Stanisław Siedlecki - polityk - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Siedlecki w 1935 roku

Stanisław Grzymała Siedlecki, ps. Eustachy, Erazm, Stach, Grzymała, Kometa (ur. 19 lutego 1877 w Simiach, zm. 17 września 1939) – polski polityk, działacz społeczny, wolnomularz, senator I i IV kadencji w II RP.

Życiorys

Urodził się 19 lutego 1877 we wsi Simie w guberni włodzimierskiej. Działalność polityczną rozpoczął już w gimnazjum w Złotopolu (Ukraina), tworząc organizację patriotyczno-rewolucyjną. Z tego powodu w 1894 został wydalony ze szkoły. W 1900 uzyskał dyplom inżyniera chemii na Politechnice Lwowskiej. Był współtwórcą tajnej organizacji Promień, współredagował od 1898 miesięcznik Promień (Lwów-Kraków). Od 1899 rozpoczął działalność w Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), w latach 1905–1906 był pracownikiem Techniki Centralnej, kierował pracą tajnej drukarni partyjnej PPS w Warszawie. W 1906 został członkiem Centralnego Komitetu Robotniczego PPS, po jego rozłamie wszedł w skład PPS – Frakcji Rewolucyjnej. Był bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego.

Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego (BBWR) – organizacja polityczna okresu międzywojennego w Polsce utworzona w roku 1928 przez Walerego Sławka. Skupiała drobniejsze ugrupowania polityczne i grupy mniejszości narodowych, a także zwerbowała kilku posłów z Polskiej Partii Socjalistycznej i PSL "Piast".

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Od 1914 znalazł się w szeregach oddziałów strzeleckich, sprawował funkcję cywilnego komisarza na Starachowice i Ostrowiec Świętokrzyski, w Kielcach nawiązał współpracę z Legionami. Skierowany do prowadzenia propagandy Legionów za granicą. W 1915 został przedstawicielem Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego na terenie Łodzi. W okresie I wojny światowej związał się również z Polską Organizacją Wojskową.

Prometeizm to ruch polityczny i intelektualny w Europie w okresie międzywojennym (1921-1939) skierowany politycznie przeciwko ZSRR, mający na celu doprowadzenie do przemian niepodległościowych wewnątrz tego państwa, dokonanych przez narody, którym w latach 1918-1921 narzucono siłą system radziecki i w efekcie do rozsadzenia ZSRR na poszczególne państwa. Ruch prometejski koordynował i wspierał materialnie w latach 1921-1939 działania niektórych emigracyjnych rządów i organizacji niepodległościowych narodów podbitych przez Związek Radziecki.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Od 1919 zamieszkał w Warszawie. Był jednym z czołowych działaczy ruchu prometejskiego. W 1920 został współtwórcą tygodnika "Przymierze" (1920–1921), następnie wraz z tzw. grupą "Przymierza" zainicjował w 1921 Związek Zbliżenia Narodów Odrodzonych. W 1926 wraz ze Stanisławem Korwin-Pawłowskim stworzył Instytut Wschodni w Warszawie, którego był prezesem do maja 1939. W 1928 został członkiem Klubu "Prometeusz" (filia paryskiej organizacji Prometeusz).

Polska Organizacja Wojskowa, POW – tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup Polskich Drużyn Strzeleckich i Związku Walki Czynnej w celu walki z rosyjskim zaborcą. Początkowo bezimienna, od października 1914 zaczęła używać nazwy POW.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

W latach 1925–1928 był prezesem zarządu Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, od 1928 członkiem Rady Nadzorczej Społecznego Przedsiębiorstwa Budowlanego. Był również członkiem zarządu Towarzystwa "Nasz Dom" (zakład wychowawczy dla sierot).

Od 1927 był uczestnikiem poufnych narad elity sanacyjnej. Z ramienia PPS piastował mandat senatora I kadencji (1922–1927) i IV kadencji (1935–1938) z listy BBWR. Z PPS wystąpił w 1931. W 1932 został odznaczony Krzyżem Niepodległości.

Na początku lat dwudziestych zaangażował się w działalność wolnomularską, przyjął imię zakonne Eustachy Przedpełski. W latach 1933–1935 był członkiem m.in. Wielkiego Trybunału Wielkiej Loży, a także poręczycielem przyjaźni Wielkiej Loży Bułgarii.

Legiony Polskie – polskie oddziały wojskowe, którym początek dała Pierwsza Kompania Kadrowa utworzona 3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

We wrześniu 1939 wraz z agendami państwowymi przedostał się na Wołyń. W obliczu agresji sowieckiej – prawdopodobnie 17 września 1939 – popełnił samobójstwo.

Zobacz też

Instytut Wschodni w Warszawie

Bibliografia

Grzywacz A., Mazur G., Ruch prometejski w Polsce, "Zeszyty Historyczne", Paryż 1994, s. 74–85.

Hass L., Masoneria Polska XX wieku, Warszawa 1996, s. 446–447.

Kto był kim w II Rzeczypospolitej, pod red. J. M. Majchrowskiego, Warszawa 1994, s. 547.

Maj I. P., Instytut Wschodni w Warszawie - zarys działalności,"Analecta" XI, 1/2 (2002), s. 141–153.

Mikulicz S., Prometeizm w polityce II Rzeczypospolitej, Warszawa 1971, s. 204.

Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski, t. I, Londyn 1984, s. 341–342.

Siedlecki S., Założenie „Promienia”, „Niepodległość”, 1931, t.4, s. 71–80.

Werschler I., Z dziejów obozu belwederskiego. Tadeusz Hołówko - życie i działalność, Warszawa 1984, s. 117–120, 238–239.

Dorota Mycielska, Jarosław Maciej Zawadzki: Senatorowie zamordowani, zaginieni, zmarli w latach II wojny światowej. Wyd. IV. Warszawa: 2009, s. 52. ISBN 978-83-60995-30-3. (pol.)