Stanisław Skarbek - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Skarbek (ur. w 1780, zm. w 1848 we Lwowie) – polski hrabia, ziemianin galicyjski, mecenas kultury.

Teatr Skarbkowski, 1900

Dorobił się dużego majątku, który poświęcił m.in. na utworzenie Polskiego Teatru we Lwowie oraz zakładu dobroczynnego dającego dożywotnie schronienie 60 starcom i wychowującego 400 osieroconych chłopców i dziewcząt. Stanisław Skarbek ufundował dla podopiecznych obszerny kompleks w swojej posiadłości w Drohowyżu. Tam dzieci były utrzymywane, kształcone i uczone rzemiosła, a starcom zapewniano schronienie i wyżywienie.

Drohowyż (ukr. Дроговиж, daw. Drohowyże) – wieś na Ukrainie. Należy do rejonu mikołajowskiego w obwodzie lwowskim i liczy 2103 mieszkańców.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Ufundowany we Lwowie teatr spoczywa na 16 tysiącach bali dębowych przywiezionych z majątków Skarbka. Budowa ogromnego gmachu trwała 5 lat, otwarcie nastąpiło w 1842 r. Ówcześnie był to największy teatr w Europie i mieścił 1460 widzów. Fundator był dyrektorem obu scen – polskiej i narzuconej wolą zaborcy sceny niemieckiej. Za jego dyrekcji wystawiano wiele sztuk Aleksandra Fredry i Józefa Korzeniowskiego oraz wielu współczesnych zagranicznych autorów.

Foyer (wym. fuaje) – duże i rozległe pomieszczenie (lub zespół pomieszczeń) w budynku teatru, opery, filharmonii, hali widowiskowej, kina itp., przylegające do widowni sali widowiskowej lub koncertowej, przeznaczone dla widzów do odpoczynku oraz spotkań towarzyskich, wykorzystywane przed rozpoczęciem spektaklu oraz w trakcie jego antraktów (przerw), ale bywające również miejscem uroczystości po zakończeniu spektaklu.

Teatr Skarbkowski - teatr lwowski, mieszczący się w klasycystycznym gmachu, wzniesionym z funduszy hrabiego Stanisława Skarbka w latach 1837-1842, otwarty 28 marca 1842 i funkcjonujący do 1899 r.

Stanisław Skarbek został pochowany najpierw na Cmentarzu Łyczakowskim, ostatecznie jego szczątki przeniesiono do posiadłości rodzinnej w Drohowyżu koło Mikołajowa.

Pomnik Stanisława Skarbka stał w foyer Teatru Miejskiego we Lwowie.

Przypisy

Śląska Biblioteka Cyfrowa - biblioteka cyfrowa regionu śląskiego - Dokumenta Fundacyi Stanisława hr. Habdank Skarbka tworzącej Zakład sierót i ubogich w Drohowyżu

Literatura dodatkowa

Piotr Marek Stański, Stanisław Abdank-Skarbek, fundator lwowskiego teatru, "Semper Fidelis" 5/2003.