Stanisław Kochman - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Kochman (ur. 7 czerwca 1935 w Ludwikówce, koło Stanisławowa, zm. 3 kwietnia 2010 w Opolu) - filolog polski, specjalizujący się w językoznawstwie słowiańskim; nauczyciel akademicki związany z uniwersytetami w Gdańsku i Opolu.

Biografia

Urodził się w rodzinie chłopskiej w Ludwikówce na Pokuciu w 1935 roku. Po zakończeniu II wojny światowej zamieszkał razem z rodzicami w Opolu, a dwa lata później w Szydłowcu Śląskim. Uczęszczał do Liceum Pedagogicznego w Opolu, które ukończył w 1953 roku z wyróżnieniem. Przeszedł następnie kilkumiesięczny kurs języka rosyjskiego, po którym rozpoczął studia rusycystyczne w Rostowie nad Donem, skąd został przeniesiony na Uniwersytet Leningradzki, który ukończył z wyróżnieniem w 1958 roku.

Wydział Filologiczny Uniwersytetu Opolskiego (WF UO) - jeden z 8 wydziałów Uniwersytetu Opolskiego w Opolu kształcący studentów na dziewięciu kierunkach:

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Po powrocie do Polski i nostryfikacji dyplomu został zatrudniony w Katedrze Języka Rosyjskiego na opolskiej Wyższej Szkole Pedagogicznej. W 1964 roku otrzymał tytuł doktora nauk humanistycznych w zakresie filologii słowiańskiej. W 1969 roku został mianowany docentem i objął stanowisko prodziekana ds. studenckich Wydziału Filologiczno-Historycznego, którą sprawował do 1978 roku. W 1974 roku habilitował się na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1978 roku przeniósł się do Gdańska, gdzie objął stanowisko dyrektora Instytutu Filologii rosyjskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Tam uzyskał tytuł profesora zwyczajnego w 1981 roku.

Habilitacja (z łac. habilitas – "zdatność, zręczność") – postępowanie, którego celem jest uzyskanie przez uprawnioną osobę stopnia naukowego doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna i przewód habilitacyjny stanowią etap na drodze do uzyskania stanowiska profesora na uczelni a następnie profesora tytularnego.

Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).

Po powrocie do Opola w 1983 roku był przez rok dyrektorem Instytutu Filologii Rosyjskiej. W kwietniu 1984 r. został wybrany rektorem WSP. Zagłosowało na niego 52 elektorów, podczas gdy na jego konkurenta - prof. Ignacego Pawłowskiego - trzydziestu siedmiu. Funkcję tę sprawował przez dwie kadencje do 1990 roku. Należał do wąskiej grupy osób, które postawiły sobie za cel stworzenie w Opolu uczelni o pełnych prawach akademickich – uniwersytetu.

Dziekan – , jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. W uczelni publicznej dziekan wydziału i prodziekani pochodzą z wyboru, którego tryb określa statut uczelni. Ich kadencja trwa cztery lata i nie mogą być wybrani na więcej niż dwie następujące po sobie kadencje.

Slawistyka jest interdyscyplinarną dziedziną nauki, obejmującą badanie i opis najogólniej pojmowanych kultur, krajów, narodów i języków słowiańskich. Najczęściej utożsamiana z filologią słowiańską, a więc z dziedziną badającą języki słowiańskie, literatury oraz folklor narodów słowiańskich. W szerszym rozumieniu slawistyka obejmuje także archeologię oraz historię Słowian, począwszy od dziejów najstarszych, zwłaszcza z okresu wspólnoty plemiennej, aż po współczesność.

Od połowy lat 90. XX wieku pełnił dwie ważne kierownicze funkcje administracyjno-naukowe: dyrektora Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej, a następnie, przez dwie kolejne kadencje od 1999 do 2005 roku dziekana Wydziału Filologicznego UO. Zmarł na zawał serca.

Wybrane publikacje

Polonica w leksykografii rosyjskiej XVII wieku, wyd. PWN, Warszawa-Wrocław 1975.

Nazwy własne a wyrazy pospolite w języku i tekście, wyd. WSP, Opole 1986.

Polsko-rosyjskie stosunki językowe od XVI do XVIII w., wyd. OTPN-Ossolineum, Opole-Wrocław 1975.

W kręgu semazjologii leksykologii i terminologii, wyd. WSP, Opole 1988.

Frazeologia a religia, wyd. UO-Pro, Opole-Prochowice 1996.

Dialog w literaturach i językach słowiańskich t. 2: Językoznawstwo, wyd. UO, Opole 2003.

50 lat Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Opolskiego, wyd. UO, Opole 2005.

Przypisy

S. Nicieja, Alma Mater Opoliensis, Opole 2004, s. 151.
S. Nicieja, op. cit., s. 152.
S. Nicieja, op. cit., s. 154.
Biografia na stronie UO [on-line] [dostęp: 25.02.2012]
Prof. Stanisław Kochman nie żyje. wyborcza.pl.

Źródła

Biografia na stronie UO

S. Nicieja, Alma Mater Opoliensis, wyd. UO, Opole 2004.

Stanisław Kochman w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)

Współcześni slawiści polscy. Informator (redakcja naukowa Eliza Małek, Małgorzata Korytkowska), wyd. Bohdan Grell i córka, Kraków 2000, s. 149-150.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Kwiecień – czwarty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 30 dni. Nazwa miesiąca (wg Brücknera) pochodzi od kwitnących wtedy kwiatów (por. ukr. квітень; czes. květen ‛maj’). Dawniej używane były również nazwy: łżykwiat (lub łudzikwiat), brzezień – od brzozy (por. czes. březen i ukr. березень ‛marzec’) i dębień (por. czes. duben ‛kwiecień’). Łacińska nazwa Aprilis (zobacz: kalendarz rzymski) została zapożyczona przez większość języków europejskich.