Stadion - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy obiektu sportowego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa "Stadion".

Rekonstrukcja starożytnego stadionu Panathinaiko w Atenach

Stadion – budowla sportowa, przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).

Michigan Stadium – największy stadion sportowy w Stanach Zjednoczonych, położony w mieście Ann Arbor w stanie Michigan. Stadion został zbudowany w 1927 roku, maksymalna pojemność wynosi obecnie 109,901 widzów. Na stadionie, który jest własnością University of Michigan, swoje mecze rozgrywa drużyna College football Michigan Wolverines. Rekord frekwencji padł 4 września 2010 roku, kiedy spotkanie Michigan Wolverines z Connecticut Huskies oglądało 113 090 widzów.
Amfiteatr (łac. amphiteatrum) – odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona - najczęściej wznoszącymi się schodkowo - rzędami siedzeń dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii.

Nazwa stadion pochodzi z języka starogreckiego. Termin στάδιον (stadion) był jednostką miary długości używaną w starożytnej Grecji i równej 600 stopom. Bieżnia greckich stadionów miała długość równą 1 stadionu.

Stadion na przestrzeni dziejów

Wnętrze Koloseum. Piętra są częściowo współczesną rekonstrukcją. Poniżej widoczne podziemia i tunele były używane do przetrzymywania zwierząt i niewolników, mających brać udział w widowiskach.

Budowle przeznaczone do rozgrywania zawodów sportowych i innych widowisk były budowane w starożytności. W starożytnej Grecji, stadiony były przeznaczone do zawodów lekkoatletycznych. Najczęściej budowano je wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu, tj. widownie były usytuowane na zboczach wzgórz otaczających bieżnię. Najstarszy znany stadion znajduje się w Olimpii, po zachodniej stronie Półwyspu Peloponeskiego. W 776 r. p.n.e. zostały rozegrane na nim pierwsze igrzyska olimpijskie.

Igrzyska olimpijskie – najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
PGE Arena Gdańsk – budowany stadion piłkarski w Gdańsku (w dzielnicy Letnica), mający stanowić własność miasta Gdańska. Początkowo projekt nosił nazwę Baltic Arena (pol. Arena Bałtycka). Sponsorem tytularnym jest grupa PGE. Umowa między Miastem a sponsorem, po półrocznych negocjacjach, została podpisana 25 maja 2010 i obowiązywać będzie przez pięć lat. Koncepcję architektoniczną przygotowało niemieckie biuro Rhode-Kellermann-Wawrowsky z Düsseldorfu, które zaprojektowało m.in. stadiony Veltins-Arena w Gelsenkirchen oraz AWD-Arena w Hanowerze.

Przedłużeniem greckich stadionów w kulturze świata były rzymskie amfiteatry.

Do lat 90. XX wieku w odróżnieniu od hal sportowych, główną cechą charakterystyczną stadionów był brak dachu. Od tego czasu często stadiony posiadają również pełne zadaszenie, najczęściej mobilne (rozsuwalne). Przykładem tej klasy obiektów stanowiących raczej nie hale widowiskowo-sportowe, lecz duże stadiony z nierozsuwalnym, permanentnym, często prześwitującym zadaszeniem, wykorzystywanych jako hale są: nowoczesny stadion Sapporo Dome w Sapporo z wysuwaną murawą na zewnątrz czy pierwszy stadion zbudowany z zadaszeniem: Astrodome w Houston, czy Superdome w Nowym Orleanie, Metrodome w Minneapolis, RCA Dome w Indianapolis, Georgia Dome w Atlancie, Alamodome w San Antonio, czy nieistniejący już Kingdome w Seattle.

Rugby – popularne określenie grupy sportów drużynowych o wspólnym pochodzeniu. W Polsce rugby zwykle jest utożsamiane z rugby union lub rugby 7, rzadziej z rugby league. Pozostałe sporty z tej grupy to futbol amerykański, futbol kanadyjski oraz futbol australijski.
Stadion Wembley (Nowy Wembley) – angielski narodowy stadion sportowy znajdujący się w dzielnicy Wembley w Londynie. Obecny Wembley powstał na miejscu starego stadionu, który został wyburzony w roku 2003. Posiada 90 000 miejsc i jest trzecim co do wielkości stadionem w Europie (po Stadion Strahov w Pradze i Camp Nou w Barcelonie). Biorąc pod uwagę rozwiązania techniczne i architektoniczne, a także koszt budowy, jest to obecnie jeden z najnowocześniejszych obiektów sportowych na świecie. Stadion został zbudowany w latach 2003-2006. Pierwszy oficjalny mecz na nowym Wembley odbył się 24 marca 2007 pomiędzy piłkarskimi reprezentacjami Anglii i Włoch do lat 21. Zakończył się wynikiem 3:3. Wembley będzie gospodarzem finału piłkarskiej Ligi Mistrzów w 2011 roku.

Obecnie w skład stadionu sportowego wchodzą: widownia otaczająca boisko o nawierzchni trawiastej lub sztucznej, czasami otoczone bieżnią lekkoatletyczną, bądź torem żużlowym, oraz szeroko pojęte zaplecze i infrastruktura towarzysząca: pomieszczenia techniczne, socjalne, administracyjne, handlowe, usługowe, monitoringu, dla potrzeb telewizji, itp.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Rŭngrado 5wŏl 1il Kyŏnggijang (릉라도 5월1일경기장 – Stadion 1 maja na wyspie Rungra) – największy stadion w Azji i jeden z największych na świecie (por. Stadion Strahov).

Nowsze w pełni zadaszone stadiony są najczęściej dostosowane do ustawiania w różnorakich konfiguracjach, gdzie elementy budowli bywają dołączane lub usuwane (np. składany dolny rząd trybun na Stade de France), w zależności od potrzeb aktualnego widowiska (np. motocross, koszykówka, hokej na lodzie, piłka nożna, biegi na torze, cyrk, konwencje polityczne, koncerty muzyczne, targi, nawet ewakuacja ludności jako tymczasowe schronisko podczas klęski żywiołowej (Superdome w Nowym Orleanie, w czasie powodzi spowodowanej huraganem Katrina).

Folia - materiał wykonany najczęściej z metalu nieżeliwnego lub z tworzywa sztucznego, o grubości od 0,1 mm ( folia aluminiowa, f. cynowa) do 2 mm (do wyrobu np. opakowań).
Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)