma postać: $K=\frac{[H_{3}O^{+}][A^{-}]}{[HA][H_{2}O]}$

dla rozcieńczonych roztworów, dla których stężenie wody jest praktycznie stałe, dla uproszczenia stałą dysocjacji definiuje się jako:

Zasady – jedna z podstawowych obok kwasów i soli grup związków chemicznych. Wodne roztwory silnych zasad nieorganicznych są nazywane ługami (np. ług sodowy). Istnieją trzy różne definicje tej grupy związków:

Stała równowagi - współczynnik opisujący stan równowagi odwracalnych reakcji chemicznych. Stała ta jest równa ilorazowi reakcji w stanie doskonałej równowagi, t.j. w sytuacji gdy szybkość reakcji w stronę od substratów do produktów i od produktów do substratów jest dokładnie taka sama.

$K_{a}=K[H_{2}O]=\frac{[H_{3}O^{+}][A^{-}]}{[HA]}$

Podobnie dla zasady B, ulegającej reakcji: B + H2O ⇌ BH + OH stała dysocjacji w rozcieńczonym roztworze ma postać: $K_{b}=K[H_{2}O]=\frac{[BH^{+}][OH^{-}]}{[B]}$

Nawiasy kwadratowe oznaczają stężenie molowe danej substancji

Zamiast stałej dysocjacji można podać wartość pKa lub pKb, które są miarą mocy odpowiednio kwasu i zasady.

Dla każdego kwasu i zasady można podać tzw. sprzężoną zasadę czy sprzężony kwas (sprzężone pary kwas-zasada), np. dla słabego kwasu octowego CH3COOH sprzężoną zasadą jest anion octanowy CH3COO; dla słabej zasady amonowej NH3 (lub w formie uwodnionej NH3·H2O) kwasem sprzężonym jest kation amonowy NH4.

Pole elektryczne – stan przestrzeni otaczającej ładunki elektryczne lub zmienne pole magnetyczne. W polu elektrycznym na ładunek elektryczny działa siła elektrostatyczna.

Moc zasady - ilościowa miara jej chemicznej "siły działania". Miarą tej mocy jest minus logarytm dziesiętny ze stałej dysocjacji zasady w danych warunkach, oznaczany skrótem pKb lub

Dla wody (i dla każdego rozpuszczalnika ulegającego autodysocjacji) cząsteczki H2O pełnią rolę zarówno kwasu, jak i zasady.

Stałe dysocjacji dla sprzężonej pary kwas-zasada spełniają równania: Ka•Kb = Kw oraz pKa + pKb = pKw

Stała dysocjacji sprzężonego kwasu lub zasady jest jednocześnie równa tzw. stałej hydrolizy odpowiedniej soli, np. Ka dla NH+4 jest równe stałej hydrolizy NH4Cl.

Przypisy

G. Kortum, W. Vogel, K. Andrussow. Dissociation constants of organic acids in aqueous solution. „Pure Appl.Chem.”. 1 (2-3), s. 187-536, 1960.