Stanisław Panek - antropolog - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Panek (ur. 12 maja 1916 w Lutczy, zm. 10 sierpnia 1999), polski antropolog, profesor i rektor Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie.

W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej (pseudonim Gil ), został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim. Po wojnie ukończył Studium Wychowania Fizycznego (1949) i Wydział Matematyczno-Przyrodniczy (1952) Uniwersytetu Jagiellońskiego; w 1960 r. obronił na UJ doktorat nauk przyrodniczych, a w 1965 r. habilitował się. Od 1949 r. był związany z krakowską Akademią Wychowania Fizycznego, kolejno jako asystent, starszy asystent, adiunkt i zastępca profesora; w 1965 r. jako docent objął kierownictwo Katedry Biologii i Antropologii, w 1972 r. został profesorem nadzwyczajnym, w 1983 r. profesorem zwyczajnym. Od 1972 r. był profesorem w Instytucie Biomedycznych Problemów Wychowania Fizycznego AWF, w latach 1960-1961 pełnił funkcję dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego, a 1968-1978 rektora uczelni. W 1980 został pierwszym przewodniczącym Komisji Uczelnianej NSZZ "Solidarność".

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Antropologia (gr. άνθρωπος anthropos – człowiek, λόγος logos – nauka) – jedna z nauk społecznych zajmująca się zjawiskami i procesami zachodzącymi w społeczeństwie, w sposób podobny, w jaki entomologia zajmuje się owadami. Zajmuje się badaniem człowieka jako jednostki w społecznościach lokalnych czy w małych grupach etnicznych i plemionach zarówno współcześnie, jak i historycznie. Jej gałąź paleoantropologia zajmuje się także różnymi podgatunkami rodzaju Homo.

Od 1966 r. należał do Komitetu Antropologii Polskiej Akademii Nauk, od 1976 r. do Komitetu Rozwoju Człowieka PAN. Działał w Akademickim Związku Sportowym. 8 października 1996 odebrał doktorat honoris causa krakowskiej AWF. Był odznaczony (poza orderami wojennymi) m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy II klasy oraz tytułem Zasłużonego Nauczyciela PRL. Otrzymał również wiele nagród resortowych.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Niektóre publikacje naukowe:

Redukcja zębów trzonowych trzecich u człowieka w aspekcie zmienności ewolucyjnej i zróżnicowania rasowego (1965)

Nowa Huta. Integracja ludności w świetle badań antropologicznych (1970)

Zmiany sekularne a procesy inwolucyjne wysokości ciała (1978)

Bibliografia

Kto jest kim w Polsce, edycja 2, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989

Zeszyty Historyczne / Stowarzyszenie Żołnierzy Armii Krajowej, Nr 8 (2006).

biogram Stanisława Panka w Roczniku Antropologicznym, vol. 62