Stanisław Sieradzki - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Sieradzki ps. Świst (ur. 14 września 1921 w Iłowie - zm. 16 lutego 2009) - powstaniec warszawski, żołnierz 3. drużyny III plutonu Felek 2. kompanii Rudy batalionu Zośka.

Urodził się w 1921 r. w Iłowie koło Działdowa. Od 1932 roku działał w harcerstwie. Jako ochotnik 32. Pułku Piechoty brał udział w kampanii wrześniowej. Pod koniec 1939 r. wysłany do Prus Wschodnich na przymusowe roboty do Olsztyna. Stamtąd uciekł w 1942 r. i przybył do Warszawy, gdzie dzięki Jerzemu Zakrzewskiemu dostał się do Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Działał w Małym Sabotażu, brał udział w akcji „N” oraz akcjach Par I i Par II (bazy leśne). Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty Agricola.

Mińsk Mazowiecki – miasto we wschodniej Polsce, w województwie mazowieckim, w aglomeracji warszawskiej, siedziba powiatu mińskiego, gminy miejskiej Mińsk Mazowiecki i gminy wiejskiej Mińsk Mazowiecki. Wg danych z 2008 Mińsk zamieszkiwało 38 181 mieszkańców. Pod względem gęstości zaludnienia zajmowało 11. miejsce w Polsce. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego.

Osadzony – stosowane w więziennictwie określenie więźnia przebywajacego w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, obejmujące zarówno skazanych jak i tymczasowo aresztowanych, a także ukaranych.

Powstanie warszawskie

W powstaniu warszawskim brał udział w szeregach Batalionu Zośka, przeszedł cały szlak bojowy Zośki, walczył na Woli, bronił Starówki, kanałami przeprowadził swych 63 kolegów do Śródmieścia. Potem znalazł się na górnym Czerniakowie. Tu został po raz trzeci ranny. Przeżył wydobyty spod gruzu. Z Czerniakowa przedostał się na drugą stronę Wisły pontonami 3. Dywizji im. Romualda Traugutta. Tam trafił do szpitala na Grochowie.

Chorągiew Mazowiecka ZHP im. Władysława Broniewskiego – jednostka terenowa Związku Harcerstwa Polskiego. Działa na terenie województwa mazowieckiego z wyłączeniem miasta stołecznego Warszawy i okolicznych powiatów, gdzie funkcjonuje Chorągiew Stołeczna ZHP. Siedzibą władz Chorągwi jest Płock.

Batalion Zośka – harcerski batalion AK biorący udział w powstaniu warszawskim, składający się przede wszystkim z członków Szarych Szeregów – konspiracyjnego Związku Harcerstwa Polskiego.

Lata powojenne

W listopadzie 1944 roku aresztowany przez NKWD, dostał się do obozu w Majdanku. By uniknąć zsyłki na Syberię, w Przemyślu wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego.
Do Warszawy powrócił 18 stycznia 1945 r. Podjął pracę w Chorągwi Mazowieckiej ZHP. W latach 1945-1949 był instruktorem Hufca Mińsk Mazowiecki. Rozpoczął studia w Szkole Głównej Handlowej.

Czerniaków – rejon warszawskiego Mokotowa leżąca między Skarpą Wiślaną a korytem Wisły (Dolny Mokotów). Od północy graniczy z Powiślem, od południa z Sadybą. Na przedwojennych mapach lokalizowany był w okolicach placu Bernardyńskiego, z czasem jednak przyjęło się określać tym mianem także tereny na wschód od ulicy Czerniakowskiej - obszar przyporządkowywany do tej pory Siekierkom - uwzględniono to w podziale MSI - niemniej północna część włączona została do rejonu MSI Ujazdow i częściowo Solec (północny fragment Cypla Czerniakowskiego).

Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

Aresztowanie

W 1949 roku aresztowany został przez komunistyczne służby bezpieczeństwa. Oskarżano go o próbę obalenia siłą ustroju państwa. W 1950 r. wyrokiem Sądu Wojskowego w Warszawie, skazano go na karę 10 lat pozbawienia wolności. Trzy lata później sąd w Rzeszowie skazał Śwista na karę śmierci, którą zamienił później na karę 15 lat więzienia. Nikt osadzonego o tej zmianie nie poinformował. Przez wiele lat czekał na wykonanie wyroku. Przebywał w zakładach karnych we Wronkach, Potulicach, Rzeszowie oraz Płocku. Na wolność wyszedł w listopadzie 1956 r.

Śródmieście – dzielnica Warszawy o granicach ustalonych w 1960 roku. 135 tys. mieszkańców. Obejmuje najstarszą część miasta (Stare Miasto i Nowe Miasto), a także zabudowę powstałą po II wojnie światowej w miejscu zniszczonych dzielnic.

