Stanisław Progulski - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Progulski

Stanisław Michał Progulski (ur. 17 września 1874 w Nowym Sączu, zamordowany z 3/4 lipca 1941 we Lwowie) - polski lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Lwowskiego.

Był synem handlowca Stanisława i Adeli z domu Feyrich. Kształcił się w klilku gimnazjach (Podwołczyska, Nowy Sącz, Kraków), następnie rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Lwowskim. 20 lutego 1902 uzyskał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Odbył studia specjalistyczne w zakresie pediatrii w Berlinie, w 1904 podjął pracę w Klinice Pediatrycznej w Krakowie pod kierunkiem Macieja Jakubowskiego. Wkrótce wyjechał do Lwowa na zaproszenie Jana Raczyńskiego i został jego asystentem w katedrze pediatrii na Uniwersytecie Lwowskim. Służył w wojsku podczas I wojny światowej w armii austriackiej, następnie był oficerem WP w czasie walk polsko-ukraińskich o Lwów. Z powodu złego stanu zdrowia został zwolniony z wojska w stopniu kapitana i powrócił do pracy na Uniwersytecie.

Nowy Sącz – miasto powiatowe i na prawach powiatu grodzkiego, w województwie małopolskim. Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz. Trzecie co do liczby mieszkańców i piąte co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Liczba ludności: 84 556 (GUS, grudzień 2009). Ważny węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny ziemi sądeckiej. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 r.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

W 1918 zmarł Jan Raczyński, ale - ze względu na brak habilitacji - Progulski nie został jego następcą, a katedra przypadła przybyłemu z Wiednia Franciszkowi Groërowi. Stopień doktora habilitowanego Progulski uzyskał w 1922. Odbył naukowe staże zagraniczne u O. Huebnera (Berlin) i C. von Pirqueta (Wiedeń). Na Uniwersytecie pracował na stanowisku adiunkta, a od 1938 profesora tytularnego. Działał w organizacjach zawodowych, kierował lwowskimi oddziałami Polskiego Towarzystwa Lekarskiego i Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, w 1931 pełnił funkcję sekretarza Komitetu Organizacyjnego Zjazdu Pediatrów Polskich we Lwowie.

Kiła (łac. lues, syphilis, gr. syphlos, brudny) – choroba przenoszona głównie drogą płciową, wywoływana przez krętka bladego (łac. Treponema pallidum ssp. pallidum). Do zakażenia może również dojść drogą przezłożyskową.

Eberhard Schöngarth (ur. 22 kwietnia 1903 w Lipsku, zm. 15 maja 1946 w Hameln) - niemiecki zbrodniarz wojenny, SS-Brigadeführer, szef SD i Policji Bezpieczeństwa (Sipo) w Krakowie i Hadze.

Ogłosił ponad 50 prac naukowych. Zajmował się m.in. etiologią dziecięcego zapalenia wyrostka robaczkowego (zalecał możliwie wczesne operacje), rozpoznawaniem gruźlicy u dzieci, zapaleniem opon mózgowych i rdzeniowych u dzieci. Domagał się tworzenia specjalnych zakładów leczniczych dla dzieci z wrodzoną kiłą i doprowadził do otwarcia pierwszej w Polsce poradni tego typu przy Klinice Pediatrycznej we Lwowie. Zwracał uwagę na konieczność szczepienia przeciw ospie. Ogłosił ważne prace dotyczące zapobiegania śmiertelności niemowląt (podręcznik Higiena niemowląt, 1925), opracował model cieplarki (inkubatora) dla noworodków (głównie wcześniaków) z płaszczem blaszanym, możliwy do stosowania w warunkach szpitalnych i domowych (artykuł Nowy model cieplarki dla niemowląt wczesnych i wątłych (własnego pomysłu), "Pediatria Polska", 1929).

Franciszek Józef Stefan Groër (ur. 19 kwietnia 1887 w Bielsku, zm. 16 lutego 1965 w Warszawie), polski lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Lwowskiego, dyrektor Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.

Brigadeführer - w III Rzeszy stopień paramilitarny, któremu odpowiadał stopień Generalmajor w siłach zbrojnych III Rzeszy (Wehrmacht). Stopień taki istniał w SA i w SS. Pełna nazwa różniła się zależnie od organizacji. W SA brzmiała "SA-Brigadeführer" a w SS "SS-Brigadeführer".

Niezależnie od pracy naukowej i praktyki lekarskiej zajmował się z sukcesami fotografią. Tematem jego prac były głównie dzieci, oraz zabytki i krajobraz Lwowa. Otrzymał m.in. srebrny medal na Międzynarodowej Wystawie Fotograficznej w Antwerpii.

Zginął rozstrzelany przez Einsatzkommando zur besonderen Verwendung pod dowództwem Brigadeführera dr Karla Eberharda Schöngartha w grupie profesorów lwowskich kilka dni po wkroczeniu Niemców do Lwowa. Śmierć poniósł wówczas także jego syn Andrzej (ur. 1915), inżynier elektryk, ceniony fotografik. Ponadto z małżeństwa z Julią z Winiarzów (od 1911), córką lwowskiego drukarza, miał drugiego syna i córkę, przebywających po wojnie w USA.

Gruźlica (łac. tuberculosis, TB – tubercule bacillus) – powszechna i potencjalnie śmiertelna choroba zakaźna, wywoływana przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica dotyczy najczęściej płuc (gruźlica płucna) lecz również może atakować ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Inne mykobakterie takie jak Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti czy Mycobacterium microti wywołują choroby zwane mykobakteriozami i z reguły nie infekują zdrowych osób dorosłych, natomiast są często spotykane u osób z upośledzeniem odporności np. w przebiegu AIDS.

Pediatria - specjalność medycyny zajmująca się zdrowiem i chorobami człowieka w wieku dziecięcym i rozwojowym (do 18 roku życia, później leczenie przejmuje najczęściej internista). Za ojca pediatrii uznaje się Abrahama Jacobiego.

Źródła:

Zygmunt Albert, Stanisław Progulski, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXVIII, 1985

Zygmunt Albert Kaźń profesorów lwowskich – lipiec 1941 / studia oraz relacje i dokumenty zebrane i oprac. przez Zygmunta Alberta Wrocław 1989, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, ISBN 83-229-0351-0 wersja elektroniczna

Linki zewnętrzne

Zbigniew Rudkowski - Stanisław Michał Progulski (1874-1941)

Informacja o Stanisławie Progulskim w artykule Kolekcja Leopolis Muzeum Niepodległości w Warszawie