Stanisław Ciuchciński - Polski Serwis Naukowy

Grób Stanisława Ciuchcińskiego na cmentarzu Łyczakowskim

Stanisław Ciuchciński (ur. 10 listopada 1841 we Lwowie, zm. 13 listopada 1912) – polski działacz społeczny, rzemieślnik-blacharz, prezydent Lwowa i poseł na galicyjski Sejm Krajowy.

Był synem Stanisława, rzeźnika lwowskiego (nosił pierwotnie nazwisko Ciuchta), i Katarzyny z Jurczyńskich. Naukę szkolną rozpoczął u ojców dominikanów, ale musiał ją przerwać w wieku 14 lat po śmierci rodziców i zająć się pracą zarobkową. Kształcił się w zawodzie blacharskim, jednocześnie zdobywając wiedzę ogólną przez samokształcenie. W 1859 wyjechał na kilka lat ze Lwowa, uzupełniając umiejętności rzemieślnicze m.in. w Wiedniu, Linzu, Monachium, Dreźnie, Berlinie, Hamburgu. Po powrocie do kraju wziął udział w powstaniu styczniowym, walcząc w oddziale strzelców Francuza Leona Younga.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Jan z Dukli (ur. ok. 1414 w Dukli, zm. 29 września 1484 we Lwowie) – polski święty katolicki, pustelnik, franciszkanin, pod koniec życia w surowszej gałęzi zakonu: bernardynach.

Po klęsce powstania powrócił na stałe do Lwowa i pracował przez kilka lat w pracowniach blacharskich innych mistrzów, by w 1867 otrzymać kartę przemysłową i otworzyć własny zakład przy ulicy Krakowskiej. Zaangażował się w ruch zawodowy, był członkiem stowarzyszenia rzemieślniczego "Skała", członkiem jego Wydziału, wreszcie kuratorem (1889). Od 1877 był przełożonym Korporacji blacharzy, brązowników i mosiężników. Razem z kowalem Michałem Michalskim doprowadził do odzyskania polskiego charakteru przez Towarzystwo Strzeleckie. Był również aktywnym działaczem (i prezesem) Towarzystwa wzajemnej pomocy mieszczan lwowskich pod wezwaniem błogosławionego Jana z Dukli.

Polski Słownik Biograficzny (PSB) – wielotomowa publikacja mająca na celu gromadzenie biografii sławnych, nieżyjących już osób związanych z Polską, mieszkających w niej oraz poza jej granicami, od czasów Popiela do współczesności.

Od sierpnia 1880 posiadał obywatelstwo miejskie i w 1883 został powołany w skład Rady Miejskiej, w której zasiadał do końca życia. Od 1899 był wiceprezydentem Lwowa. Po śmierci prezydenta miasta Michalskiego w czerwcu 1907 został jego następcą, nie tylko na urzędzie prezydenta Lwowa, ale i na czele Towarzystwa Strzeleckiego oraz w galicyjskim Sejmie Krajowym. Swoje rządy Ciuchciński określił mottem: "Czynić wszystko, co jest zgodne z honorem i interesami miasta i jego mieszkańców". Podeszły wiek i stan zdrowia skłoniły go do złożenia funkcji prezydenta 17 lipca 1911. Zmarłego rok później Ciuchcińskiego Lwów pożegnał tłumnym pogrzebem na Cmentarzu Łyczakowskim, gdzie władze miasta wzniosły pomnik z napisem "Wiernemu Synowi Ojczyzny"; mowę pogrzebową wygłosił ówczesny wiceprezydent Lwowa Tadeusz Rutowski.

Źródła

Aleksander Czołowski, Stanisław Ciuchciński, w: Polski Słownik Biograficzny, tom IV, 1938