Stanisław Szczęsny Potocki - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Szczęsny Potocki herbu Pilawa (ur. 1753 w Tartakówie albo Krystynopolu, zm. 14 marca 1805 w Tulczynie) – polityk polski o orientacji prorosyjskiej, wojewoda ruski w latach 1782-1788, generał-lejtnant wojsk koronnych 1784-1792, generał lejtnant komenderujący Dywizją Ukraińską i Podolską (Podolską i Bracławską, później Bracławską i Kijowską), generał artylerii koronnej w latach 1788-1792, marszałek konfederacji targowickiej 1792 w Koronie, rosyjski general-en-chef od 1797, chorąży wielki koronny w latach 1774-1780, starosta bełski, dyplomata.

Bolesław Potocki herbu Pilawa (ur. 29 marca 1805 w Tulczynie, zm. 22 listopada 1893 w Sankt Petersburgu), zwany "Bobiche", syn Stanisława Szczęsnego i Zofii Potockiej, jego trzeciej żony. Brat przyrodni: Aleksandra, Włodzimierza, Mieczysława i Zofii Kisielew. Najprawdopodobniej biologiczny syn Szczęsnego Jerzego, pasierba swojej matki. Ziemianin, fundator szkół, ochmistrz dworu rosyjskiego. Został pochowany w Sankt Petersburgu.
Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i grof, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.

Szczęsny Potocki był synem wojewody kijowskiego Franciszka Salezego Potockiego, potężnym i majętnym magnatem z setkami tysięcy poddanych, głównie w województwie bracławskim. Wykształcony w domu. Umysłowo rozwijał się powoli, był słabego charakteru. W wieku szesnastu lat, dzięki protekcji posła rosyjskiego Nikołaja Repnina otrzymał pierwszą funkcję publiczną – starostwo bełskie.

Pułk Lekkiej Jazdy pod im. Humańskiej - (albo inaczej Pułk Humański Lekkiej Jazdy) polski pułk jazdy (ułanów), utworzony w czerwcu 1792 przez Konfederację Targowicką z prywatnych oddziałów Szczęsnego Potockiego. Liczył 785 głów.
Aleksander Kraushar, pseud. Alkar (ur. 17 stycznia 1843 w Warszawie, zm. 11 grudnia 1931 tamże) – polski adwokat, historyk, publicysta, poeta, działacz kulturalno-oświatowy pochodzenia żydowskiego. Ojciec Zuzanny Rabskiej

Stanisław Szczęsny Potocki używał tytułu hrabiowskiego, który nigdy nie był mu przyznany. Współtwórca konfederacji targowickiej. Uznany za zdrajcę i w czasie insurekcji kościuszkowskiej skazany zaocznie na karę śmierci.

Pierwsze małżeństwo

Ożenił się potajemnie w wieku lat 18 z Gertrudą z Komorowskich, która zmarła tragicznie w okolicznościach rzucających podejrzenia na ojca Szczęsnego. Załamany moralnie u progu życia z powodu tragicznego zgonu żony próbował popełnić histeryczne samobójstwo, jednocześnie przepraszał ojca i prosił o wybaczenie mezaliansu.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Grigorij Aleksandrowicz Potiomkin (ros. Григо́рий Алекса́ндрович Потёмкин, wym. Grigо́rij Aleksа́ndrowicz Patjо́mkin) – ur. 24 września (13 września wg kalendarza juliańskiego) 1739 roku, zm. 16 października (5 października) 1791 roku, rosyjski feldmarszałek, prezydent Kolegium Wojskowego, głównodowodzący w wojnie z Turcją toczącej się w latach 1787-1792, jeden z faworytów Katarzyny Wielkiej.

Drugie małżeństwo z Józefiną Amalią

1 grudnia 1774 Stanisław Szczęsny poślubił Józefinę Amalię z Mniszchów, osobę różną od niego pod względem temperamentu i inteligencji, utalentowaną artystycznie, lubiącą pisać i malować. Jest ogólnie znane, że miała wiele romansów, stąd uważa się, że spośród jedenaściorga urodzonych przez nią dzieci, jedynie trojga ojcem był Stanisław. Małżonkowie bardzo krótko mieszkali razem.

Alojzy Fryderyk Józef von Brühl (ur. 21 czerwca 1739 w Dreźnie, zm. 27 stycznia 1793) – cześnik koronny od 1761, generał artylerii koronnej, dyplomata, pisarz, wolnomularz, starosta warszawski od 1750, lipnicki, bolimowski i błoński od 1759.
Luboml (ukr. Любомль) - miasto na Ukrainie i stolica rejonu w obwodzie wołyńskim. 10,4 tys. mieszkańców (szacunek na 2006). Luboml - należał zawsze do ziemi chełmskiej. W r. 1356 odzyskany został wraz z nią dla Polski, i nadany w dzierżawę lenną księciu bełzkiemu Jerzemu Narymuntowiczowi. Władysław Jagiełło w r. 1412, ufundował tu kościół pierwotnie gotycki, który był wielokrotnie przebudowywany i otrzymał w pocz. XIX w, barokowy wygląd. Obok kościoła barokowa dzwonnica z r. 1640. Za panowania Władysława Jagiełły w tym grodzie był zamek drewniany, po którym pozostały okrągłe wały obok rynku. Pod wałami są lochy i sklepione podziemia po pałacu, hr. Branickich, który uległ zniszczeniu, pozostały tylko oficyny z XVIII w. w których Rosjanie urządzili urzędy. Mieścił się tu magistrat i kasyno. Obok pałacu pozostał dawny park, zamieniony na miejski ogród. Obok pałacu i w rynku Braniccy w końcu XVIII w. urządzili osobliwe chodniki z końskich zębów na cementowym podłożu. Z czasem utworzono w tym mieście starostwo grodowe, które za Zygmunta III wcielono do dóbr stołowych królewskich. W r. 1659 sejm nadał je w dożywocie hetmanowi Kozaków Iwanowi Wyhowskiemu. Ostatnią starościną była w r. 1771; Antonina Rzewuska. W końcu XVIII w. nabyli dobra hr. Braniccy i założyli tu swą rezydencję z pałacem i parkiem. Uległa ona zniszczeniu, gdy w r. 1870 dobra przeszły na zaborczy rząd rosyjski.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)