Stare Bielsko - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°49′25.5″N 19°01′04″E / 49.82375, 19.01778

Zobacz hasło Stare Bielsko w Wikisłowniku

Stare Bielsko (niem. Alt Bielitz, czes. Staré Bílsko) – dzielnica Bielska-Białej położona w północno-zachodniej części tego miasta, w dolinie Potoku Starobielskiego, u stóp wzgórz Malowany Dworek (390 m n.p.m.) i Trzy Lipki (386 m n.p.m.).

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.

Kościół Jana Chrzciciela w Bielsku-Białej – zabytkowy kościół ewangelicko-augsburski w Bielsku-Białej, znajdujący się w dzielnicy Stare Bielsko, przy ul. Jana III Sobieskiego. Jest kościołem parafialnym (parafia Jana Chrzciciela) i należy do diecezji cieszyńskiej.

Pierwsza osada starobielska powstała w XII w. i została zniszczona ok. roku 1400. Równocześnie do tej osady w XIII w. zaczęła się rozwijać wieś Bielsko, nosząca od XV w. nazwę Stare Bielsko. W 1848 r. z południowo-zachodniej części wsi wyodrębniły się Aleksandrowice.

Kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika w Bielsku-Białej – zabytkowy kościół katolicki w Bielsku-Białej, znajdujący się w dzielnicy Stare Bielsko, przy ul. św. Stanisława. Jest kościołem parafialnym (parafia św. Stanisława BM) i należy do diecezji bielsko-żywieckiej (Dekanat Bielsko-Biała II – Stare Bielsko). Został zbudowany w stylu gotyckim ok. roku 1380 (prawdopodobnie na miejscu jeszcze starszego) i jest najstarszą budowlą sakralną w mieście.

Instytut Badań i Rozwoju Motoryzacji BOSMAL Sp. z o.o. (wcześniejsza nazwa: Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Samochodów Małolitrażowych BOSMAL) – jednostka badawczo-rozwojowa, zajmująca się opracowywaniem nowych konstrukcji samochodów produkowanych przez FSM.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 270 budynkach w Starym Bielsku na obszarze 1264 hektarów mieszkało 2732 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 216,1 os./km². z tego 858 (31,4%) mieszkańców było katolikami, 1846 (67,6%) ewangelikami a 28 (1%) wyznawcami judaizmu, 2435 (89,1%) było niemiecko-, 285 (10,4%) polsko- a 5 (0,2%) czeskojęzycznymi. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła o 13 a mieszkańców o 167. 989 (34,1%) było katolikami, 1860 (64,2%) ewangelikami, 42 (1,4%) żydami a 8 było jeszcze innej religii, 2629 (90,7%) było niemiecko-, 253 (8,7%) polsko-, 5 (0,2%) czeskojęzycznymi.

Droga ekspresowa S1 – droga ekspresowa o łącznej długości ok. 130 km, położona na obszarze województwa śląskiego i częściowo małopolskiego. Zgodnie z planami łączy Pyrzowice (A1) – z granicą z Czechami w Cieszynie-Boguszowicach oraz czeską drogą ekspresową R48. Część trasy stanowi wschodnia obwodnica GOP.

Grodzisko w Starym Bielsku – średniowieczne grodzisko położone w Starym Bielsku, dzielnicy Bielska-Białej. Jest pozostałością pierścieniowej osady produkcyjnej o charakterze obronnym, istniejącej od XII wieku do roku 1400 i stanowi najstarszy zabytek miasta.

Do roku 1954 oraz w latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Stare Bielsko. W 1977 r. została włączona w granice Bielska-Białej.

Najważniejszymi zabytkami dzielnicy jest grodzisko starobielskie będące pozostałością średniowiecznej osady z XII w., gotycki kościół św. Stanisława z XII w. – najstarsza budowla sakralna Bielska-Białej, ewangelicki kościół Jana Chrzciciela z 1818 r., a także polskie schrony bojowe na wzgórzu Trzy Lipki z 1939 r.

Śródmiejska Obwodnica Zachodnia w Bielsku-Białej – dwujezdniowa trasa z tunelami, wiaduktami, a także skrzyżowaniami jednopoziomowymi, obiegająca centralne dzielnice miasta. Jej ostatni fragment został otwarty 29 czerwca 2006. Stanowi ona połączenie drogi ekspresowej S1 Katowice-Cieszyn z drogą krajową nr 69 łączącą Bielsko-Białą ze Zwardoniem.