Muzeum Harcerstwa – instytucja muzealna z siedzibą w Warszawie, jednostka organizacyjna o charakterze naukowo-badawczym i kulturalno-oświatowym, powołana i prowadzona przez Związek Harcerstwa Polskiego. Muzeum zostało utworzone w dniu 6 czerwca 2001 roku przez Naczelnika ZHP hm. Wiesława Maślankę, zgodnie z postanowieniem XXXI Zjazdu ZHP.

Losy po 1956 r.

Od 1966 roku pełnił funkcję sekretarza Środowiska Batalionu "Zośka". W latach 1969-1998 pełnił funkcję instruktora Hufca Sulejówek im. Batalionu Zośka. Był współzałożycielem i członkiem Społecznego Komitetu Opieki nad Grobami Poległych Żołnierzy Batalionu Zośka. Od 2001 r. do śmierci w 2009 r. współpracował z Muzeum Harcerstwa.
Często spotykał się z młodzieżą szkolną oraz harcerzami opowiadając im o Powstaniu Warszawskim.

Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola" - szkoła podchorążych założona w październiku 1941 przez Kedyw Komendy Głównej AK, której instruktorem harcerskim (dla Szarych Szeregów) był por. Eugeniusz Stasiecki (ps. "Piotr Pomian"). W marcu 1943 nadano jej kryptonim "Agricola", wtedy też komendantem szkoły został Eugeniusz Konopacki (ps. "Trzaska", który był także komendantem Centrum Wyszkolenia Wojskowego Szarych Szeregów).

Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Zmarł 16 lutego 2009 r. Pochowany na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

Odznaczenia

Srebrny Krzyż Orderu Virtuti Militari

Krzyż Walecznych (dwukrotnie)

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Warszawski Krzyż Powstańczy

Złoty Krzyż za Zasługi ZHP z rozetą z mieczami

Order Uśmiechu

W podwarszawskim Sulejówku Stanisława Sieradzkiego upamiętniono nadając rondu położonemu u zbiegu ulic: Narutowicza, Głowackiego, Solskiego i Wilsona jego imię.

Sądownictwo wojskowe jest jednym z rodzajów sądownictwa szczególnego, czyli sądów wyłączonych z sądownictwa powszechnego ze względu na szczególne kategorie podmiotowe (sprawcy) lub przedmiotowe (określone sprawy). Sądownictwo wojskowe wyodrębnia się w wielu systemach prawnych świata ze względu na specyfikę wymiaru sprawiedliwości w siłach zbrojnych, szczególnie podczas wojny. Sądownictwo wojskowe jest z reguły ograniczone do spraw karnych, przy czym zakres spraw podlegających rozpoznaniu sądów wojskowych od kilkudziesięciu lat stale się kurczy. Jeszcze po II wojnie światowej uznawano za rzecz naturalną, że sądy wojskowe rozpoznają sprawy osób cywilnych oskarżonych o przestępstwa przeciwko państwu i obronności. Dziś właściwość sądów wojskowych w czasie pokoju jest z reguły ograniczona do przestępstw (ewentualnie także wykroczeń) popełnionych przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, ponadto podlegają one nadzorowi orzeczniczemu sądów najwyższych. Jak wykazują doświadczenia historii, zwłaszcza krajów komunistycznych, sądownictwo wojskowe bywało często wykorzystywane jako instrument prześladowań politycznych i ideologicznych (zobacz: Najwyższy Sąd Wojskowy, Sekcja Tajna Sądu Wojewódzkiego w Warszawie).

Mały sabotaż – kategoria akcji konspiracyjnych w czasie okupacji niemieckiej (w latach 1939-1945), polegająca na pisaniu antyhitlerowskich haseł na murach, wysyłaniu ostrzeżeń, ośmieszaniu zarządzeń okupanta i dezorganizowaniu jego akcji propagandowych. Mały sabotaż był stosowany przez ruch oporu w wielu krajach okupowanej Europy. Jego znaczenie było głównie psychologiczne – utwierdzał w ludności przekonanie o istnieniu i działaniu ruchu oporu oraz o możliwości zwycięstwa mimo represji.

Przypisy

Informacja w wyborcza.pl
http://www.tvnwarszawa.pl/0,1586769,wiadomosc.html%7C Informacje w portalu tvnwarszawa.pl]
Stanisław Sieradzki. [dostęp 2011-01-26].
Ostatnia rozmowa ze Stanisławem Sieradzkim "Świstem". [dostęp 2011-01-26].
Uroczystości pogrzebowe majora Stanisława Sieradzkiego "Śwista". [dostęp 2011-01-26].
http://www.sulejowek.pl/upload/rondo-2010.pdf

Linki zewnętrzne

Stowarzyszenie Pamięci Powstania Warszawskiego (w dziale "Relacje" wspomnienia Stanisława Sieradzkiego "Śwista", dostęp: 18 lutego 2009)

Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego. Wywiad ze Stanisławem Sieradzkim

Powstańcze biogramy - Stanisław Sieradzki