Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej

Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej (STSM, ang. Permanent Court of International Justice, fr. Cour permanente de Justice internationale) był pierwszym sądem międzynarodowym o zasięgu powszechnym. Został powołany na podstawie art. XIV Paktu Ligi Narodów, poprzez ratyfikację protokołu o przyjęciu Statutu STSM w 1921. Rozpoczął działalność 30 stycznia 1922, a formalnie zakończył 31 grudnia 1946, chociaż ostatnia sesja miała miejsce w lutym 1940.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS), w wersji angielskiej International Court of Justice (ICJ), w wersji francuskiej Cour Internationale de Justice (CIJ), jest głównym organem sądowym ONZ. Został utworzony w 1945. Trybunał działa według swego Statutu, który opiera się na Statucie Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej i stanowi integralną część Karty Narodów Zjednoczonych. Wszyscy członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych są ipso facto stronami Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Państwo nie należące do Organizacji Narodów Zjednoczonych może przystąpić do Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na warunkach, które w każdym przypadku ustali Zgromadzenie Ogólne na zalecenie Rady Bezpieczeństwa.

Do 1930 składał się z jedenastu sędziów i czterech zastępców, następnie z 15 sędziów i 4 zastępców, a od 1936 z piętnastu sędziów. Zastępcy mieli zasiadać w składzie STSM tylko, jeżeli mniej niż 11 sędziów mogło orzekać. Każdy sędzia oraz zastępca musiał pochodzić z innego państwa. Byli wybierani przez Zgromadzenie oraz Radę Ligi Narodów na dziewięcioletnią kadencję. W przypadku śmierci lub rezygnacji sędziego przeprowadzano wybory uzupełniające. Polak Michał Rostworowski był sędzią od 1931 do śmierci w 1940.

Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą, i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

Wolne Miasto Gdańsk (niem. Freie Stadt Danzig) – istniejące w okresie międzywojennym autonomiczne miasto-państwo pod ochroną (protection) Ligi Narodów.

STSM rozstrzygał spory między państwami, a także wydawał opinie doradcze. W sumie rozpoznał 66 spraw, wydał 32 wyroki oraz 27 opinii doradczych.

Następcą STSM jest Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.

Sprawy

Sprawy sporne przed STSM

Sprawa „SS Wimbledon” (Wlk. Brytania, Francja, Włochy, Japonia przeciwko Niemcom, Polska – interwenient)
Sprawa palestyńskich koncesji Mavrommatisa (Grecja przeciwko Wlk. Brytanii)
Sprawa traktatu z Neuilly (Bułgaria przeciwko Grecji)
Sprawa interpretacji wyroku nr 3 (Bułgaria przeciwko Grecji)
Sprawa jerozolimskich koncesji Mavrommatisa (Grecja przeciwko Wlk. Brytanii)
Sprawa pewnych interesów niemieckich na polskim Górnym Śląsku (Niemcy przeciwko Polsce)
Sprawa wypowiedzenia układu chińsko-belgijskiego z 2 listopada 1865 (Belgia przeciwko Chinom)
Sprawa fabryki w Chorzowie (Niemcy przeciwko Polsce)
Sprawa „SS Lotus” (Francja przeciwko Turcji)
Sprawa readaptacji jerozolimskich koncesji Mavrommatisa (Grecja przeciwko Wlk. Brytanii)
Sprawa interpretacji wyroków 7 i 8 dot. fabryki w Chorzowie (Niemcy przeciwko Polsce)
Sprawa mniejszości na Górnym Śląsku (szkoły mniejszości) (Niemcy przeciwko Polsce)
Sprawa pożyczek serbskich (Francja przeciwko Królestwu Serbów, Chorwatów i Słoweńców)
Sprawa pożyczek brazylijskich (Francja przeciwko Brazylii)
Sprawa wolnych stref w Górnej Sabaudii i Dystrykcie Gex (Francja przeciwko Szwajcarii)
Sprawa jurysdykcji terytorialnej Międzynarodowej Komisji Reńskiej (Francja, Wlk. Brytania, Czechosłowacja, Dania, Niemcy i Szwecja przeciwko Polsce)
Sprawa statusu Kłajpedy (Wlk. Brytania, Francja, Włochy i Japonia przeciwko Litwie)
Sprawa statusu południowo-wschodniej Grenlandii (Norwegia przeciwko Danii)
Sprawa delimitacji wód terytorialnych pomiędzy wyspą Castellorizo i wybrzeżem Anatolii (Turcja przeciwko Włochom)
Sprawa administracji księcia pszczyńskiego (Niemcy przeciwko Polsce)
Sprawa statusu Grenlandii wschodniej (Norwegia przeciwko Danii)
Sprawa odwołań od pewnych orzeczeń czechosłowacko-węgierskiego mieszanego trybunału arbitrażowego (Czechosłowacja przeciwko Węgrom)
Sprawa polskiej reformy rolnej i mniejszości niemieckiej (Niemcy przeciwko Polsce)
Sprawa odwołania od orzeczenia czechosłowacko-węgierskiego mieszanego trybunału arbitrażowego (Uniwersytet Pétera Pázmánya) (Czechosłowacja przeciwko Węgrom)
Sprawa latarni morskich (Francja przeciwko Grecji)
Sprawa Oscara Chinna (Wlk. Brytania przeciwko Belgii)
Sprawa Pajzs‚ Csáky‚ Esterházy (Węgry przeciwko Jugosławii
Sprawa Losinger & Co. (Szwajcaria przeciwko Jugosławii
Sprawa odprowadzania wód Mozy (Holandia przeciwko Belgii)
Sprawa latarni morskich na Krecie i Samos (Francja przeciwko Grecji)
Sprawa Borchgrave’a (Belgia przeciwko Hiszpanii)
Sprawa fosfatów w Maroku (Włochy przeciwko Francji)
Sprawa kolei Panevėžys – Saldutiškis (Estonia przeciwko Litwie)
Sprawa Electricity Company of Sofia and Bulgaria (Belgia przeciwko Bułgarii)
Sprawa Société Commerciale de Belgique (Belgia przeciwko Grecji)

