Stanisław Witowski-Iskrzyniak - Polski Serwis Naukowy

Stanisław Witowski-Iskrzyniak (ur. 2 lipca 1909 w Iskrzyni koło Krosna - zm. 26 maja 2008) – polski artysta malarz, związany z regionem Podkarpacia.

Biografia

W Krośnie ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika. Jako uczeń namalował obraz Św. Teresa, który znajduje się w Kościele Farnym w Krośnie. Wzorem dla jego pierwszych obrazów było malarstwo Stanisława Bergmana (słynnego malarza krosnieńskiego), ucznia Jana Matejki. Być może do malarstwa zachęcił go inny malarz krosnieński Bronisław Probulski, który w okresie I wojny światowej wynajął pokój w domu pp. Witowskich.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.

2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

W 1937 ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie. Studiował w pracowniach Ignacego Pieńkowskiego, Władysława Jarockiego i Stanisława Kamockiego. Wśród wykładowców byli inni sławni malarze Wojciech Weiss, Józef Mehoffer, Fryderyk Pautsch oraz rzeźbiarze Xawery Dunikowski i Konstanty Laszczka. Witowski zetknął się też z ruchem Rogate Serce Stanisława Szukalskiego, za co musiał odpokutować przerwą w studiach, na które jednak powrócił. Równolegle z nim studiowali w Krakowie znani później malarze – Alojzy Siwecki, Marian Konarski, Stanisław Kochanek i rzeźbiarz Wincenty Bałys, który wyrzeźbił jego gipsową głowę.

Henryk Dobrzański, ps. Hubal, wł. Henryk Hubal-Dobrzański z Dobrej h. Leliwa [1] (ur. 22 czerwca 1897 w Jaśle, zm. 30 kwietnia 1940 pod Anielinem k. Opoczna) – major kawalerii Wojska Polskiego, sportowiec, "zagończyk", jeden z pierwszych dowódców partyzanckich w czasie II wojny światowej.

Jan Alojzy Matejko (ur. w czerwcu 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – malarz polski, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.

Po II wojnie światowej zamieszkał w Jaśle – mieście rodzinnym jego żony Marii Runickiej. Miał zwyczaj obdarowywać lekarzy z Jasła obrazami z kwiatami za leczenie jego dzieci. Stanisław Witowski ma troje dzieci: Marię (urodzoną na wysiedleniu w Binarowej), Jolantę i Rafała.

Stanisław Witowski pracował też w innych zawodach. W latach 1950-1959 był redaktorem "Nowin Rzeszowskich". Pracował jako nauczyciel rysunku i historii w Szkole Handlowej w Jaśle w czasie II wojny światowej i później w Szkole Tkackiej w Krośnie, Liceum Ogólnokształcącym i Technikum Chemicznym w Jaśle.

Stanisław Szukalski (pseud. Stach z Warty, ur. 13 grudnia 1893 w Warcie koło Sieradza, zm. 19 maja 1987 w Burbank, USA) – polski rzeźbiarz, malarz, rysownik, projektant i teoretyk, przywódca Szczepu Rogate Serce. Działał głównie na terenie Stanów Zjednoczonych. Poza licznymi dziełami artystycznymi, stworzył też pseudonaukę o nazwie zermatyzm. Stał się bohaterem jednych z najgłośniejszych skandali w życiu artystycznym międzywojennej Warszawy i Krakowa.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Zdał też egzamin mistrzowski z fotografii i prowadził zakład fotograficzny w Jaśle w latach 1948-1950 oraz 1960-1962. Później produkował chałupniczo widokówki dla zakładów Foto-Pam.

Przydomek Iskrzyniak przyjął w latach 50. dla odróżnienia od innego Stanisława Witowskiego z Jasła – malarza amatora.

W 1978 podczas akcji urbanizacji wojewódzkiego Krosna został zburzony rodzinny dom przy ul. Lewakowskiego 17. Mieszkający tam brat Adam otrzymał niskie odszkodowanie, prawdopodobnie zniszczeniu uległa gipsowa głowa Stanisława Witkowskiego. Kilka lat wcześniej Witowski przewiózł do Jasła swoją wielką drewnianą sztalugę, do której później syn Rafał dorobił kółka. W 1993 cała rodzina Witowskich przeprowadziła się do odzyskanego domu rodzinnego Marii Witowskiej (z domu Runickiej). W 2003 żona Maria po długiej chorobie zmarła.

Karolina Kózka (Kózkówna) (urodziła się 2 sierpnia 1898 we wsi Wał-Ruda koło Brzeska, w Galicji, zmarła 18 listopada 1914 we wsi Wał-Ruda) - polska męczennica, błogosławiona katolicka.

Jasło – miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim (od 1999), w obrębie Dołów Jasielsko-Sanockich. Znajduje się ono na wysokości od 225 do 380 m n.p.m. na przecięciu rzek Wisłoki, Ropy oraz Jasiołki.

