Stanisław Staszewski - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy polskiego poety i barda. Zapoznaj się również z: Stanisław Staszewski – ukraiński polityk.

Grób na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie

Stanisław Staszewski (ur. 18 grudnia 1925 w Pabianicach, zm. 22 stycznia 1973 w Paryżu) – polski poeta i bard, syn Kazimierza, krajoznawcy, ojciec Kazika Staszewskiego, mąż Krystyny. Autor piosenek, m.in. Celiny i Baranka, znanych z interpretacji Kultu i Jacka Kaczmarskiego.

Tata Kazika – pierwszy z dwóch albumów Kultu, poświęconych w całości twórczości ojca Kazika Staszewskiego, Stanisława Staszewskiego. Był to pierwszy nowy album zespołu wydany nakładem S.P. Records - niezależnej wytwórni byłego członka zespołu - Sławka Pietrzaka. Album był promowany przez klipy: Celina, Baranek, Kurwy wędrowniczki oraz Królowa Życia. W 2008 roku ukazała się limitowana edycja albumu na podwójnym, 180g winylu z nowym masteringiem.
Pabianice – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa łódzkiego. Są drugim co do liczby mieszkańców miastem aglomeracji łódzkiej. Pabianice należą do Związku Miast Polskich. Pod względem liczby ludności są trzecim (po Łodzi i Piotrkowie Trybunalskim) miastem w województwie łódzkim a 59. w Polsce. Pod względem wielkości powierzchni miasto znajduje się na 9. pozycji w województwie łódzkim a 150. w Polsce.

Życiorys

Stanisław Staszewski urodził się w rodzinie ze szlacheckimi korzeniami, o ustabilizowanej pozycji. Jego ojciec, Kazimierz, był kierownikiem Szkoły Powszechnej nr 5 w Pabianicach. Był też założycielem i pierwszym prezesem pabianickiego oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, obecnie noszącego jego imię. W 1934 roku rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie Kazimierz Staszewski również podjął pracę w szkole.

Cmentarz Bródnowski (Bródzieński) – zabytkowy cmentarz w Warszawie przy ul. św. Wincentego 83. Rozciąga się między Targówkiem a Nowym Bródnem. Zajmuje powierzchnię 114 hektarów, a obwód murów liczy 5 km. Na cmentarzu pochowanych jest ok. 1,2 mln osób. Pod względem liczby pochowanych jest jednym z największych cmentarzy Europy.
Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

W czasie II wojny światowej Stanisław Staszewski działał w Armii Krajowej (w 1942 roku był więźniem Pawiaka, w 1943 roku został dowódcą drużyny w stopniu kaprala). W 1944 roku brał udział w powstaniu warszawskim – co ciekawe: na Pradze. Powstanie w tej części miasta zakończyło się na długo przed kapitulacją AK, więc Staszewski nie mógł liczyć na status żołnierza i groziło mu natychmiastowe rozstrzelanie. Zgłosił się wraz z grupą kolegów do Wehrmachtu, pozorując chęć zaciągnięcia się. To uratowało go przed śmiercią. Wkrótce zdezerterował, ale został złapany i odesłany do obozu koncentracyjnego w Mauthausen. W marcu 1945 ciężko zachorował i żywy znalazł się wśród zwłok przeznaczonych do spalenia (gdzie przeleżał całą noc). Uratował go kapo z Pabianic, który chciał odszukać adresata otrzymanej paczki.

Pawiak – Położone w samym centrum Warszawy więzienie śledcze, popularnie zwane Pawiakiem (nazwa pochodzi od ulicy Pawiej, przy której znajdowała się brama wjazdowa) zostało zbudowane w latach 1830-1836 wg projektu znanego warszawskiego architekta Henryka Marconiego.
Kazimierz Staszewski (ur. 1897, zm. 1968) – polski pedagog, krajoznawca, publicysta i działacz społeczno-polityczny. Patron Oddziału PTTK w Pabianicach. Na budynku, w którym się urodził, w 2010 roku odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą trzem pokoleniom Staszewskich: Kazimierzowi, Stanisławowi i Kazikowi. W siedzibie Muzeum Miasta Pabianic eksponowana była w 2010 przez 3 miesiące wystawa pt. "Pabianickie korzenie rodziny Staszewskich". Jego wnukiem jest Kazik Staszewski, muzyk.

