Stanisław Grochowiak - Polski Serwis Naukowy

Grób Stanisława Grochowiaka i jego żony Anny

Stanisław Grochowiak (ur. 24 stycznia 1934 w Lesznie, zm. 2 września 1976 w Warszawie) – polski poeta, dramatopisarz i publicysta.

Biografia

Do roku 1953 mieszkał w Lesznie, potem zamieszkał we Wrocławiu. Tam pracował początkowo we "Wrocławskim Tygodniku Katolickim". Do Warszawy przeniósł się w roku 1955 mieszkał na Stalowej 2 na Pradze Północ. Pracował najpierw w Instytucie Wydawniczym PAX, później w redakcjach "Za i przeciw", dwutygodnika "Współczesność", "Nowej Kultury", "Kultury", "Poezji" i "Miesięcznika Literackiego".

Alfabetyczna lista polskich pisarzy, poetów, dramaturgów, eseistów i krytyków. Lista z podziałem na gatunki literackie znajduje się na stronie Literatura. Opis okresów polskiej literatury znajduje się na stronie Literatura polska.
Alkoholizm (uzależnienie od alkoholu, toksykomania alkoholowa, choroba alkoholowa) – choroba polegająca na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu.

Należał do tzw. pokolenia "Współczesności", debiutował w 1951 roku wierszami Ave Maryja i Notuję Deszcz, publikując je w piśmie "W oczach młodych" (dodatku do "Słowa Powszechnego"). Pierwszy kompletny tom, Balladę rycerską, wydał w roku 1956 i był to jeden z najciekawszych debiutów po zakończeniu stalinizmu. Został dobrze przyjęty przez krytykę. Nieco wcześniej w tym samym 1956 roku wydał swoją pierwszą powieść, Plebanię z magnoliami. Z kolei jego debiut w roli dramatopisarza miał miejsce w 1961. Stanisław Grochowiak zaprzestał pisania prozy mając lat trzydzieści.

Produkcyjniak – gatunek powieści (powieść produkcyjna) lub filmu, realizujący założenia poetyki realizmu socjalistycznego, poświęcony tematowi socjalistycznej przebudowy kraju. Wzory dla tego gatunku ukształtowały się w ZSRR i zostały zaszczepione na gruncie polskim wraz z proklamowaniem socrealizmu. Za pierwowzór powieści produkcyjnej uznaje się utwór literacki Fiodora Gładkowa pt. Cement.
Janusz Zaorski (ur. 19 września 1947 w Warszawie) – polski scenarzysta, reżyser i producent filmowy, były przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Zmarł z powodu powikłań choroby alkoholowej.

Charakter twórczości

Poezja

Grochowiak zapisał się w polskiej powojennej poezji jako twórca, który poszukiwał nowych form ekspresji poetyckiej i przeciwstawił się tradycyjnej interpretacji "piękna". Był klasyfikowany jako poeta reprezentujący nurt turpistyczny (od łac. turpis – brzydki) – programowym wręcz przykładem jest wiersz Płonąca żyrafa. W późniejszym okresie swojej twórczości skłaniał się ku klasyczności i zgodzie na reguły dnia codziennego (bunt nie przemija, bunt się ustatecznia).

Destalinizacja – zapoczątkowany przez Nikitę Chruszczowa odczytaniem referatu na XX zjeździe KC w 1956 roku KPZR proces, mający na celu porzucenie wprowadzonego przez Józefa Stalina kultu jednostki. Termin określa także zmiany w polityce ZSRR spowodowane tzw. odwilżą polityczną po śmierci Stalina. Zakładał odejście od terroru na masową skalę.
Egzystencjalizm – współczesny kierunek filozoficzny (znajdujący wyraz także w literaturze), którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej, wolnej ("skazanej na wolność") i odpowiedzialnej, co stwarza poczucie "lęku i beznadziei istnienia" (pesymizm, socjalizm).

Poetę cechowała szczególna wrażliwość na barwy. Jeśli w jego utworach pojawiały się jakieś barwy, nigdy nie był to przypadek. Np. kolor czarny symbolizował śmierć lub żałobę, zielony – rozkład ciała, błękitny – nieograniczone przestrzenie, niebo, a także życie, czerwony – aktywność, życie.

Proza

Twórczość prozatorską Grochowiaka cechowała duża różnorodność. Jego pierwsza powieść Plebania z magnoliami chociaż wyszła w roku „odwilży” nie była wolna od rozwiązań typowych dla powieści produkcyjnej. Opowiadała o walce klasowej na wsi na ziemiach odzyskanych, w centrum konfliktu bogatych kułaków z ideowymi komunistami autor umieścił duchownego – proboszcza Grzegorza. Tom opowiadań Lamentnice to pozycja bardzo ciekawa jeżeli spojrzeć z perspektywy ukazującej się wtedy epiki – głównie była to proza "hłaskoidalna". W swym zbiorze autor Ballady rycerskiej objawił się przede wszystkim jako kreacjonista. Jego bohaterowie to głównie artyści lub niespokojne dusze, uwięzieni w za ciasnym świecie prowincji lub sztampowego życia starają się przełamać barierę dzielącą ich od zewnętrznego świata. Tacy są bohaterowie Skolopendry, Mordu czy Gordy. W Karabinach Grochowiak powrócił do postaci księdza, tym razem przedstawia go jako człowieka bez wiary, zniszczonego wojną, który pragnie znaleźć schronienie u biskupa. W tej książce łatwo odnaleźć inspirację egzystencjalizmem, bohaterowie nie potrafią znaleźć własnego miejsca na świecie, pogrążeni we własnych obsesjach i lękach, "zarażeni" śmiercią. Wreszcie '"Trismus"' to próba spojrzenia na czas wojny z perspektywy wroga, Niemca. Książka to opowieść o zarządcy obozu, którego młoda żona, początkowo zachwycona silnym charakterem głównego bohatera, stopniowo traci wiarę w słuszność ideologii nazistowskiej i zasadność istnienia obozu.