Zespół Przyrodniczo- Krajobrazowy Sarni Stok – zespół przyrodniczo-krajobrazowy o powierzchni 11 ha, położony na terenie miasta Bielsko-Biała w dzielnicy Stare Bielsko na zboczu wzgórza Trzy Lipki, założony w 2002. Obejmuje fragment Pogórza Śląskiego, a jego osią jest dolina potoku, którą porasta grąd subkontynentalny. W ZPK znajduje się wiele drzew o rozmiarach pomnikowych. Do najważniejszych gatunków roślin występujących na tym terenie zalicza się: kukułka szerokolistna, listera jajowata, pióropusznik strusi, bluszcz pospolity . Zwierzęta reprezentują następujące gatunki: kumak górski, rzekotka drzewna, krogulec, myszołów, pełzacz leśny, pustułka, zając, sarna, tchórz. Ponadto na terenie ZPK Sarni Stok znajdują się dwa polskie bunkry wybudowane w 1939 roku.

Od 2002 r. obszar dzielnicy wchodzi w skład osiedla (jednostki pomocniczy gminy) o tej samej nazwie, która prawie w całości pokrywa się z granicami historycznymi i zwyczajowymi. Niewielki obszar w południowej części dzielnicy wchodzi w skład osiedla Osiedle Piastowskie, a południowo-zachodniej – osiedla Wapienica.

Bielsko-Biała (niem. Bielitz-Biala, czes. Bílsko-Bělá) – miasto na prawach powiatu w Polsce południowej, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest stolicą powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej.

Gmina Stare Bielsko – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1954 i 1973-1976 w województwie śląskim (śląsko-dąbrowskim), katowickim i stalinogrodzkim, a następnie w katowickim i bielskim. Siedzibą władz gminy było Stare Bielsko (obecnie dzielnica Bielska-Białej).

Obecnie Stare Bielsko stanowi dzielnicę o charakterze mieszkalnym, silnie zurbanizowana jest jedynie jej południowa część, położona w dolinie rzeki. Dominuje zabudowa jednorodzinna, w obrębie dzielnicy znajdują się również dwa osiedla mieszkaniowe: Piastowskie w rejonie najbardziej wysuniętym na południe oraz Sarni Stok na wschodnim stoku wzgórza Trzy Lipki.

Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.

Osiedle mieszkaniowe to wydzielony w ramach większej jednostki administracyjnej (dzielnicy) w obrębie miasta, rzadziej wsi obszar charakteryzujący się w miarę jednolitą zabudową mieszkaniową, uzupełnioną niekiedy infrastrukturą usługowo-handlową. W niektórych przypadkach takie osiedle ma jednego właściciela, np. spółdzielnię mieszkaniową, Towarzystwo Budownictwa Społecznego itp., w innych wypadkach poszczególne elementy zabudowy mieszkaniowej mogą mieć różnych właścicieli, a wydzielenie takiego obszaru jako odrębnego osiedla może mieć podstawy historyczne, zwyczajowe itp.

Stare Bielsko przecina Śródmiejska Obwodnica Zachodnia. Przez północną część dzielnicy przebiega droga ekspresowa S1, wzdłuż której zlokalizowanych jest kilka hipermarketów. Wschodnią granicę Starego Bielska (z Komorowicami) wyznacza ul. Warszawska stanowiąca część drogi wojewódzkiej nr 942 i będąca główną drogą wyjazdową z miasta w kierunku północnym, wzdłuż której rozlokowały się tereny przemysłowe (Grupa Kęty, BOSMAL). Przez południowe Stare Bielsko biegnie linia kolejowa nr 190 (na większym odcinku południowa granica dzielnicy).

Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym "nadzorcą", czy też "opiekunem". Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom. Judaizm ukształtował się w II tysiącleciu p.n.e.; stanowi religię narodową Żydów. Jest też pierwszą religią abrahamową. Jej wyznawcy znajdują się na całym świecie, obecnie jest ich najwięcej w Stanach Zjednoczonych – 5,6 mln i Izraelu – 4,7 mln. Z judaizmu wywodzi się chrześcijaństwo.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Wzgórze Trzy Lipki należy do najcenniejszych przyrodniczo terenów miasta, a jego część to zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Sarni Stok".

Przypisy

Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)

Galeria

Kościół św. Stanisława

Kościół łaciński, Kościół rzymskokatolicki, Kościół katolicki obrządku łacińskiego, Kościół Zachodni – największa liczebnie część Kościoła katolickiego, mająca własną, odrębną tradycję liturgiczną oraz własną i odrębną strukturę. Głową Kościoła rzymskokatolickiego jest biskup Rzymu, czyli papież.

Linia kolejowa nr 190 − łącząca stację Bielsko-Biała Główna ze stacją Czeski Cieszyn. Powstała w 1888 r. jako fragment Kolei Miast Śląskich i Galicyjskich. Linia w całości zelektryfikowana.

Kościół Jana Chrzciciela

Linki zewnętrzne

Portal starebielsko.org

Strona internetowa Rady Osiedla Stare Bielsko