Po zakończeniu wojny Staszewski rozpoczął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie prezentował poglądy lewicowe – pisał: "Poglądy moje stają się bardzo lewicowe. Coraz magnetyczniej działa na mnie ryk zbuntowanych tłumów, uciśnionych mas pracujących – i władcza, potężna twarz Lenina". Po ukończeniu studiów pracował w biurze Metroprojekt w Warszawie.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W 1951 poznał swoją przyszłą żonę. W tym czasie powstał warszawski klub "Piwnica" przy placu Grzybowskim, gdzie Stanisław Staszewski stał się liderem duchowym stałych bywalców. W latach 1960-1965 był naczelnym architektem Płocka, gdzie się osiedlił, szybko znajdując się w centrum tamtejszego życia towarzyskiego. Obracał się w kręgach młodzieży skupionej wokół klubu "Marabut". Powstały wówczas utwory Celina i Baranek. W tym czasie prowadzono budowę zakładów Petrochemia, o której traktuje piosenka Inżynierowie z Petrobudowy. Wiele jego tekstów ma bardzo silne koneksje z autentycznymi wydarzeniami (bohaterka "Baranka" na przykład istniała w rzeczywistości).

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..
Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.

Jego twórczość stała się "podejrzana ideologicznie", a nim samym zaczęła interesować się milicja. Rozpoczął się konflikt z władzami partyjnymi, w wyniku którego Staszewski został usunięty z partii, co oznaczało w tamtych czasach utratę możliwości znalezienia pracy w zawodzie architekta. Staszewski wrócił do Warszawy, zaś w 1967 wyemigrował do Paryża, gdzie pracował w charakterze kreślarza. W Paryżu powstały m.in. utwory: Bal kreślarzy i Marianna. W latach 1968–1970 pracował w Boulogne-sur-Mer, po czym ponownie przeniósł się do Paryża.

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – partia założona w grudniu 1948, na skutek połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w Polsce Ludowej, w latach 1948–1989 na drodze dyktatury proletariatu.
Konzentrationslager Mauthausen (od lata 1940 pod nazwą KL Mauthausen-Gusen) – niemiecki obóz koncentracyjny usytuowany w miasteczku Mauthausen, ok. 20 km od Linzu w Austrii. Został założony po wcieleniu (Anschluss) Austrii do Niemiec. Istniał w latach 1938-1945.

Staszewski zdawał sobie sprawę ze złego stanu swojego zdrowia i wiedział, że ma chore serce. Według niepotwierdzonych opinii na trzy dni (według innej wersji dzień) przed swoją śmiercią napisał utwór A gdy będę umierał. Pochowany jest obecnie na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kw. 10H-6).

Teksty Staszewskiego wykonywali między innymi: Jacek Kaczmarski na płycie Bankiet (1992), zespół Kult na płytach Tata Kazika (1993) i Tata 2 (1996) oraz zespół Elektryczne Gitary. W 1997 roku, po edycji Przeglądu Piosenki Aktorskiej poświęconej twórczości Stanisława Staszewskiego, nakładem wydawnictwa S.P. Records ukazała się płyta Staszek zawierająca zachowane oryginalne wersje piosenek nagrywane w latach 1966—1973 przy okazji rozmaitych spotkań towarzyskich.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.
Tata 2 - drugi album Kultu, na którym zespół zagrał piosenki Stanisława Staszewskiego. Tym razem na płycie pojawiło się więcej piosenek zdecydowanie mniej pogodnych, czego dowodem jest zamieszczenie utworu, który Stanisław Staszewski napisał na kilka dni przed swoją śmiercią (A gdy będę umierał), pieśni do gorzkich słów poety Konstantego Gałczyńskiego, Śmierć poety, czy refleksyjne Nie dorosłem do swych lat. Płyta nie sprzedała się tak dobrze jak pierwsza część Taty, choć cieszyła się dobrym przyjęciem krytyków i sympatyków zespołu. W 2009 roku ukazała się limitowana edycja albumu na podwójnym 180g winylu z nowym masteringiem.

W 2010 roku nakładem wydawnictwa Kosmos Kosmos ukazała się powieść Andrzeja Bonarskiego oraz Stanisława Staszewskiego Czarna Mańka.

W 2012 roku ukazała się płyta Jacka Bończyka "Mój Staszewski" (MTJ 2012), na której znalazło się 15 utworów Stanisława Staszewskiego w nowych akustycznych aranżacjach.

Elektryczne Gitary – polski zespół rockowy, utworzony w 1989 roku przez Rafała Kwaśniewskiego, Piotra Łojka i Kubę Sienkiewicza. Głównym założeniem zespołu jest wykonywanie piosenki autorskiej w oprawie rockowej. Autorem większości repertuaru jest Kuba Sienkiewicz. Logo zespołu to "elektryczny kot", rysunek plastyka Jarka Koziary.
Wiesław Weiss (ur. 24 marca 1956 w Warszawie) – polski dziennikarz muzyczny, redaktor naczelny miesięczników Tylko Rock (1991-2002) i Teraz Rock (od 2003).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)