Kaprysy Łazarza – polski film telewizyjny (czarna komedia) z 1972 w reżyserii Janusza Zaorskiego z główną rolą Henryka Borowskiego. Film powstał na podstawie radiowego słuchowiska autorstwa Stanisława Grochowiaka pod tytułem Kaprysy Łazarza. Scherzo radiowe z 1965 (fakt ten jednak nie jest uwzględniony w czołówce filmu).
Wrocławski Tygodnik Katolików (WTK) – społeczno-historyczny tygodnik Stowarzyszenia PAX. Wydawany we Wrocławiu od 1953 do 1958 przez Katolickie Wydawnictwo Wrocławskie, do 1957 pod nazwą Wrocławski Tygodnik Katolicki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Stanisław Brejdygant (ur. 2 października 1936 w Warszawie) - polski aktor, reżyser, scenarzysta, pisarz i dramaturg. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim, wydziału aktorskiego Warszawskiej Szkoły Teatralnej i reżyserii w łódzkiej filmówce. Jako aktor występował na deskach teatrów warszawskich: Narodowego, Powszechnego, Nowego i Dramatycznego a także Teatru Bałtyckiego w Koszalinie, Teatru Polskiego w Poznaniu i Teatru Nowego w Łodzi. Jako reżyser pracował w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu i Teatrze Nowym Warszawie. Ma w swoim dorobku role szekspirowskie i w adaptacjach Dostojewskiego, a także w wielu innych. Jako reżyser wystawił m. in. Wiecznego małżonka i Idiotę Dostojewskiego oraz pięć oper (m. in. Damę Pikową Piotra Czajkowskiego). Ma w swoim dorobku kilka filmów, słuchowisk radiowych i widowisk plenerowych. Dużą popularność zdobył jako dubbingujący tytułową postać w brytyjskim serialu Ja, Klaudiusz. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, był członkiem Zarządu Głównego ZASP-u, ZAiKSu, PEN Clubu, ITI oraz Rady Pisarzy Trzech Mórz. Ojciec aktora Igora Brejdyganta.

Współczesność — warszawski dwutygodnik literacko-artystyczny wydawany w latach 1956-1971, skupiał młodych pisarzy debiutujących około 1956, m.in. Zdzisława Jerzego Bolka, Ernesta Brylla, Bohdana Drozdowskiego, Stanisława Grochowiaka, Ireneusza Iredyńskiego, Marka Nowakowskiego, Władysława Terleckiego, Józefa Gielo.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

2010 – 2000 – 1990 – 1980 – 1970 – 1960 – 1950 – 1940 – 1930 – 1920 – 1910 – 1900 – 1890 – 1880 – 1870 – 1860 – 1850 – 1840 – 1830 – 1820 – 1810 – 1800 – 1790 – 1780 – 1770 – 1760 – 1750 – 1740 – 1730 – 1720 – 1710 – 1700 – 1690 – 1680 – 1670 – 1660 – 1650 – 1640 – 1630 – 1620 – 1610 – 1600 – XVI w. – XV w. – XIV w. – XIII w. – XII w. – XI w. – X w. – IX w. – VIII w. – VII w. – VI w. – V w. – IV w. – III w. – II w. – I w. – I w. p.n.e. – II w. p.n.e. – III w. p.n.e. – IV w. p.n.e. – V w. p.n.e. – VI w. p.n.e. – VII w. p.n.e. – VIII w. p.n.e. – IX w. p.n.e. – X w. p.n.e.- XI w. p.n.e. – XV w. p.n.e. – XVIII w. p.n.e.

Stowarzyszenie PAX – świecka organizacja katolicka utworzona oficjalnie w 1947 przez Bolesława Piaseckiego i innych działaczy przedwojennego Obozu Narodowo-Radykalnego Falanga. Początkowo zrzeszała katolików gotowych do współpracy z siłami komunistycznymi, po 1956 przybrała bardziej kompromisowe stanowisko (m. in. współpraca z byłymi żołnierzami AK), od 1979 część działaczy wspierała "Solidarność". Obecnie działa pod nazwą Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana.

Ryszard Ber (ur. 2 lutego 1933 w Wilnie; zm. 27 maja 2004 w Bydgoszczy) - polski reżyser filmowy, telewizyjny oraz teatralny, scenarzysta. Ukończył PWSTiF w Łodzi w 1955. Często podejmował się reżyserii utworów Stanisława Grochowiaka i Jarosława Abramowa-Newerlego. W latach 1989-91 był członkiem Komitetu Kinematografii.

W literaturze turpizmem (łac. turpis = brzydki) nazywa się zabieg polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego. Tendencja występująca w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku, której cechą jest antyestetyzm i swoisty kult brzydoty.