Stara poczta w Augustowie - Polski Serwis Naukowy

Stara poczta w Augustowie − zabytkowy klasycystyczny budynek dawnej poczty w Augustowie, wybudowany w 1829 wg projektu Henryka Marconiego.

Augustów uzyskał pierwsze stałe połączenie pocztowe w czasie panowania pruskiego (1795-1807). W okresie Księstwa Warszawskiego w 1808 w Augustowie powstał urząd pocztowy (pocztamt), któremu podlegali m.in. ekspedytorzy w Suwałkach i Sejnach. W czasach Królestwa Kongresowego urząd w Augustowie stracił placówki na rzecz Suwałk. Miasto znalazło się jednak przy ważnym bitym trakcie kowieńskim, łączącym Warszawę z Petersburgiem, którym przewożono też pocztę (trakt stracił na znaczeniu po roku 1862, kiedy otwarto kolej Warszawsko-Petersburską).

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Po utworzeniu województwa augustowskiego i powstaniu Kanału Augustowskiego w latach 20. i 30. XIX w. była planowana gruntowna przebudowa miasta, by mogło ono spełniać funkcję ośrodka administracyjnego. W tym celu zaprojektowano nowy plac w okolicach śluzy (teren dzisiejszego ronda Marconiego i pobliskiego parku), wokół którego miały powstać gmachy urzędów, w tym także budynek poczty. Poczta została wybudowana w 1829 wg typowego wzoru Henryka Marconiego dla obsługi poczt na trakcie kowieńskim (podobny obiekt znajduje się m.in. w Szczuczynie). W 1830 powstał przy współudziale Marconiego nowy plan rozbudowy Augustowa. Zakładał on powiększenie i przebudowę dopiero co postawionego gmachu. Jednak w związku z zarzuceniem po powstaniu listopadowym planów umieszczenia w Augustowie władz województwa projekt modernizacji miasta nie został zrealizowany i budynek poczty pozostał w pierwotnej formie.

Województwo augustowskie, województwo Królestwa Polskiego istniejące w latach 1816–1837 ze stolicą w Suwałkach, później przemianowane na gubernię augustowską ze stolicą w Łomży.

Konstanty Pawłowicz Romanow (ur. 8 maja 1779 w Carskim Siole (obecnie Puszkino), zm. 27 czerwca 1831 koło Witebska) – wielki książę rosyjski z dynastii Romanowów, następca tronu rosyjskiego w latach 1801-1823, naczelny wódz armii Królestwa Polskiego pełniący obowiązki gubernatora wojskowego Królestwa Polskiego, generał-inspektor kawalerii rosyjskiej, naczelny dowódca korpusu litewskiego, sprawujący nadzór nad pięcioma guberniami zachodnimi od 1819 roku, deputowany na Sejm Królestwa Polskiego w 1818 z cyrkułu VIII Warszawy.

Kompleks pocztowy składał się z budynku głównego oraz dwóch oficyn. Mieściła się w nim stacja przeprzęgowa (16 koni), ekspedycja, pokoje dla specjalnych gości (z racji położenia miasta przy szlaku do Petersburga przez Augustów przejeżdżali m.in. car Mikołaj I oraz wielki książę Konstanty). Wozy i przesyłki kursowały do Warszawy, Kowna i Grodna. Ekstrapoczta docierała do Warszawy w 30 godzin, kurierska - 20 godzin. W 1867 władze carskie zlikwidowały samodzielność poczty Królestwa Polskiego, podporządkowując ją bezpośrednio Głównemu Zarządowi Poczt w Petersburgu. Placówka w Augustowie otrzymała nr 28.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Mikołaj I Pawłowicz (ros. Николай I Павлович) (ur. 6 lipca 1796 w Carskim Siole, zm. 2 marca 1855 w Sankt Petersburgu) – cesarz Rosji od 26 grudnia 1825 (koronowany na cesarza 22 sierpnia 1826 roku), król Polski od 1825 (koronowany na króla Polski 24 maja 1829 roku, zdetronizowany przez polski Sejm w 1831), brat Aleksandra I (1777-1825), trzeci syn Pawła I (1754-1801), z dynastii Romanowów. Nazywany Mikołajem I Pałkinem.

W czasie II wojny światowej budynki poczty zostały zniszczone. Odbudowano je w 1963. W 1964 w środkowej części budynku uruchomiono hotel. Prawe skrzydło zajęła Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna, lewe - Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji. W 1979 w miejscu hotelu ulokowano Państwową Szkołę Muzyczną I stopnia im. Emila Młynarskiego. W 1992 biblioteka przeprowadziła się do nowego gmachu i cały obiekt dawnej poczty zajęła szkoła muzyczna.

Powstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831 [5]. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).

Kolej Warszawsko-Petersburska, Droga Żelazna Warszawsko-Petersburska (Петербурго-Варшавская железная дорога, Petierburgo-Warszawskaja żeleznaja doroga) – historyczna linia kolejowa łącząca Warszawę z Petersburgiem w Rosji. Była to druga linia kolejowa na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego, otwarta w 1862.

Zobacz też

Ratusz w Augustowie

Przypisy

Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo podlaskie (pol.). 2011-12-31. [dostęp 2010-12-08].

Bibliografia

Jarosław Szlaszyński, Andrzej Makowski: Augustów. Monografia historyczna. Augustów: Urząd Miejski w Augustowie, 2007, s. 193-195, 286, 733, 771. ISBN 978-83-925620-0-9.

Irena Batura, Wojciech Batura: Po Ziemi Augustowskiej. Przewodnik dla turysty i wczasowicza. Suwałki: Wydawnictwo "Hańcza", 1993, s. 49-50. ISBN 83-900828-3-7.

Studia i materiały do dziejów Pojezierza Augustowskiego. Białystok: Białostockie Towarzystwo Naukowe, 1967, s. 327-345, seria: Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego.

Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Emila Młynarskiego w Augustowie. [dostęp 2010-12-08].

Historia poczty w Królestwie Polskim. [dostęp 2010-12-08].

Henryk Marconi (ur. 7 stycznia 1792 w Rzymie, zm. 21 lutego 1863 w Warszawie) – polski architekt włoskiego pochodzenia, od 1822 w Polsce, jeden z najwybitniejszych i najbardziej płodnych polskich architektów pierwszej połowy XIX wieku.

Klasycyzm – w architekturze styl wzorujący się na formach architektonicznych starożytnego Rzymu i Grecji. Rozwinął się w połowie XVIII wieku jako reakcja na formalny przepych architektury baroku i rokoko.