Opinie doradcze

Sprawa wyznaczenia holenderskiego delegata pracowników na trzecią sesję Międzynarodowej Konferencji Pracy
Sprawa kompetencji MOP w odniesieniu do międzynarodowej regulacji warunków pracy osób zatrudnionych w rolnictwie
Sprawa kompetencji MOP do badania propozycji organizacji i metod produkcji rolnej
Sprawa dekretów narodowościowych wydanych w Tunisie i Maroku
Sprawa statusu Karelii Wschodniej
Sprawa niemieckich osadników w Polsce
Sprawa nabycia polskiego obywatelstwa
Sprawa Jaworzyny
Sprawa klasztoru Saint-Naoum
Sprawa wymiany ludności greckiej i tureckiej
Sprawa polskich usług pocztowych w Gdańsku
Sprawa interpretacji Art. 3, ust. 2 traktatu z Lozanny
Sprawa kompetencji MOP do wpadkowego regulowania osobistego świadczenia pracy przez pracodawcę
Sprawa kompetencji Europejskiej Komisji Dunajskiej
Kompetencja sądów w Gdańsku
Sprawa interpretacji umowy grecko-tureckiej z 1 grudnia 1926
Sprawa „wspólnot” grecko-bułgarskich
Sprawa Wolnego Miasta Gdańska i MOP
Sprawa dostępu do niemieckich szkół mniejszościowych na Górnym Śląsku
Sprawa reżimu celnego między Austrią a Niemcami
Sprawa ruchu kolejowego między Litwą a Polską
Sprawa dostępu i kotwiczenia w porcie w Gdańsku przez okręty wojenne
Sprawa traktowania osób narodowości polskiej w Gdańsku
Sprawa interpretacji umowy grecko-bułgarskiej z 9 grudnia 1927
Sprawa interpretacji konwencji z 1919 o pracy nocnej kobiet
Sprawa szkół mniejszościowych w Albanii
Sprawa zgodności pewnych dekretów Gdańska ze statutem Wolnego Miasta

Sędziowie

Kadencja 1922-1930

Sędziowie

Zastępcy sędziów

Kadencja 1931-1945

Sędziowie

Zastępcy sędziów

Przypisy

Zmarł 1 marca 1923.
Zmarł 9 marca 1929.
Zrezygnował 11 kwietnia 1928.
Zmarł 31 sierpnia 1928.
Wybrany 10 września 1923 po śmierci sędziego Barbosy.
Wybrany 8 września 1928 po rezygnacji sędziego Moore’a; zrezygnował 15 lutego 1930.
Wybrany 19 września 1929 po śmierci sędziego Weissa.
Wybrany 19 września 1929 po śmierci sędziego Finlaya.
Wybrany 25 września 1930 po rezygnacji sędziego Hughesa.
Zmarł 28 grudnia 1934.
Zrezygnował 5 września 1935.
Zmarł 11 lipca 1936.
Zmarł 24 marca 1940.
Zrezygnował 25 sierpnia 1935.
Zrezygnował 15 stycznia 1936.
Wybrany 15 września 1935 po śmierci sędziego Adatciego; zrezygnował 15 stycznia 1942.
Wybrany 8 października 1936 po rezygnacji sędziego Wanga.
Wybrany 8 października 1936 po rezygnacji sędziego Schückinga; zmarł 7 lipca 1937.
Wybrany 8 października 1936 po rezygnacji sędziego Kellogga.
Wybrany 25 maja 1937 po śmierci sędziego Rolin-Jaequemynsa.
Wybrany 26 września 1938 po śmierci sędziego Hammarskjölda.
Stanowisko zniesione od 1 lutego 1936.