Twórczość

W okresie studiów namalował dużo obrazów znanych obywateli Krosna: Czesława Lorenca, swojego nauczyciela rysunków – malarza Bronisława Probulskiego, rodziny Szafrańskich i innych. Kilka obrazów z tego okresu znajduje się w Muzeum w Krośnie. Namalował też pejzaże na warsztatach nad Morzem Bałtyckim (Sosna), w Tatrach (Widok na Giewont) i w Tatarowie na Pokuciu (Grusza na Pokuciu). Malował też akty, które m.in. ze względu na działania wojenne zaginęły. Przedwojenny obraz Szkoła w Iskrzyni odnalazł się po latach i został zakupiony przez kolekcjonera o tym samym nazwisku. Witowski wykonał też jeden drzeworyt z Kościołem w Haczowie, którego odbitkami obdarowywał znajomych w Jaśle, a także posła "Solidarności" z 1989 – Pawła Chrupka z Haczowa.

Binarowa – wieś w Polsce położona na pogórzu Ciężkowickim, w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Biecz. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Piotr Jaroszewicz (ur. 8 października 1909 w Nieświeżu, zm. 1 września 1992 w Aninie w Warszawie) – polski polityk komunistyczny, generał dywizji, premier PRL w latach 1970–1980. Ojciec Andrzeja Jaroszewicza.

W Muzeum Regionalnym w Jaśle znajduje się kilka jego obrazów:

portrety: doktora Stanisława Kadyiego, jego małżonki Janiny i obraz z ruinami zamku w Odrzykoniu – podarowane przez właściciela

obrazy: Ruiny Jasła, Pejzaż naftowy z dymem, Major Hubal i Portret Seweryna Bieszczada – wykonane na zamówienie Muzeum

Dla księdza ze Święcan zamieszkałego w Brazylii namalował pejzaż z kościołem w Święcanach. Drugie ujęcie tego kościoła zakupiło Muzeum Regionalne w Jaśle. Witowski namalował też kilka pejzaży naftowych dla Instytutu Naftowego w Krakowie; jeden z nich podobno był darem Instytutu dla ówczesnego wicepremiera Piotra Jaroszewicza.

Niezależny Samorządny Związek Zawodowy "Solidarność" – ogólnopolski związek zawodowy powstały w 1980 dla obrony praw pracowniczych, do 1989 również jeden z głównych ośrodków masowego ruchu oporu przeciw socjalistycznym rządom Polski Ludowej. Początkowo duże wpływy polityczne organizacji w III Rzeczypospolitej (np. Akcja Wyborcza Solidarność w latach 1997-2001) uległy następnie znacznemu osłabieniu.

Zakłady Foto-Pam powstały w Jaśle po II Wojnie światowej z inicjatywy Gustawa Russa. Były jednym z trzech zakładów w Polsce produkujących widokówki z całego kraju. Organizacyjnie były powiązane z PTTK. Produkowały one widokówki techniką fotografii tradycyjnej. Produkowano też składanki tematyczne: np. o Mikołaju Koperniku. Później rozszerzano zakres produkcji o galanterię skórzaną i pantofle. Przy ul. Hanki Sawickiej (Dziś Jana Pawła II) wybudowano nowoczesny budynek produkcyjny, który posiadał zaplecze socjalne włącznie z gabinetem lekarskim. Rozpoczęto produkcje widokówek kolorowych. Zakład zatrudniał ok. 100 osób , w tym "chałupników" produkujących na własnym sprzęcie w domu.

W domu artysty znajdują się portrety rodzinne: trzy portrety żony, portrety córek Marii i Jolanty oraz syna Rafała, oraz obraz Serce Jezusa, krajobrazy rolnicze z Jasienicy, obrazy z kwiatami.

W Jaśle, w rękach prywatnych znajdują się portrety: adwokatów Zygmunta du Valla i Golenia, oraz doktor Doroty Gawlik-Feldo w wieku dziewczęcym.

Po wystawie w 1995 namalował obrazy: Jezu Ufam Tobie i bł. Karolinę Kózkównę na zamówienie pensjonariuszek Domu Spokojnej Starości w Skalniku. Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 26 maja 2008 r w Jaśle.

Iskrzynia – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Korczyna. Miejscowość graniczy od zachodu z Krościenkiem Wyżnym, od połnocy - z Kombornia, od wschodu - z Jabłonicą Polską (przysiółek Budzyń) i Haczowem oraz od południa - z Pustynami.

Władysław Jarocki (ur. 1879 w Podhajczykach koło Trembowli, zm. 1965 w Krakowie) - polski malarz zajmujący się głównie tematyką huculską, podhalańską i tatrzańską. Prezes Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie.

Wystawy

1938 w Szkole Tkackiej w Krośnie

1946 wspólna wystawa ze Stanisławem Kochankiem w Krośnie

1994 wspólna wystawa z innymi plastykami z Jasła w Muzeum Regionalnym w Jaśle

1995 wystawa malarstwa w Muzeum Regionalnym w Jaśle. Skatalogowano ponad 100 obrazów. Dużo obrazów zaginęło w czasie II wojny światowej.

Linki zewnętrzne

Galeria obrazów Stanisława Witowskiego-Iskrzyniaka

Galeria obrazów w domu Stanisława Witowskiego-Iskrzyniaka

Nota biograficzna w słowniku Jaślan